| YouTube Channel

गज (gaja)

 
शब्दसागरः
English
गज r. 1st cl. (गजति) To be drunk, to be confused or inebriated
r. 1st
and 10th cls. (गजति, गजयति) also (इ) गजि r. 1st cl. (गञ्जति) To
sound.
गज
m.
 (-जः)
1. An elephant.
2. A measure of length, the Gaz, a yard,
a measure of two cubits.
3. A mound of earth sloping on both
sides, on which a house may be created.
4. A small hole in the
ground for a fire, over which to prepare medicines.
E.
 गज् to
sound, to roar, affix अच्.
Capeller Eng
English
गज
m.
 elephant (f. ई)
a man's name.
Yates
English
गज गजति 1.
a. To be drunk. (क)
गजयति 10.
a. (इ) गञ्जति to sound.
गज (जः) 1.
m.
 An elephant
a yard
measure
mound of earth to build
a house on
hole in the ground.
Spoken Sanskrit
English
गज gaja
m.
 one of the 8 elephants of the regions
गज gaja
m.
 kind of measure
गज gaja
m.
 measure of length
गज gaja
m.
 mound of earth on which a house may be erected
गज gaja
m.
 number eight
गज gaja
m.
 elephant
Wilson
English
गज r. 1st cl. (गजति) To be drunk, to be confused or inebriated: r.
1st and 10th cls. (गजति गजयति) also (इ) गजि r. 1st cl.
(गञ्जति) To sound.
गज
m.
 (-जः)
1 An elephant.
2 A measure of length, the Gaz, a yard, a measure of two cubits.
3 A mound of earth sloping on both sides, on which a house may be erected.
4 A small hole in the ground for a fire, over which to prepare medicines.
E.
 गज to sound, to roar, affix अच्
Apte
English
गजः [gajḥ], [गज्-मदे अच्]
An elephant
कचाचितौ विश्वगिवा- गजौ गजौ
Ki.*
 1.36.
The number 'eight'.
A measure of length, a Gaja or yard, (thus defined: साधारणनराङ्गुल्या त्रिंशदङ्गुलको गजः).
A demon killed by Śiva.
One of the eight elephants of the quarters.-जी A female elephant
वितृषो$पि पिबन्त्यम्भः पाययन्तो गजा गजीः
Bhāg.*
 4.6.26.
Comp.
 -अग्रणी
m.
the most excellent among elephants.
An epithet of ऐरावत, the elephant of Indra. -अधिपतिः lord of elephants, a noble elephant. -अध्यक्षः superintendent of elephants
Bri.
S.*
 86.34. -अपसदः a vile or wretched elephant, a common or low-born elephant. -अशनः the religious fig tree (अश्वत्थ). (-नम्) the root of a lotus.
अरिः a lion.
N.
 of Śiva who killed the demon गज. -आजीवः 'one who gets his livelihood by elephants', an elephant-driver.-आननः, -आस्यः epithets of Ganeśa. -आयुर्वेदः science of the treatment of elephants. -आरोहः an elephantdriver. -आह्वम्, -आह्वयम्
N.
 of Hastināpura
Bhāg.*
 1. 15.38.
इन्द्रः an excellent elephant, a lordly elephant
किं रुष्टासि गजेन्द्रमन्दगमने Ś. Til.7
ऐरावतं गजेन्द्राणां
Bg.*
 1.27.
Airāvata, Indra's elephant.
N.
 of a tree
गजेन्द्र- कुसुमाकीर्णम्
Mb.
 * 13.132.12. ˚कर्णः an epithet of Śiva. -कन्दः a large esculent root. -कूर्माशिन्
m.
N.
 of Garuḍa. -गतिःf.
a stately, majestic gait like that of an elephant.
a woman with such a gait. -गामिनी a woman having a stately elephant-like gait
याता सुदूरमधुना गजगामिनी सा
Ratn.*
 4.3. -गौरीव्रतम् a vow to be observed by ladies in the month of Bhādrapada. -छाया a portion of time proper for a Śrāddha, time at the eclipse of the sun
[सैंहिकेयो यदा भानुं ग्रसते पर्वसंधिषु । गजच्छाया तु सा प्रोक्ता श्राद्धं तत्र प्रकल्पयेत् ॥
गजच्छायायां पूर्वस्यां कुतपे दक्षिणामुखः । यदा भाद्रपदे मासि भवते बहुले मघा ॥
Mb.
 * 13.126.36
Y.*
 1.218. -ढक्का a kettle-drum carried on an elephant. -तुरङ्गविलसितम्
N.
 of a metre. -दघ्न, -द्वयस
a.
 as high or tall as an elephant.
दन्तः an elephant's tusk, ivory
कार्योलङ्कार- विधिर्गजदन्तेन प्रशस्तेन Bṛi.
S.*
 79.19.
an epithet of Gaṇeśa.
ivory.
a peg, pin, or bracket projecting from a wall. ˚मय
a.
 made of ivory.
दानम् the fluid (ichor) exuding from the temples of an elephant.
the gift of an elephant. -नासा the trunk of an elephant
धर्मस्तु गजनासोरु सद्भिराचरितः पुरा
Rām.*
 2.3.3.-निमीलिका, -निमीलितम् feigning not to look at anything, inattention
देवीः कामयमानस्य चक्रे गजनिमीलिका Rāj. T.6.73.
पतिः the lord or keeper of elephants.
a very tall and stately elephant
Śi.*
 6.55.
an excellent elephant. -पिप्पली
N.
 of a plant (Scindapsus Officinalis
Mar.
 गजपिंपळी, मिरवेल). -पुङ्गवः a large and excellent elephant
गजपुङ्गवस्तु धीरं विलोकयति चाटुशतैश्च भुङ्क्ते
Bh.*
 2.31. -पुटः a small hole in the ground for fire. -पुरम्
N.
 of Hastināpura. -पुष्पी
N.
 of a flower
गजपुष्पीमिमां फुल्लामुत्पाठ्य शुभलक्षणाम्
Rām.*
 4.12.39.
बन्धः a particular posture in sexual intercourse.
a post to which the elephant is tied.
the process of catching an elephant
गजबन्धस्तु सुरते आलाने ग्रहणे$पि च Nm. -बन्धनी, -बन्धिनी a stable for elephants. -भक्षकः the sacred fig-tree. -भक्षा the gum Olibanum tree. -मण्डनम् the ornaments with which an elephant is decorated, particularly the coloured lines on his head. -मण्डलिका, -मण्डली a ring or circle of elephants. -माचलः a lion. -मुक्ता, -मौक्तिकम् a pearl supposed to be found in thekumbhas or projections on the forehead of an elephant
घर्मजनितपुलकेन लसद्भजमौक्तिकावलिगुणेन वक्षसा
Ki.*
 12.4.-मुखः, -वक्त्रः, -वदनः epithets of Gaṇeśa
Bṛi.
S.*
 58.58
Ks.*
 1.44. -मोटनः a lion. -यूथम् a herd of elephants
उषसि स गजयूथकर्णतालैः पटुपटहध्वनिभिर्विनीतनिद्रः
R.*
 9.71.-योधिन्
a.
 fighting on an elephant. -राजः a lordly or noble elephant. -वीथिः, -थी
f.
 the three lunar mansions रोहिणी, आर्द्रा and मृगशिरस्
रोहिण्यार्दा मृगशिरो गजवीथ्यभिधी- यते. -व्रजः a troop of elephants. -शास्त्रम्, -शिक्षा the science of elephants. -साह्वयम्
N.
 of Hastināpura
निर्ययुर्गजसाह्वयात्
Mb.
 * 3.1.9
Ks.*
 15.6. -स्थानम् elephant's stall
Y.*
 1.279. -स्नानम् (lit. ) bathing of an elephant
(fig. ) useless or unproductive efforts resembling the ablution of elephants which, after pouring water over their bodies, end by throwing dirt, rubbish and other foul matter
cf.
 अवशेन्द्रियचित्तानां हस्तिस्नानमिव क्रिया
H.*
 1.17.
Apte 1890
English
गजः [गज्-मदे अच्] 1 An elephant
कचाचितौ विश्वगिवागजौ गजौ Ki. 1. 36.
2 The number ‘eight’.
3 A measure of length, a Gaja or yard, (thus defined:
साधारणनरांगुल्या त्रिंशदंगुलको गजः).
4 A demon killed by Śiva.
5 One of the eight elephants of the quarters.
Comp.
अग्रणी m. {1} the most excellent among elephants. {2} An epithet of ऐरावत, the elephant of Indra.
अधिपतिः lord of elephants, a noble elephant.
अध्यक्षः a superintendent of elephants.
अपसदः a vile or wretched elephant, a common or low-born elephant.
अशनः the religious figtree (अश्वत्थ). (
नं) the root of a lotus.
अरिः {1} a lion. {2} N. of Śiva who killed the demon गज.
आजीवः ‘one who gets his livelihood by elephants’, an elephantdriver.
आननः,
आस्यः epithets of Gaṇeśa.
आयुर्वेदः science of the treatment of elephants.
आरोहः an elephant-driver.
आह्वं,
आह्वयं N. of Hastināpura.
इंद्रः {1} an excelent elephant, a lordly elephant
किं रुष्टासि गजेंद्रमंदगमने Ś. Til. 7. {2} Airāvata, Indra's elephant. °कर्णः an epithet of Śiva.
कंदः a large esculent root.
कूर्माशिन् m. N. of Garuḍa.
गतिः f. {1} a stately, majestic gait like that of an elephant. {2} a woman with such a gait.
गामिनी a woman having a stately elephant-like gait.
छाया a portion of time proper for a Śrāddha, time at the eclipse of the sun
सैंहिकेयो यदा भानुं ग्रसते पर्वसंधिषु । गजच्छाया तु सा प्रोक्ता श्राद्ध तत्र प्रकल्पयेत् ॥
दघ्न,
द्वयस a. as high or tall as an elephant.
दंतः {1} an elephant's tusk. {2} an epithet of Gaṇeśa. {3} ivory. {4} a peg, pin, or bracket projecting from a wall. °मय a. made of ivory.
दानं {1} the fluid (ichor) exuding from the temples of an elephant. {2} the gift of an elephant.
नासा the trunk of an elephant.
पतिः {1} the lord or keeper of elephants. {2} a very tall and stately elephant
Śi. 6. 55. {3} an excellent elephant.
पुंगवः a large and excellent elephant
गजपुंगवस्तु धीरं विलोकयति चाटुशतैश्च भुंक्ते Bh. 2. 31.
पुटः a small hole in the ground for fire.
पुरं N. of Hastināpura.
बंधनी,
बंधिनी a stable for elephants.
भक्षकः the sacred fig-tree.
भक्षा the gum olibanum tree.
मंडनं the ornaments with which an elephant is decorated, particularly the coloured lines on his head.
मंडलिका,
मंडली a ring or circle of elephants.
माचलः a lion.
मुक्ता,
मौक्तिकं a pearl supposed to be found in the kumbhas or projections on the forehead of an elephant.
मुखः,
वक्त्रः,
वदनः epithets of Gaṇesa.
मोटनः a lion.
यूथं a herd of elephants
R. 9. 71.
योधिन् a. fighting on an elephant.
राजः a lordly or noble elephant.
वीथिः,
थी f. the three lunar mansions रोहिणी, आर्द्रा and मृगशिरस्
रोहिण्यार्द्रा मृगाशिरो गजवीथ्यभिधीयते.
व्रजः a troop of elephants.
शिक्षा the science of elephants.
साह्वयं N. of Hastināpura.
स्नानं (lit) bathing of an elephant
(fig.) useless or unproductive efforts resembling the ablution of elephants which, after pouring water over their bodies, end by throwing dirt, rubbish, and other foul matter
cf. अवशेंद्रियचित्तानां हस्तिस्नानमिव क्रिया H. 1. 18.
Monier Williams Cologne
English
गज
m.
 an elephant, ṢaḍvBr. v, 3
Mn.
&c.
 (ifc. f(आ). ,
R.
 ii, 57, 7)
(= दिग्-ग्°) one of the 8 elephants of the regions,
W.
(hence) the number ‘eight’,
Sūryas.
a measure of length (commonly Gaz, equal to two cubits
=
 1 3/4 or 2 Hastas),
L.
a mound of earth (sloping on both sides) on which a house may be erected,
Jyot.
=
 -पुट, q.v.
(in music) a kind of measure
N.
 of a man,
MBh.
 vi, 3997
of an Asura (conquered by Śiva),
KāśīKh.
 lxviii
of an attendant on the sun,
L.
Monier Williams 1872
English
गज, अस्, m. an elephant, one of the eight ele-
phants of the quarters (= दिग्-गज), and thus a sym-
bolical term for the number 8
a measure of length,
the Gaz, a yard, a measure of two cubits, = 1(3/4) or 2
Hastas
a place prepared for the building of a house
a mound of earth sloping on both sides, on which a
house may be erected
a small hole in the ground
for a fire, over which to prepare food or medicines
N. of an attendant on the sun
also of an Asura
conquered by Śiva
(ई), f. a female elephant.
—गज-
कन्द, अस्, m. a large esculent root, a sort of arum,
= हस्ति-कन्द.
—गज-कर्ण, अस्, m. ‘elephant-
ear, ’ N. of a Yakṣa.
—गज-कूर्माशिन् (°म-आश्°),
ई, m. one who devours an elephant and a tortoise,
an epithet of Garuḍa, the bird and vehicle of Viṣṇu,
(in allusion to his swallowing both those animals whilst
engaged in a contest with each other.)
—गज-गति,
इस्, f. a stately gait like that of an elephant.
—गज-
गामिनी, f. a woman of a stately elephant-like walk.
—गज-चिर्भटा, f. a kind of cucumber, Cucumis Ma-
deraspatanus, = इन्द्र-वारुणी.
—गज-चिर्भिट, अस्,
m. the plant Cucumis Maderaspatanus
(आ), f. another
kind of gourd, = महेन्द्र-वारुणी.
—गज-च्छाया,
f. a portion of time proper for a Śrāddha (as long as
the shadow of an elephant rests on the spot chosen
for a ceremony?).
—गज-ढक्का, f. a kettle-drum
carried on an elephant.
—गज-ता, f. a multitude of
elephants.
—गज-तुरङ्ग-विलसित, अम्, n., N. of
a metre
[cf. ऋषभ-गज-विलसित।]
—गज-त्व,
अम्, n. the state of an elephant.
—गज-दघ्न, अस्,
ई, अम्, as high or tall as an elephant.
—गज-दन्त,
अस्, m. an elephant's tusk
ivory
a bracket or pin
projecting from a wall
an epithet of Gaṇeśa, (this
deity being represented with an elephant's head.)
—गजदन्त-फला, f. a kind of pumpkin, = डङ्-
गरी.
—गजदन्त-मय, अस्, ई, अम्, made of ivory.
—गज-दान, अम्, n. the liquor exuding from an
elephant's temples.
—गज-द्वयस, अस्, ई, अम्, as
high as an elephant.
—गज-नासा, f. the trunk of
an elephant.
—गज-पति, इस्, m. the lord or keeper
of elephants
a large stately elephant
a title given
to kings
N. of an old king in the south of Jambu-
dvīpa.
—गज-पादप, अस्, m. the plant Bignonia
Suaveolens, = स्थली.
—गज-पिप्पली, f. a plant bear-
ing a seed which resembles pepper, Scindapsus Offici-
nalis
[cf. करि-पिप्पली, &c.]
—गज-पुङ्गव,
अस्, m. a large and excellent elephant.
—गज-पुट,
अस्, m. a small hole in the ground for a fire, over
which to prepare food, medical decoctions, extracts,
&c.
—गज-पुर, अम्, n. the town called after the
elephant
another N. of Hāstina-pura
[cf. गज-
साह्वय, गजाह्वय, वारण-साह्वय।]
—गज-
पुष्पी, f., N. of a flower.
—गज-प्रिया, f. the gum
olibanum tree, Boswellia Serrata.
—गज-बन्धनी,
अम्, f. n. a post to which an elephant is bound.
—गज-भक्षक, अस्, m. the sacred fig tree, Ficus
Religiosa, (the young branches of this tree being the
elephants' favourite food.)
—गज-भक्षा or गज-
भक्ष्या, f. the gum olibanum tree
[cf. गज-
प्रिया।]
—गज-भुजङ्गम, औ, m. du. an elephant
and a serpent.
—गज-मण्डन, अम्, n. the orna-
ments with which an elephant is decorated, especially
the coloured lines on his head.
—गज-मण्डलिका,
f. a ring or circle of elephants surrounding a car &c.
—गज-मल्ल, अस्, m., N. of a son of Karpūra and
father of Kalyāṇa-malla.
—गज-माचल, अस्, m. a
lion
[cf. करि-माचल।]
—गज-मात्र, अस्, ई, अम्,
as tall as an elephant.
—गज-मुक्ता, f. or गज-
मौक्तिक, अम्, n. pearl supposed to be found in the
projections (Kumbha) on the forehead of an elephant.
—गज-मुख, अस्, m. ‘elephant-faced, ’ an epithet
of Gaṇeśa.
—गज-मोटन, अस्, m. a lion
also
गज-मोचन (?).
—गज-यान-विद्, त्, त्, त्, expert
in managing an elephant.
—गज-यूथ, अस्, m. a
herd of elephants.
—गज-योधिन्, ई, इनी, इ, fighting
on an elephant.
—गज-राज, अस्, m. a noble ele-
phant.
—गज-वत्, आन्, अती, अत्, furnished with ele-
phants.
—गज-वदन, अस्, m. ‘elephant-faced, ’ an
epithet of Gaṇeśa.
—गज-वर, अस्, m. the choicest
or best of elephants.
—गज-वल्लभा, f. the gum
olibanum tree
another plant, = गिरि-कदली.
—गज-
विलसिता, f. a sort of metre.
—गज-वीथि, इस्, f. ‘the
course of the elephant, ’ or that division of the moon's
course in the heavens which contains the signs Rohiṇī,
Mṛga-śiras, and Ārdrā, or (according to others) the
signs Punar-vasu, Tiṣya, and Āśleṣā.
—गज-व्रज,
अस्, आ, अम्, walking like an elephant
(अम्), n. the
pace of an elephant
a troop of elephants.
—गज-
शिक्षा, f. the knowledge or science of elephants,
elephant-lore.
—गज-शिरस्, आस्, m., N. of a Dānava.
—गज-शीर्ष, अस्, m., N. of a Nāga.
—गज-
साह्वय, अम्, n. a famous city, Hāstina-pura, the
capital of the Kurus
[cf. गज-पुर।]
—गज-
स्कन्ध, अस्, m. ‘having shoulders like an elephant, ’
N. of a Dānava.
—गज-स्थान, अस् or अम्, m. or
n. (?), N. of a place.
—गज-स्नान, अम्, n. vain or
unproductive efforts, efforts which resemble the ab-
lution of elephants, which after squirting water over
their bodies, end by throwing dust and rubbish.
—ग-
जाख्य (°ज-आख्°), अस्, m. the plant Cassia Alata or
Tora, = चक्र-मर्द.
—गजाग्रणी (°ज-अग्°), ईस्,
m. the most excellent among the elephants, an epi-
thet of Airāvata, the elephant of Indra.
—गजाजीव
(°ज-आज्°), अस्, m. an elephant-keeper or driver, (ori-
ginally ‘one who gets his livelihood by elephants.’)
—गजाण्ड (°ज-अण्°), अम्, n. a kind of carrot
(पिण्ड-मूल).
—गजादन, a various reading for
गजाशन, q. v.
—गजादि-नामा (°ज-आद्°), f., N.
of a plant, = गज-पिप्पली.
—गजाधिपति (°ज-
अध्°), इस्, m. the prince of elephants, a noble ele-
phant.
—गजाध्यक्ष (°ज-अध्°), अस्, m. the mas-
ter or superintendent of the elephants.
—गजानन
(°ज-आन्°), अस्, m. ‘elephant-faced, ’ a N. of Gaṇeśa.
—गजापसद (°ज-अप्°), अस्, m. a common or low-
born elephant.
—गजायुर्-वेद (°ज-आय्°), अस्, m. a
work on the treatment of elephants.
—गजारि (°ज-
अरि), इस्, m. a lion (the enemy of elephants)
a par-
ticular tree.
—गजारूढ (°ज-आर्°), अस्, आ, अम्, riding
on an elephant.
—गजारोह (°ज-आर्°), अस्, m. an ele-
phant-driver.
—गजाशन (°ज-अश्°), अस्, m. the reli-
gious fig tree, = अश्वत्थ
(आ), f. the gum olibanum
tree, Boswellia Serrata
hemp (Cannabis Sativa, =
भङ्गा)
the root of a lotus.
—गजासुर-द्वेषिन्
(°ज-अस्°), ई, m. or गजासुहृद् (°ज-अस्°), त्, m. the
enemy of the Asura Gaja, an epithet of Śiva.
—ग-
जास्य (°ज-आस्°), अस्, m. ‘elephant-faced, ’ an epithet
of Gaṇeśa
[cf. गज-वदन and गजानन।]
—गजाह्व (°ज-आह्°), अम्, n. a N. of Hāstina-pura
[cf. गज-पुर]
(आ), f. another N. of the plant
Gaja-pippalī.
—गजाह्वय (°ज-आह्°), अम्, n. =
गज-पुर
(आस्), m. pl. the inhabitants of Hāstina-
pura.
—गजेक्षण (°ज-ईक्°), अस्, m., N. of a Dā-
nava.
—गजेन्द्र (°ज-इन्°), अस्, m. a chief among
elephants, a large and noble elephant
Indra's ele-
phant.
—गजेन्द्र-कर्ण, अस्, m. an epithet of
Śiva.
—गजेन्द्र-नाथ, अस्, m. a very princely
elephant.
—गजेन्द्र-मोक्षण, अम्, n. title of a
section of the Vāmana-Purāṇa
also said to be the
title of a part of the Mahā-bhārata.
—गजेन्द्र-
विक्रम, अस्, आ, अम्, having the valour of an excel-
lent elephant.
—गजेष्टा (°ज-इष्°), f. the plant
Batatas Paniculata, = विदारी.
—गजोदर (°ज-उद्°),
अस्, m., N. of a Dānava.
—गजोषणा (°ज-उष्°),
f., N. of the plant Gaja-pippalī.
Macdonell
English
गज gaja,
m.
 elephant
ī,
f.
 female elephant.
Benfey
English
गज गज, for original गर्ज् + अ,
I.
m.
 An elephant, Man. 8, 296.
II.
f.
 जी,
A female elephant, Bhāg. P. 4, 6, 26.
--
Comp.
अरण्य-,
m.
 a wild elephant,
219, 15.
आशा-,
m.
 an elephant, sup-
posed to support a quarter of the world,
Rām. 1, 43, 7 Gorr. दिग्गज, i. e.
दिश्-,
and
दिशा-,
m.
 the same, Rām. 5, 3, 13
1, 41, 13.
महा-,
m.
 a great elephant,
Pañc. 69, 1.
वन-,
m.
 a wild ele-
phant, Pañc. 80, 6.
सुर-,
m.
 Indra's
elephant = Airāvata, q. cf. Kir. 5, 47.
When latter part of a comp.
adj.
 the
fem. ends in जा, e. g. स-गज,
adj.
 ,
f.
 जा,
With elephants, Rām. 2, 57, 7.
Hindi
Hindi
हाथी
Apte Hindi
Hindi
गज
पुं*
 - गज् - अच्
हाथी
गज
पुं*
 - गज् - अच्
आठ की संख्या
गज
पुं*
 - गज् - अच्
"लम्बाई की माप, गज"
गज
पुं*
 - गज् - अच्
एक राक्षस जिसे शिव ने मारा था
गजः
पुं*
 - गज्+अच्
हाथी
गजः
पुं*
 - गज्+अच्
आठ की संख्या
गजः
पुं*
 - गज्+अच्
लम्बाई नापने का गज
गजः
पुं*
 - गज्+अच्
एक राक्षस जिसे शिव जी ने मार दिया त्धा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
गज - मदे शब्दे च (भ्वा० पर० अक० से०) गजति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಶಬ್ದಮಾಡು /ಗರ್ಜಿಸು
गज - मदे शब्दे च (भ्वा० पर० अक० से०) गजति ।
कन्नडार्थः - > ಮದಿಸು
प्रयोगाः - > "हया जिहेषिरे हर्षाद्गम्भीरं जगजुर्गजाः"
उल्लेखाः - > भट्टि० १४-५
गज - शब्दे (चुरा० उभ० अक० से०)
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಶಬ್ದಮಾಡು /ಗರ್ಜಿಸು
गज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನೆ
निष्पत्तिः - > गज (मदे) - "अच्"(३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > गजति
प्रयोगाः - > रुद्धे गजेन सरितः सरुषावतारे रिक्तोदपात्रकरमास्त चिरं जनौघः"
उल्लेखाः - > माघ० ५-३३
गज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ೮ ಸಂಖ್ಯೆ
गज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಅಳತೆ
विस्तारः - > "अरत्नीनां शतान्यष्टौ एकषष्ठ्यन्वितानि च । गजप्रमानमाख्यातं मुनिभिर्मानकोविदैः ॥"
गज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಗಜದ ಅಳತೆ /ಮನುಷ್ಯನ ೩೦ ಅಂಗುಲಗಳ ಅಳತೆ
विस्तारः - > "साधारणनराङ्गुल्या त्रिंशदङ्गुलको गजः"
गज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಸ್ತುಪುರುಷನ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ
विस्तारः - > गजो माने मतङ्गजे । वास्तुनः स्थानभेदे च" - मेदि० ।
गज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಔಷಧವನ್ನು ಪುಟಹಾಕಲು ತೋಡುವ ಹಳ್ಳ /ಗುಣಿ
प्रयोगाः - > "हस्तप्रमाणगर्तो यः पुटः सतु गजाह्वयः । इत्थं चारत्निके कुण्डे पुटो वाराह उच्यते ॥"
उल्लेखाः - > वैद्यकप्रयोगामृतम्
गज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಹಿಷಾಸುರನ ಮಗನಾದ ಒಬ್ಬ ಅಸುರ /ಗಜಾಸುರ
प्रयोगाः - > "महिषासुरपुत्रोऽसौ समायाति गजासुरः । प्रमथन् प्रमथान् सर्वान् निजवीर्यमदोद्धतः ॥"
उल्लेखाः - > काशीखं
गज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುಗ್ರೀವನ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವಾನರ
प्रयोगाः - > गजो गवाक्षो गवयः शरभो गन्धमादनः"
उल्लेखाः - > रामा०
L R Vaidya
English
gaja {% m. %} 1. An elephant, नगजा न गजा दयिता दयिताः Bt.x.9
2. the number ‘eight’
3. a measure of length (thus defined- साधारणनरांगुल्या त्रिंशदंगुलको गजः)
4. a demon killed by Śiva.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
८, अनीक, अनुष्टुभ्, अहि, इभ, उरग, करटिन्, करिन्, करेणु, कर्मन्, कुज्जर, गज, गहन, गह्वर, तक्ष, तनु, दन्तिन्, दिक्, दिग्गज, दिङ्नाथ, दिश्, दुरित, द्विप, द्विरद, धी, धीगुण, नाग, नागेन्द्र, पद्मी, पन्नग, पवनभुक्, पीलुक, पुष्करिन्, प्रधान, प्रभावक, फणिन्, बुद्धिगुण, भद्र, भुजग, भुजङ्ग, भुजङ्गम, भूति, मङ्गल, मतङ्गज, मति, मद, मातङ्ग, यूथप, वन, वसु, वारण, विषभृद्वपु, व्याल, श्रिय, सर्प, सिद्धगुण, सिद्धि, सिन्धुर, सुण्डिप, स्तम्बेरम, स्तम्भेरम, हस्तिन्
Bopp
Latin
गज m. (ut videtur, a r. गज् ebrium esse, s. अ) elephantus.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
पीलु
क्ली
पीलु, वृक्षजाति, गज
वृक्षजातिगजौ पीलू प्रदरौ रोगमार्गणौ ।
verse 3.1.1.10
page 0014
Indian Epigraphical Glossary
English
gaja (IE 7-1-2), ‘eight’.
Lanman
English
gaja, m. elephant.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 गज्
मूलधातुः:
 गज
धात्वर्थः:
 शब्दे मदे च
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 गजति
धातुः:
 गज्
मूलधातुः:
 गज
धात्वर्थः:
 शब्दे
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 गाजयति-ते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
गजँ गज
मानकरूपान्तरम् - गजिँ
गजि
मानकरूपान्तरम् - गृजँ
गृज
मानकरूपान्तरम् - गृजिँ
गृजि
मानकरूपान्तरम् - मुजँ
मुज
मानकरूपान्तरम् - मुजिँ
मुजि शब्दार्थाः
-
गजँ गज मदने च
- गजति । जगाज । गजः । गाजः । गञ्जति । गञ्जा । गञ्जः । गर्जति । जगर्ज । जगृजतुः । जगृजतुः । जगृजुः । गर्जः । गृञ्जति । जरीगृञ्ज्यते । मोजति । मुञ्जति । मुञ्जः, अच् ।। 243-248 ।।
गजँ गज
मानकरूपान्तरम् - मार्जँ
मार्ज शब्दे
- गर्जयति मार्जयति (15) 109, 110
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
गज m. °eine Art nāyaka, E 347 (P).
Sanskrit Tibetan
Tibetan
glang chen
१) अराल २) इभ ३) करिन् ४) कुञ्जर ५) गज ६) दन्तिन् ७) द्विप ८) नाग ९) पीलु १०) पुष्कर ११) महागज १२) मातंग १३) वारण १४) स्थूलोच्चय १५) हस्तिन्
glang po
१) गज २) नाग ३) मतंगज ४) मातंग ५) हस्तिन्
glang po che
१) गज २) नाग ३) मातंगो नागराजा ४) हस्तिन्
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वृषो गजोऽश्वः प्लवगः क्रौञ्चोऽब्जं स्वस्तिकः शशी ।
मकरः श्रीवत्सः खड्गी महिषः सूकरस्तथा ॥ ४७ ॥
श्येनो वज्रं मृगश्छागो नन्द्यावर्तो घटोऽपि च ।
कूर्मो नीलोत्पलं शङ्खः फणी सिंहोऽर्हतां ध्वजाः ॥ ४८ ॥
-wordlist-
तीर्थङ्करचिह्न (पुं), वृष (पुं), गज (पुं), अश्व (पुं), प्लवग (पुं), क्रौञ्च (पुं), अब्ज (क्ली), स्वस्तिक (पुं), शशिन् (पुं), मकर (पुं), श्रीवत्स (पुं), खड्गिन् (पुं), महिष (पुं), शूकर (पुं), श्येन (पुं), वज्र (क्ली), मृग (पुं), छाग (पुं), नन्द्यावर्त (पुं), घट (पुं), कूर्म (पुं), नीलोत्पल (क्ली), शङ्ख (पुं), फणिन् (पुं), सिंह (पुं)
--source--
अष्टादश माठराद्याः सवितुः परिपार्श्वकाः ॥ १०३ ॥
-wordlist-
सूर्यपारिपार्श्वक (पुं), माठर (पुं), पिङ्गल (पुं), दण्ड (पुं), राजन् (पुं), श्रोथ (पुं), खर (पुं), द्वारिक (पुं), कल्माष (पुं), पक्षिन् (पुं), जातृकार (पुं), कुतापकौ (पुंद्वि), पिङ्ग (पुं), गज (पुं), दण्डिन् (पुं), पुरुष (पुं), किशोरकौ (पुंद्वि)
--source--
गजो वाजी रथः पत्तिः सेनाङ्गं स्याच्चतुर्विधम् ।
-wordlist-
सेनाङ्ग (क्ली), गज (पुं), वाजिन् (पुं), रथ (पुं), पत्ति (पुं)
--source--
हस्ती मतङ्गजगजद्विपकर्यनेकपा मातङ्गवारणमहामृगसामयोनयः ।
स्तम्बेरमद्विरदसिन्धुरनागदन्तिनो दन्तावलः करटिकुञ्जरकुम्भिपीलवः ॥ १२१७ ॥
इभः करेणुर्गर्जोऽस्य स्त्री धेनुका वशापि च ।
-wordlist-
हस्तिन् (पुं), मतङ्गज (पुं), गज (पुं), द्विप (पुं), करिन् (पुं), अनेकपा (पुं), मातङ्ग (पुं), वारण (पुं), महामृग (पुं), सामयोनि (पुं), स्तमेरम (पुं), द्विरद (पुं), सिन्धुर (पुं), नाग (पुं), दन्तिन् (पुं), दन्तावल (पुं), करटिन् (पुं), कुञ्जर (पुंक्ली), कुम्भिन् (पुं), पीलु (पुं), इभ (पुं), करेणु (पुंस्त्री), गर्ज (पुं), धेनुका (स्त्री), वशा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
मातङ्ग
मातङ्ग, द्विरद, द्विप, करि, गज, स्तम्बेरम, अनेकप, कुम्भिन्, कुञ्जर, वारण, इभ, रदिन्, सामोद्भव, सिन्धुर
मातङ्गद्विरदद्विपाः करिगजस्तम्बेरमानेकपाः,
कुम्भीकुञ्जरवारणेभरदिनः सामोद्भवः सिन्धुरः ।
verse 2.1.1.214
page 0026
करेणु
करेणु, गज, हस्तिनी
करेणुर्गजहस्तिन्योः पीलुश्च गजवृक्षयोः ॥ ८३३ ॥
verse 5.1.1.833
page 0096
पीलु
पीलु, गज, वृक्ष
करेणुर्गजहस्तिन्योः पीलुश्च गजवृक्षयोः ॥ ८३३ ॥
verse 5.1.1.833
page 0096
नाममाला
Sanskrit
गज, मतङ्गज, हस्ति, वारण, अनेकप, करिन्, दन्तिन्, स्तम्बेरम, कुम्भिन्, द्विरद, इभ, मितङ्गम, शुण्डाल, सामज, नाग, मातङ्ग, पुष्करिन्, द्विप, करेणु, सिन्धुर
गजो मतङ्गजो हस्ती वारणोऽनेकपः करी ।
दन्ती स्तम्बेरमः कुम्भी द्विरदेभमितङ्गमाः ॥ ८८ ॥
शुण्डालः सामजो नागो मातङ्गः पुष्करी द्विपः ।
करेणुः सिन्धुरः तेषु यन्ता याता निषाद्यपि ॥ ८९ ॥
verse 0.1.1.88
page 0045
बृंहित, गज
सिंहद्विपघने गर्जः हेषाऽश्वे बृंहितं गजे ।
verse 0.1.1.105
page 0052
अञ्जन, कज्जल, नाग, गज, पाटल, आरुण
अञ्जनं कज्जलं नागं गजपाटलमारुणम् ।
verse 0.1.1.181
page 0086
Mahabharata
English
Gaja, a Gāndhāra warrior, the younger brother of Śakuni. § 585 (Bhīshmavadhap.): VI, 90, 3997 (among six younger brothers of Śakuni (Saubalasyānujāḥ, v. 3995), is slain by Irāvat).
पुराणम्
English
गज १ / GAJA I. A powerful monkey King who fought on the side of śrī rāma against rāvaṇa. (Vana Parva, Chapter 283, Verse 3).
गज २ / GAJA II. Younger brother of śakuni, the son of subala. He, along with his brother fought in the great war against the pāṇḍavas and got killed by irāvān. (bhīṣma parva, Chapter 90).
Vedic Reference
English
Gaja, the common name of the elephant in Epic^1 and later
Sanskrit, is only found in the late Adbhuta Brāhmaṇa.^2 See
Hastin.
1) Hopkins, Journal of the American
Oriental Society, 13, 265, 269.
2) Indische Studien, 1, 39.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
गज, स्वने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-परं-अकं-सेट् ।) गजति । इति दुर्गादासः ॥
गज, इ मदे स्वने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-परं-अकं-सेट् इदित् ।) इ, कर्म्मणि गञ्ज्यते । इतिदुर्गादासः ॥
गज, क स्वने । (चुरां-परं-अकं-सेट् ।) क, गाज-यति । इति दुर्गादासः ॥
गजः,
पुं,
 (गजति मदेन मत्तो भवतीति । गज् +अच् ।) हस्ती । इत्यमरः । २ । ८ । ३४ ॥
(स तुत्रिविधः । यथाह शब्दार्थचिन्तामणिः ।“भद्रो मन्दो मृगश्चैव विज्ञेयास्त्रिविघा गजाः ॥
”अस्य लक्षणादिकं यथा, वृहत्संहितायां ६७अध्याये ।“मध्वाभदन्ताः सुविभक्तदेहान चोपदिग्धाश्च कृशाः क्षमाश्च ।गात्रैः समैश्चापसमानवंशावराहतुल्यैर्जघनैश्च भद्राः ॥
वक्षोऽथ कक्षावलयः श्लथाश्चलम्बोदरस्त्वग्बृहती गलश्च ।स्थूला च कुक्षिः सह पेचकेनसैंही च दृग्मन्दमतङ्गजस्य ॥
मृगास्तु ह्रस्वाधरवालमेढ्रा-स्तन्वङ्घ्रिकण्ठद्विजहस्तकर्णाः ।स्थूलेक्षणाश्चेति यथोक्तचिह्नैःसङ्कीर्णनागा व्यतिमिश्रचिह्नाः ॥
पञ्चोन्नतिः सप्त मृगस्य दैर्घ्य-मष्टौ च हस्ताः परिणाहमानम् ।एकद्विवृद्धावथ मन्दभद्रौसङ्कीर्णनागोऽनियतप्रमाणः ॥
भद्रस्य वर्णो हरितो मदस्यमन्दस्य हारिद्रंकसन्निकाशः ।कृष्णो मदश्चाभिहितो मृगस्यसङ्कीर्णनागस्य मदो विमिश्रः ॥
ताम्रोष्ठतालुवदनाः कलविङ्कनेत्राःस्निग्धोन्नताग्रदशनाः पृथुलायतास्याः ।चापोन्नतायतनिगूढनिमग्नवंशा-स्तन्वेकरोमचितकूर्म्मसमानकुम्भाः ॥
विस्तीर्णकर्णहनुनाभिललाटगुह्याःकूर्म्मोन्नतद्विनवविंशतिभिर्नखैश्च ।रेखात्रयोपचितवृत्तकराः सुवालाधन्याः सुगन्धिमदपुष्करमारुताश्च ॥
दीर्घाङ्गुलिरक्तपुष्कराःसजलाम्भोदनिनादबृंहिणः ।बृहदायतवृत्तकन्धराधन्या भूमिपतेर्मतङ्गजाः ॥
निर्मदाभ्यधिकहीननखाङ्गान्कुब्जवामनकमेषविषाणान् ।दृश्यकोशफलपुष्करहीनान्श्यावनीलशबलासिततालून् ॥
स्वल्पवक्त्ररुहमत्कुणषण्ढान्हस्तिनीं च गजलक्षणयुक्ताम् ।गर्भिनीं च नृपतिः परदेशंप्रापयेदतिविरूपफलास्ते ॥
* ॥
यथा, भट्टिः । १४ । ५ ।“हया जिहेषिरे हर्षाद्गम्भीरं जगजुर्गजाः ॥
”)परिमाणविशेषः । स तु हस्तद्वयं पादोनहस्त-द्वयञ्च । (यथा, शब्दार्थचिन्तामणौ ।“अरत्नीनां शतान्यष्टावेकः षष्ट्यधिकानि च ।गजप्रमाणमाख्यातं मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः ॥
”)वास्तुनः स्थानभेदः । इति मेदिनी ॥
“प्रस्तारे दैर्घ्यमानन्तु स्वहस्तेन तथा नरैः ।कृत्वा त्रिघ्नं गजैर्हृत्वा वास्तुस्थाननिरूपणम् ॥
ध्वजो धूमश्च सिंहश्च श्वां वृषः खर एव च ।गजः काकपदञ्चैव स्थानान्यष्टौ च वास्तुनः ॥
ध्वजे विभूतिर्मरणञ्च धूमेसिंहे जयः श्वा च करोत्यनर्थम् ।वृषे च भोगी क्षयणं खरे चपुष्टिर्गजे काकपदे विनाशः ॥
”इति ज्योतिषम् ॥
* ॥
औपधपाकार्थगर्त्तविशेषः । यथा, --“हस्तप्रमाणगर्त्तो यः पुटः स तु गजाह्वयः ।इत्थं चारत्निके कुण्डे पुटो वाराह उच्यते ॥
”इति वैद्यकप्रयोगामृतम् ॥
(असुरविशेषः । स तु महिषासुरपुत्त्रः । यथा, काशीखण्डे । ६८ । ३ ।“महिषासुरपुत्त्रोऽसौ समायाति गजासुरः ।प्रमथन् प्रमथान् सर्व्वान् निजवीर्य्यमदोद्धतः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
गज मदे स्वने च
भ्वा०
पर०
 अक० सेट् । भजति अगाजीत्अजगीत् । जगाज । गजः ।
गज स्वने
भ्वा०
 इदित्
पर०
 अक० सेट् । गञ्जति अगञ्जीत् ।जमञ्ज । गञ्ज्यते । गञ्जा ।
गज खने चुरा०
उभ०
 अक० सेट् । गजयति ते अजग जत् त ।
गज पुंस्त्री० गज--मदे अच । १ हस्तिनि “नगजा न गजादयिता दयिताः” भट्टिः । इभशब्दे विवृतिः । स्त्रियांजातित्वात् ङीष् । २ अष्टसंख्यायाम् गजानामैरावता-दीनमष्टत्वात् तथात्वम् । “कृत्वा त्रिघ्नं गर्जर्हृत्वा” ज्यो०त० “गजभुक्तशेषम्” तन्त्रसा० । “अरत्नीनां शतान्यष्टा-वेकषष्ट्यान्वितानि च । गजप्रमाणमाख्यातं मुनिभिर्मान-वेदिभिः” शब्दार्थचि० उक्ते ३ मानभेदे । “साधारणनरा-ङ्गुल्या त्रिंशदङ्गुलको गजः” इत्युक्ते ४ मानभेदे । ५ मान-मात्रे ६ वास्तुमानभेदे च मेदि० । स च ज्यो० त० उक्तः यथा“प्रस्तारदैर्घ्यमानं तु स्वहस्तेन तथा नरैः । कृत्वा त्रिघ्नंगजैर्हृत्वा वास्तुमाननिरूपणम् । ध्वजो धूमश्च सिंहश्चश्वा वृषः खर एव च । गजः काकपदं चैव मानान्यष्टौच वास्तुनः” ज्यो० त० । “पुष्टिर्गजे काकपदे विनाशः” तत्-फलम् ७ औषधपाकार्थे गर्त्तभेदे वैद्यकम् गजपुटशब्देदृश्यम् । गजानां समूहः तल् । गजता तत्समूहे स्त्री ।ततः ऊर्द्ध्वमाने दघ्नच्, गजदघ्न, द्वयसच्, गजद्वयस, गज-तुल्योर्द्धपरिमाणे
त्रि०
 । स्त्रियां ङीप् । “द्वितीयश्चतृतीयश्च ऊर्द्ध्वमाने सती मम” व्या० का० उक्तेः ऊर्द्ध्वमानएव तयोः प्रयोगः । परिमाणमात्रे तु मात्रच् । गजमात्रइत्येव
त्रि०
 ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
गजँ गज
मानकरूपान्तरम् - गजिँ
गजि
मानकरूपान्तरम् - गृजँ
गृज
मानकरूपान्तरम् - गृजिँ
गृजि
मानकरूपान्तरम् - मजँ
मज
मानकरूपान्तरम् - मुजिँ
मुजि शब्दार्थाः
- गजति, गजित्वा गञ्जति, गञ्जित्वा गञ्जा मदिरागृहम् गञ्जः कोशः गर्जति, गर्जितम्, गर्जः गृञ्जति गृञ्जनं मूलविशेषः मजति, मुञ्जति मुञ्जस्तृणम् मुज मृजीत्यप्याहु - मोजति, मृञ्जति 241-246
गजँ गज मदने च
-(अर्थविवरणम्) मदनं मदोत्पत्तिः
गजति अचि -गजो हस्ती चुरादौ गज मर्च मार्ज [ शब्दार्थाः] (1099) इति गाजयति
गजँ गज
मानकरूपान्तरम् - मर्चँ
मर्च
मानकरूपान्तरम् - मार्जँ
मार्ज शब्दार्थाः
- गाजयति भ्वादौ (1156) गजति मर्चयति मार्जयति मार्जिता 106-108
धातुवृत्तिः
Sanskrit
गजँ गज
मानकरूपान्तरम् - गजिँ
गजि
मानकरूपान्तरम् - गृजँ
गृज
मानकरूपान्तरम् - गृजिँ
गृजि
मानकरूपान्तरम् - मुजँ
मुज
मानकरूपान्तरम् - मुजिँ
मुजि (अर्थः) शब्दार्थाः
( गजति गञ्जतीत्यादि) लजलजिवत् ( जगजतुः) इत्यादावादेशादित्वान्नेत्वाभ्यासलोपौ ( गजः अच् गञ्जा तु मदिरागृहम् गर्जति जगर्ज गर्जिता जिगर्जिषति जरीगृज्यते जर्गृजीतीत्यादि पूर्ववत् ( गर्जयति अजगर्जत् अजीगृजत्)'' उरृतृ" (गृञ्जति जगृञ्जगृञ्जिताजिगृञ्जिषतिजरीगृञ्जते)रीगृत्वतः इति रीक्( जरिगृञ्जीति इत्यादि ( मोजति मुञ्जतीत्यादि तुजिवत् मृजमृजीति स्वामिचन्द्रौ गज मदने च अयं चुरादावपि शब्दार्थः गर्ज शब्द इत्यग्रे 248
गजँ गज
मानकरूपान्तरम् - मार्जँ
मार्ज (अर्थः) शब्दार्थे
( गाजयति गाजयते ) गञ्जतीति शपि, गर्जति गृञ्जतीति च ( मार्जयति ) शौचालङ्कारयोः, मार्जतीति युजादौ भविष्यति मृजूष् शुद्धावित्यस्य मार्ष्टीत्यदादौ अत्र मर्चिमपि केचित्पठन्ति मर्चयति शपि मर्चति 113 114
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“गज शब्दार्थः”@} 2 ‘गज मदने च’ इति श्रीकृष्णलीलाशुकः।
3 ‘गर्जेत् गृञ्जेत् गजेत् गञ्जेत् शब्दने गाजयेण्णिचि।।’ 4 इति देवः।
‘कख हसने’ 5 इति भौवादिकधातुवत् सर्वाणि रूपाणि ज्ञेयानि।
6 गजः-पचाद्यच्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (३६६)
02
=>
 (१-भ्वादिः-२४६। अक। सेट्। पर।)
03
=>
 [पृष्ठम्०३६३+ २६]
04
=>
 (श्लो-५९)
05
=>
 (१४१)
06
=>
 [[आ। ‘जहर्ष जञ्जातुजितस्थलैरसौ वृषैरतुञ्जैर्गजगञ्जिभिर्वृतम्। गर्जत्खरं गृञ्जितधेनुमोमुजद्वत्सोत्करं मुञ्जदजं वजन् व्रजम्।।’ धा। का। १-३३।]]
1 {@“गज शब्दार्थः”@} 2 ‘गर्जेत् गृञ्जेत् गजेत् गञ्जेद् शब्दने गाजयेण्णिचि।।’ 3 इति देवः।
‘कण निमीलने’ 4 इति चौरादिकधातुवद्बोध्यानि।
5 गाजितः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (३६७)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१६४८। अक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (श्लो-५९)
04
=>
 (१५९)
05
=>
 [[B। ‘इत्थं सुगाजितमृदङ्गविमार्जनानि संवार्य मर्चयति घारितशङ्कमस्मिन्। कृष्णः प्रपञ्चरहितां धृततेजितास्त्रैः वीरैः स्तुतां गिरमकीर्तदरातिवर्धी।।’ धा। का। ३-२८।]]
Capeller
German
गज
m.
 Elefant
f.
 ई weiblicher Elefant.
Burnouf
French
गज गज
m.
 (गज्) éléphant.
Mesure de longueur de
2 coudées ou 90 centimètres environ.
Terrasse propre à bâtir
une maison.
गजकूर्मासिन्
m.
 (कूर्म
आस्) surn. de Garuḍa.
गजचिर्भट
m.
f.
 esp. de concombre.
गजढक्का
f.
 gros tambour porté sur un éléphant.
गजता
f.
 troupe d'éléphants.
गजदन्त
m.
 dent d'éléphant
ivoire.
Surn. de Gaṇeśa.
गजपिप्पली
f.
 poivre d'éléphant ou pothos officinalis, bot.
गजप्रिया
f.
 boswellia serrata, bot.
गजबन्धनी
f.
 (बन्ध्) poteau où l'on attache un
éléphant.
गजभक्षा
f.
 boswellia serrata, bot.
गजमाचल
m.
 (मच्) lion.
गजमोटन
m.
 (मुट्) lion.
गजमोयान
n.
 (या) dressage ou conduite d'un
éléphant.
गजयोधिन्
m.
 (युध्) cavalier combattant sur un
éléphant.
गजवदन
m.
 Gaṇeśa qui a le visage d'un éléphant.
गजवर
m.
 (वृ) éléphant de choix.
गजसाह्वय
n.
 (स
आ
ह्वे) Hastinâpura, ville
célèbre pour ses éléphants.
गजाग्रणी
m.
 (अग्र) le premier des éléphants,
c-à-d. celui d'Indra, Airāvata.
गजाजीव
m.
 (आ
जीव्) palefrenier qui gagne sa vie
à soigner des éléphants.
गजानन
m.
 (आनन) Gaṇeśa au visage d'éléphant.
गजारोह a. (आ
रुह्) monté sur un éléphant.
गजाशन
m.
 ficus religiosa ou arbre des Banians.
-- गजाशना
f.
 chanvre ou cannabis sativa
racine de lotus
boswellia thurifera ou serrata, bot.
गजास्य
m.
 (आस्य) Gaṇeśa à face d'éléphant.
गजाह्व
n.
 (आ
ह्वे) Hastinâpura, ville célèbre
pour ses éléphants.
गजाव्हा
f.
 pothos officinalis, bot.
गजेन्द्र
m.
 (इन्द्र) le roi des éléphants, très-bon
éléphant.
Stchoupak
French
गज-
m.
 éléphant
n.
 d'homme
-त्व- nt. état, nature
d'éléphant
-ता-
f.
 id.
troupe d'éléphants
-वन्त्- a. qui
possède des éléphants
-ई-
f.
 femelle d'éléphant
-ई-भू-
devenir éléphant.
°कन्या-
f.
 femelle d'éléphant.
°कर्ण-
m.
n.
 d'un Yakṣa.
°च्छाया- (ombre d'un éléphant)
f.
n.
 d'une constellation.
°दन्तमय- -ई- a. en ivoire.
°नासा-
f.
 trompe.
°निमीलित- nt. fait de fermer les yeux à la manière d'un éléphant,
feindre de ne pas regarder.
°पति- °पुंगव-
m.
 grand, puissant éléphant.
°पुष्पमय- -ई- a. fait de fleurs dites गजपुष्पी- (f. ).
°प्रयन्तृ- ag. conducteur d'éléphants, cornac.
°मौक्तिक- nt. perle censée se trouver dans les bosses frontales de
l'éléphant.
°यूथ- nt. troupeau d'éléphants.
°योधिन्- a. qui combat à dos d'éléphant.
°राज-मुक्ता-
f.
 = °मौक्तिक-।
°वदन-
m.
 Gaṇeśa (à figure d'éléphant).
°शिक्षा-
f.
 science relative aux éléphants.
°वधू-
f.
 = °कन्या-।
°साह्वय- (पुर-) a. nt. (ville) qui porte un nom d'éléphant,
Hastināpura.
गजाध्यक्ष-
m.
 gardien, surveillant d'éléphants.
गजानीक-
m.
n.
 d'hommes.
गजापसद-
m.
 éléphant de basse naissance, d'espèce inférieure.
गजारोह-
m.
 cornac.
गजालान- nt. corde pour attacher un éléphant.
गजास्थि-ज- a. ép. de certaines flèches dont il est interdit de se
servir dans un combat loyal.
गजाह्वा-
f.
n.
 d'une plante, Scindapsus officinalis.
गजाह्वय- nt. = {%°sāhvaya-
%}
m.
pl.
 habitants de Hastināpura.
गजेन्द्र-
m.
 roi des éléphants, éléphant royal.