खै (khai)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 खै r. 1st cl. (खायति)
	 1. To be firm or steady.
	 2. To kill,  to injure or
hurt.
	 3. To dig.
	 4. To mourn,  to sorrow for.

Wilson

English

 खै r. 1st cl. (स्वायति)
To be firm or steady.
To kill,  to injure or hurt.
To dig.
To mourn,  to sorrow for.

Monier Williams Cologne

English

 खै cl.
  1. P.
  खायति,  to make firm,  Dhātup.
   xxii,  15
to be firm or steady,  ib.
to strike,  injure,  kill,  ib.
 (derived fr.
  खाय॑ते Pass.
  of √ खन्) to dig,  ib.
to mourn,  sorrow,  ib.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Monier Williams 1872

English

 खै खै,  cl. 1. P. खायति,  चखौ,  खातुम्, 
to make firm,  be firm or steady
 to strike, 
injure,  hurt,  kill
 to dig
 to mourn,  to sorrow.

Benfey

English

 खै खै,  i. 1,  खय,  Par. †
 1. To
be firm.  †
 2. To hurt.
 3. To dig. -- Cf. 
खन्।

Bopp

Latin

 खै 1. P. (स्थैर्ये खननहिंसयोः K. V. खेदने K.) firmum
esse,  fodere,  laedere,  occidere
 dolore,  moestitiâ af-
fici,  defatigari. Cf. क्षै,  खन्,  ग्लै,  जै.

Kridanta Forms

Sanskrit

खै (खै॒ खदने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  खानम्
अनीयर् =  खानीयः - खानीया
ण्वुल् =  खायकः - खायिका
तुमुँन् =  खातुम्
तव्य =  खातव्यः - खातव्या
तृच् =  खाता - खात्री
क्त्वा =  खात्वा
ल्यप् =  प्रखाय
क्तवतुँ =  खातवान् - खातवती
क्त =  खातः - खाता
शतृँ =  खायन् - खायन्ती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  खै
मूलधातुः:
   
धात्वर्थः:
  खदने (स्थिरत्वं हिंसा च)
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  खायति
अनुबन्धादिविशेषः:
  ऐकारान्तः

धातुप्रदीपः

Sanskrit

खै  खदने 
- खायति । चखौ ।। 916 ।।

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 खै,  स्थैर्य्ये । खनने । हिंसायाम् । इति कविकल्प-द्रुमः ॥
 (भ्वां-परं-स्थैर्य्ये अकं-खननादौ सकं-अनिट् ।) खायति । इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 खै स्थैर्य्ये अक० खनने हिंसायाञ्च सक०
  भ्वा०
  पर०
  अनिट् । खायति अखासीत् चखौ ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

खै  खदने
- खायति  ल्युटि खानम् आहुः  882

धातुवृत्तिः

Sanskrit

खै  (अर्थः)  खदने
(अर्थविवरणम्) खदनं स्थैर्यं हिंसा च 
( खायति चखौ  खातेत्यादि )896

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“खै खेदने”@} 2 3 ‘खदने’ इति क्षीरस्वामि-माधवादयः। 
 भक्षणे च,  इति च। 
 खदनम्- स्थैर्यं हिंसा च इति माधवः। 
 ‘खै खादने’ इति काशकृत्स्नीयधातुपाठे पठ्यते,  ‘भक्षणार्थत्वं च’ इति तट्टीकायाम्’-- इति क्षीरतरङ्गिणीटीका। 
 ‘खनने’ इति श्रीशङ्कराचार्याः इति धातुकाव्यव्याख्यायाम् 4।]] 5 खायकः-यिका,  6 खापकः-पिका,  चिखासकः-सिका,  7 चाखायकः-यिका
   खाता-त्री,  खापयिता-त्री,  चिखासिता-त्री,  चाखायिता-त्री
   8 खायन्-न्ती,  खापयन्-न्ती,  चिखासन्-न्ती
   -- खास्यन्-न्ती,  खापयिष्यन्-न्ती-ती,  चिखासिष्यन्-न्ती-ती
   -- खापयमानः,  खापयिष्यमाणः,  चाखायमानः,  चाखायिष्यमाणः
   प्रखाः-प्रखौ-प्रखः
   -- -- -- खातम्-तः,  9 खापितः,  चिखासितः,  चाखायितः-तवान्
   10 आखाः,  11 शत्त्रुखः,  12 खायः,  खापः,  चिखासुः,  13 चाखाः
   खातव्यम्,  खापयितव्यम्,  चिखासितव्यम्,  चाखायितव्यम्
   खानीयम्,  खापनीयम्,  चिखासनीयम्,  चाखायनीयम्
   14 खेयम्,  खाप्यम्,  चिखास्यम्,  चाखाय्यम्
   15 16 ईषत्खानः-दुष्खानः-सुखानः
   -- -- खायमानः,  खाप्यमानः,  चिखास्यमानः,  चाखाय्यमानः
   खायः,  खापः,  चिखासः,  चाखायः
   खातुम्,  खापयितुम्,  चिखासितुम्,  चाखायितुम्
   खातिः,  17 आखा,  खापना,  चिखासा,  चाखाया
   खानम्,  खापनम्,  चिखासनम्,  चाखायनम्
   खात्वा,  खापयित्वा,  चिखासित्वा,  चाखायित्वा
   प्रखाय,  प्रखाप्य,  प्रचिखास्य,  प्रचाखाय्य
   खायम् २,  खात्वा २,  खापम् २,  खापयित्वा २,  चिखासम् २,  चिखासित्वा २,  चाखायम् २
   चाखायित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (३६१)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-९१३। अक। अनि। पर।)
 03 =>
  [[[अ]
 04 =>
  (२-३१)
 05 =>
  [[१। ‘आदेच उपदेशेऽशिति’ (६-१-४५) इति आत्वम्। ‘आतो युक् चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इति युगागमः। एवं घञि,  णमुल्यपि ज्ञेयम्।]]
 06 =>
  [[२। ‘अर्तिह्रीव्लीरीक्नूयीक्ष्माय्यातां पुग् णौ’ (७-३-३६) इति पुक्। एवं सर्वत्र ण्यन्ते बोध्यम्।]]
 07 =>
  [[३। ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घः।]]
 08 =>
  [[४। शतरि,  ‘एचोऽयवायावः’ (६-१-७८) इत्यायादेशः।]]
 09 =>
  [[आ। ‘रायद्धयस्त्यानरुचौ रथेऽपि तं भक्तितिष्ट्यापयिषुं स दृष्ट्वा। खाताशयोऽक्षाममुदा पुनश्च मग्नोऽन्यथाऽपश्यदजानमीशम्।।’ धा। का। २-३१।]]
 10 =>
  [[५। ‘आतश्चोपसर्गे’,  (३-१-१३६) इति कर्तरि कः। ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपः।]]
 11 =>
  [[६। ‘आतोऽनुपसर्गे कः,  (३-२-३) इति कप्रत्ययः।]]
 12 =>
  [[७। ‘श्याद्व्यधास्रु--’ (३-१-१४१) इति कर्तरि णो वा।]]
 13 =>
  [[८। ‘यङोऽचि च’ (२-४-७४) इति यङो लुक् भवति।]]
 14 =>
  [[९। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यत्प्रत्ययः। ‘ईद्यति’ (६-४-६५) इति अङ्गस्य ईकारो भवति। गुणः।]]
 15 =>
  [पृष्ठम्०३५९+ २५]
 16 =>
  [[१। ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) इति खलपवादो युच् भवति।]]
 17 =>
  [[२। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-३-१०६) इत्यङ्प्रत्ययो भवति।]]

Burnouf

French

 *खै खै। खायामि 1
 p. चकौ
 pp.
खात। Etre ferme.
		 Rendre ferme. -- Frapper,  blesser,  tuer. --
Fouir,  creuser,  cf.  खन्। -- Etre las
		 être abattu,  être
affligé
 cf.  खिद्,  खाद्।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.