खुर (khura)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 खुर r. 6th cl. (खुरति) To cut,  to scratch.

 खुर m.
  (-रः)
	 1. A hoof,  a horse's hoof,  &c.
	 2. A razor.
	 3. The foot of a
bedstead
 also क्षुर 4. A sort of perfume,  commonly Nakhi,  ap-
parently a dried shell fish,  and of the shape of a hoof. 
 E.
  खुर् to
cut,  रन् Unadi affix,  the radical र is dropped.

Capeller Eng

English

 खुर m.
  hoof,  claw. 

Yates

English

 खुर (रः) 1.
m.
  A razor
 a horse's
hoof
 foot of a bedstead
 a
hoof-shaped perfume.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

खुर 	-	  khura 	-	 m.
  	-	 hoof
निघृष्व 	-	  nighRSva 	-	 m.
  	-	 hoof
शफ 	-	  zapha 	-	 m.
  	-	 hoof
सप्तशफ 	-	  saptazapha 	-	 adj.
  	-	  7-hoofed
विखुर 	-	  vikhura 	-	 m.
  	-	 hoofless
गोकण्टक 	-	  gokaNTaka 	-	 m.
  	-	  cow's hoof
गोक्षुर 	-	  gokSura 	-	 m.
  	-	  cow's hoof
गोक्षुरक 	-	  gokSuraka 	-	 m.
  	-	  cow's hoof
गोशफ 	-	  gozapha 	-	 m.
  	-	  cow's hoof
चतुःशफ 	-	  catuHzapha 	-	 adj.
  	-	  four-hoofed
शफवत् 	-	  zaphavat 	-	 ind.
  	-	  like a hoof
एकशफ 	-	  ekazapha 	-	 adj.
  	-	  whole-hoofed
अश्वखुर 	-	  azvakhura 	-	 m.
  	-	  horse's hoof
अश्वशफ 	-	  azvazapha 	-	 m.
  	-	  horse's hoof
उपशफ 	-	  upazapha 	-	 m.
  	-	  hind hoof on
खुर 	-	  khura 	-	 m.
  	-	  horse's hoof
रिङ्ख 	-	  riGkha 	-	 m.
  	-	  horse's hoof
विङ्ख 	-	  viGkha 	-	 m.
  	-	  horse's hoof
वर्तक 	-	  vartaka 	-	 m.
  	-	  horse's hoof
पुट 	-	  puTa 	-	 m.
 n.
  	-	  horse's hoof

 
   खुर  khura  m.
   horse's hoof  
   खुर  khura  m.
   particular part of the foot of a bedstead   
   खुर  khura  m.
   razor  
   खुर  khura  m.
   sort of perfume   
   खुर  khura  m.
   hoof     
            

Wilson

English

 खुर r. 6th cl. (खुरति) To cut,  to scratch.

 खुर
m.
  (-रः)
1 A hoof,  a horse's hoof,  &c.
2 A razor.
3 The foot of a bedstead
 also क्षुर.
4 A sort of perfume,  commonly Nakhi,  apparently a dried shell fish,  and
of the shape of a hoof. 
E.
  खुर to cut,  रन् Uṇādi affix,  the radical र is dropped.

Apte

English

खुरः [khurḥ],  [खुर्-क]

A hoof
 रजःकणैः खुरोद्धूतैः R.*
  1.85,  2.2
 Ms.*
  4.67.

A kind of perfume.

A razor.

The foot of a bed-stead. Comp.
   -आघातः,  -क्षेपः a kick. -णस्,  -णस a.
  flat-nosed. -त्राणम् a horse-shoe.-पदवी a horse's foot-marks. -प्रः an arrow with a semi-circular head
 see क्षुरप्र. -न्यासः prints of hoof
 तस्याः खुरन्यासपवित्रपांसुम् R.*
  2.2.

Apte 1890

English

 खुरः [खुर-क] 1 A hoof
 R. 1. 85,  2. 2
 Ms. 4. 67. 
2 A kind of perfume. 
3 A razor. 
4 The foot of a bed-stead. 
Comp. 
आघातः,  
क्षेपः a kick. 
णस्,  
णस a. flat nosed. 
पदवी a horse's foot-marks. 
प्रः an arrow with a semi-circular head
 see क्षुरप्र. 
न्यासः prints of hoof
 R. 2. 2. 

Monier Williams Cologne

English

 खुर m.
  a hoof,  horse's hoof,  KātyŚr.
  
 Mn.
   &c.
   (ifc.  f(आ). [g. क्रोडादि] MBh.
   i
 Hcat.
 
 once f(ई). ,  i,  7,  38)

 a particular part of the foot of a bedstead,  VarBṛS.
  lxxix

 a sort of perfume (dried shellfish shaped like a hoof),  L.
 

 (for क्षुर॑) a razor,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 खुर खुर,  अस्,  m. (said to be fr. the last), 
a hoof,  a horse's hoof,  &c.
 a sort of perfume,  com-
monly called Nakhi,  apparently a dried shell-fish
shaped like a hoof [cf. कोलदल]
 a razor
 the foot
of a bedstead [cf. क्षुर].
—खुर-क्षेप,  अस्, 
m. a kick with a hoof,  kicking.
—खुर-णस्,  आस्, 
आस्,  अस्,  or खुर-णस,  अस्,  आ,  अम्,  having a nose
like a horse's hoof,  flat-nosed.
—खुर-पदवी,  f.
a horse's foot-marks.
—खुराघात (°र-आघ्°) or
खुराभिघात (°र-अभ्°),  अस्,  m. a kick,  kicking
(as of a horse).

Macdonell

English

 खुर khura,  m.
  hoof
 claw.

Benfey

English

 खुर खुर (for क्षुर,  cf.  क्षुर-
प्र),  m.
  A hoof,  Śāk. d. 31.
 -- Comp.
 
अश्व-,  a horse's hoof,  Pañc. 252,  23.

Apte Hindi

Hindi

खुरः
पुं*
  - खुर - क
सुम

खुरः
पुं*
  - खुर - क
एक प्रकार का सुगन्धित द्रव्य

खुरः
पुं*
  - खुर - क
उस्तरा

खुरः
पुं*
  - खुर - क
खाट का पाया

Shabdartha Kaustubha

Kannada

खुर - छेदने (तुदा० पर० सक० से०) खुरति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಕತ್ತರಿಸು /ತುಂಡು ಮಾಡು

खुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಖವೆಂಬ ಒಂದು ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯ
खुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸು ಎಮ್ಮೆ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ಕಾಲಿನ ಗೊರಸು
निष्पत्तिः - > खुर (छेदने) - "कः" (३-१-१३५)
प्रयोगाः - > "तस्याः खुरन्यासपवित्रपांसुमपांसुलानां धुरि कीर्तनीया"
उल्लेखाः - > रघु० २-२
खुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಂಚದ ಕಾಲು
खुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಷೌರದ ಕತ್ತಿ

L R Vaidya

English

 Kura {% m. %} 1. A hoof,  R.i.85,  M.iv.67
a kind of perfume
a razor
the foot of a bedstead.

Bopp

Latin

 खुर m. (r. खुर् s. अ)
1) culter tonsorius.
2) ungula. DR.
6. 26. (Cf. क्षुर.)

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 khura (m.
 = Pali and Skt. Lex. id.
 MIndic for Skt. kṣura),  razor: Mv 〔iii.179.15〕
 〔270.11〕.

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  खुर्
मूलधातुः:
   खुर
धात्वर्थः:
  छेदने
गणः:
  तुदादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  खुरति

धातुप्रदीपः

Sanskrit

खुरँ खुर च्छेदने,  खण्डने च 
- खुरति  चुखोर  खोरिता  न्यखोरीत्  खुरः  61

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
मध्यं कश्यं निगालस्तु गल्लोद्देशः खुराः शफाः ।
-wordlist-
 
मध्य (क्ली),  कश्य (क्ली),  निगाल (पुं),  गलोद्देश (पुं),  खुर (पुं),  शफ (पुंक्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

खुर
खुर,  शफ
प्रोथ इत्युच्यते घोणा मध्यं कश्यं खुरः शफः ॥ ४४१ ॥
verse 2.1.1.441
page 0051

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: खुरः
Root: खुर
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ नखाख्यगन्धद्रव्यम्
Meaning(s):
⇒ Hoof
Shloka(s):
3|4|74|2 ► खुरः शफः शको विष्ठा घासस्तु यवसः शरिः॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|74|2 ⇢ खुरः (खुर) (पुं) ⇒ Hoof ⇒ नखाख्यगन्धद्रव्यम्
➠ 3|4|74|2 ⇢ शफः (शफ) (पुं) ⇒ Hoof ⇒ नखाख्यगन्धद्रव्यम्
Related word(s):
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 खुर,  श विलेखने । छेदने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(तुदां-परं-सकं सेट् ।) श,  खुरति भूमिं तृणंवा लोकः । खोरिता । खुरः शफम् । इतिदुर्गादासः ॥

 खुरः,  पुं,
   (खुर छेदने + कः । यद्वा “ऋज्रेन्द्राग्र-वज्रेति ।” उणां । २ । २८ । इति रन् गुणा-भावोऽन्त्यलोपश्च ।) शफम् । गवादीनां पादा-ग्रम् । (यथा,  मनुः । ४ । ६७ ।“न भिन्नशृङ्गाक्षिखुरैर्न वालधिविरूपितैः ॥
”)कोलदलम् । नखीनामगन्धद्रव्यम् । इति मेदिनी ॥
छेदनवस्तु । नापितस्य खुरः । इति शब्दरत्ना-वली ॥
 खट्वादीनां पादुकम् । इति धरणी ॥
 खुराइति भाषा ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 खुर विलेखने तुदा० पर०
  सक०
  सेट् । खुरति अखोरीत् चुखोर खुरः ।

 खुर पु०
  खुर--क । १ शफे पशूनां पादश्रोणिस्थिते नखाघारेपदार्थे २ कोलदले ३ नखीनामगन्धद्रव्ये मेदि० । करणेघञर्थे क । ४ नापितास्त्रभेदे शब्दर० । ५ खद्वापादे (खाटेरखुरा) घरणी । “उद्यत्कृशानुशकलेषु खुराभिघातात्”माघः । “रजःकणैः खुरोद्धृतैः” रघुः । खुरशब्दस्यवह्वा० ङीप् वा खुरी । तेन स्त्रीत्वमप्यस्य ।

धातुवृत्तिः

Sanskrit

खुरँ खुर  (अर्थः)  च्छेदने
खण्डने चेति मैत्रेयः ( खुरति खुरः ) इगुपधलक्षणः कः ( कल्याणखुरा ) "स्वाङ्गाच्चोपसर्जनात्'' इति ङीषो "न क्रोडादिबह्वचः'' इति निषेधः ( खुरणः ) [ खुरखराभ्यां नस् वक्तव्यः ] इति नासिकाया नस्भावः "अञ् नासिकायाः संज्ञायाम्'' इत्येव सिद्धे वार्तिकमचो निवृत्यर्थं,  पक्षेऽच् प्रत्ययोऽषीष्यतइति वृत्तिः तेन ( खुरणसः) इत्यपिभवति 61

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“खुर छेदने”@} 2 3 ‘खुर विलेखने’ विलेखनम् = छेदः। 
 इति क्षीरस्वामी।]] खोरकः-रिका,  खोरकः-रिका,  चुखुरिषकः-चुखोरिषकः-षिका,  चोखुरकः-रिका
   इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि तौदादिककुरतिवत् 4 ज्ञेयानि। 
 5 खुरन्। 
 6
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (३५५)
 02 =>
  (६-तुदादिः-१३४२। सक। सेट्। पर।)
 03 =>
  [[[अ]
 04 =>
  (२२९)
 05 =>
  [[आ। ‘ईशस्य पुण्यसुगमस्य वधं मुणन्तो मल्लाश्च यत्र चुकुणुः शुनका इवोच्चैः। विद्रोणनेष्वघुणिता मदघूर्णदक्षा युद्धे सुरानपि खरोत्कुरिताः खुरन्तः।।’ धा। का। २-७६।]]
 06 =>
  [पृष्ठम्०३५७+ २६]

Capeller

German

 खुर m.
  Huf,  Klaue.

Burnouf

French

 खुर खुर m.
  rasoir.
		 Sabot de cheval
		 Pied de lit.
Sorte de parfum. 
		 Cf.  क्षुर।
खुरक m.
  le तिल,  plante.
खुरणस् et खुरणस a. (नास) qui a le nez épaté.
खुरप्र m.
  flèche à pointe demi-circulaire.

Stchoupak

French

 खुर-
 m.
  sabot (d'un cheval).
°न्यास- m.
  empreinte d'un sabot.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.