खिद् (khid)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 खिद् खिद॑ति pp.
   खिन्न (q.v. ) depress (fig.  )
 P.
 
खिद्यते (°ति) be depressed,  languish,  suffer pain.  C.
  खेदयति, 
°ते depress,  afflict,  vex. —आ snatch. उद् pull out.  नि press
down.  निस् cut off,  remove. परि P.
  = S.
  P.
  प्र push away. वि
tear asunder.  सम् press together
 pull out,  snatch away. — Cf. 
परिखिन्न.

Yates

English

 खिद् (य,  ध,  ङ,  औ) खिद्यते खिन्ते 4.
7.
d. To be distressed. (श,  औ,  प)
खिन्दति 6.
a. To distress.

Apte

English

खिद् [khid],  I. 6 P.
  (खिन्दति,  खिन्न) To strike,  press down,  afflict. -II. 4, 7. Ā. (खिद्यते,  खिन्त्ते,  खिन्न)

To suffer pain or misery,  to be afflicted to wearied,  feel tired,  depressed or exhausted
 Ś.*
  5.7
 स पुरुषो यः खिद्यते नेन्द्रियैः H.*
  2.13
 overpowered
 किं नाम मयि खिद्यते गुरु Ve.*
  1
 Śānti.3.7
 Bk.*
  14.18, 17.1. Caus.
  

To frighten,  terrify.

To exhaust,  fatigue,  make tired
 ममानिमि- त्तानि हि खेदयन्ति Mk.*
  9.1.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte 1890

English

 खिद् {vI.v} {c6c} P. (खिंदति,  खिन्न) To strike,  press down,  afflict. {vII.v} {c4c} {c7c} A. (खिद्यते,  खिंत्ते,  खिन्न) To suffer pain or misery,  to be afflicted or wearied,  feel tired,  depressed or exhausted
 Ś. 5. 7
 स पुरुषो यः खिद्यते नेंद्रियैः H. 2. 141 overpowered
 किं नाम मयि खिद्यते गरु Ve. 1
 Śānti. 3. 7
 Bk. 14. 108,  17. 10. 
Caus. 1 To frighten,  terrify. 
2 To exhaust,  fatigue,  make tired. 

Monier Williams Cologne

English

 खिद् cl.
  6. खिन्दति (Pāṇ.  vii,  1,  59
 Ved.
   खिदति,  ib.
 perf.  चिखेद,  or Ved.
   चखाद,  Pāṇ.
  vi,  1,  52
 fut. खेत्स्यति,  Pāṇ.
  vii,  2,  10
 Siddh.
 ), 
to strike,  press,  press down,  Pāṇ.
  vi,  1,  52,  Kāś.
 
 Dhātup.
  
to be depressed or wearied,  BhP.
   x,  69,  40 : cl.
  7. Ā. खिन्त्ते,  to be pressed down,  suffer pain,  Bhaṭṭ.
  vi,  37 : cl.
  4. Ā. खिद्यते (rarely P.
  MBh.
   ii,  2428
 BhP.
  
 Bhaṭṭ.
 ), 
to be pressed down or depressed,  be distressed or wearied,  feel tired or exhausted,  R.
 
 Śak.
 
 Pañcat.
  &c.
  :
Caus.
  P.
  खेदयति (rarely Ā. BhP.
   ii,  5,  7),  to press down,  molest,  disturb,  make tired or exhausted,  Mṛcch. ix,  10
 Megh.
  85 (v.l.),  BhP.
   &c.
   
 [cf.   Gk. κῆδος?]

Monier Williams 1872

English

 खिद् खिद्,  cl. 6. P. खिन्दति (Ved. खि-
दति),  चिखेद,  अखैत्सीत्,  खेत्स्यति, 
खेत्तुम्,  to strike,  press,  press down
 cl. 7. or 4. A.
खिन्त्ते or खिन्ते and खिद्यते,  to be pressed down
or depressed,  to suffer pain or misery,  to be distressed, 
to be wearied,  to feel tired or exhausted: Caus. खे-
दयति,  -यितुम्,  to press down,  molest,  disturb,  make
tired or exhausted: Desid. चिखित्सति,  -ते: Intens. चे-
खिद्यते,  चेखेत्ति
 [cf. Lith. zeidziu
 Gr. κῆδος?].

Macdonell

English

 खिद् KHID,  Ⅵ. P. khidá,  press
 Ⅳ. P. 🞄Ā. khidya,  be depressed or afflicted
 🞄feel languid: pp. khinna,  depressed,  downcast
 🞄exhausted,  languid
 cs. P. Ā. khedaya,  🞄depress,  distress,  disquiet,  trouble. ā,  seize 🞄upon.  ud,  draw out. pari,  feel depressed: 🞄pp. exhausted
 afflicted.

Benfey

English

 खिद् खिद्,  i. 6,  खिन्द,  Par.
 i. 4, 
and ii. 7,  खिनद्,  खिन्द्,  Ātm.  (i. 4,  also
Par. Bhāg. P. 3,  4,  16).
 1. To be
afflicted,  Rām.  2,  39,  7.
 2. To be sub-
dued,  Hit. ii. d. 134.
 3. To despair, 
Rām.  3,  49,  57. Ptcple. of the pf.  pass.
खिन्न, 
 1. Tired,  Man.  7,  141.
 2. Ex-
hausted,  Bhartṛ. 1,  47.
 3. Desponding, 
Rām.  3,  69,  5. Caus. To distress, 
Mṛcch. 143,  14. खेदित,  Relaxed, 
Rām.  5,  13,  47. -- With the prep. परि
परि,  To be afflicted,  Bhāg. P. 3,  9,  28
(i. 4,  Par.). परिखिन्न,  Tired,  Rām. 
4,  51,  3. Caus. To afflict,  Bhāg. P. 1, 
17,  7. -- Cf.  probably κίνδυνος.

Apte Hindi

Hindi

खिद्
"भ्वा*,  तुदा* पर* ,  " - -
"प्रहार करना,  खींचना,  कष्ट देना"

खिद्
"दिवा* रुधा*,  आ* ,  ,  " - -
"पीडित होना,  कष्ट सहना,  कष्टग्रस्त होना,  क्लान्त होना,  थकान अनुभव करना,  अवसाद या श्रान्ति अनुभव करना"

खिद्
"दिवा* रुधा*,  आ* ,  ,  " - -
"डरना,  त्रस्त करना"

L R Vaidya

English

 Kid {% (I) vi. 6P (pp. खिन्न
 pres. खिंदति) %} To strike,  to afflict.

 Kid {% (II) vt. or vi. 4A,  7A (pres. खिन्न) %} 1. To be depressed,  to suffer pain or misery,  to be wearied,  to feel tired or exhausted,  ब्रूतां वाचमसूयको विषमुचं तस्मिन्न खिद्यामहे Sant.S.iii.7,  स्वसुखनिरभिलाषः खिद्यसे लोकहेतोः Sak.v.,  Hit.ii.,  Bt.xiv.108,  xvii.10
 2. to terrify.With परि-,  to suffer pain or misery,  to be distressed,  to be wearied.

Bopp

Latin

 1. खिद् 6. P. dolore afficere,  moestitiam inferre,  contur-
bare
 v. sq.

 2. खिद् 4. et 7. A.: खिद्ये,  खिन्दे (खिद्ये etiam pro Pass.
praecedentis haberi potest) dolore,  moestitiâ af-
fici,  conturbari. HIT. 71. 4.: स पुरुषो यः खिद्यते ने
ऽन्द्रियैः. - Part. pass. खिन्न
1) dolore affectus,  contur-
batus. GITA GOV. 3. 7.: खिन्नम् असूयया हृदयन्
तवा"कलयामि
 3. 2.: अनङ्गवाणव्रणखिन्नमानसः
UP. 19.
2) fessus,  fatigatus,  languidus,  confectus,  ex-
haustus. MAN. 7. 141. BHAR. 1. 47. (Lith. źeidźiù laedo, 
offendo? gr. ϰῆδος fortasse pro ϰῇδος ex ϰειδος,  ejecto
ι et productâ vocali antecedente
 v. खेद.)

Lanman

English

 √khid (khidáti
 khinná
 -khídya). depress, 
 but only fig.
+ ud,  pull out.

Kridanta Forms

Sanskrit

खिद् (खि॒दँ॒ दैन्ये - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् =  खेदनम्
अनीयर् =  खेदनीयः - खेदनीया
ण्वुल् =  खेदकः - खेदिका
तुमुँन् =  खेत्तुम्
तव्य =  खेत्तव्यः - खेत्तव्या
तृच् =  खेत्ता - खेत्त्री
क्त्वा =  खित्त्वा
ल्यप् =  प्रखिद्य
क्तवतुँ =  खिन्नवान् - खिन्नवती
क्त =  खिन्नः - खिन्ना
शानच् =  खिद्यमानः - खिद्यमाना

खिद् (खि॒दँ꣡ परिघाते परिघातने - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् =  खेदनम्
अनीयर् =  खेदनीयः - खेदनीया
ण्वुल् =  खेदकः - खेदिका
तुमुँन् =  खेत्तुम्
तव्य =  खेत्तव्यः - खेत्तव्या
तृच् =  खेत्ता - खेत्त्री
क्त्वा =  खित्त्वा
ल्यप् =  प्रखिद्य
क्तवतुँ =  खिन्नवान् - खिन्नवती
क्त =  खिन्नः - खिन्ना
शतृँ =  खिन्दन् - खिन्दन्ती / खिन्दती

खिद् (खि॒दँ॒ दैन्ये - रुधादिः - अनिट्)
ल्युट् =  खेदनम्
अनीयर् =  खेदनीयः - खेदनीया
ण्वुल् =  खेदकः - खेदिका
तुमुँन् =  खेत्तुम्
तव्य =  खेत्तव्यः - खेत्तव्या
तृच् =  खेत्ता - खेत्त्री
क्त्वा =  खित्त्वा
ल्यप् =  प्रखिद्य
क्तवतुँ =  खिन्नवान् - खिन्नवती
क्त =  खिन्नः - खिन्ना
शानच् =  खिन्दानः - खिन्दाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  खिद्
मूलधातुः:
   खिद
धात्वर्थः:
  दैन्ये
गणः:
  रुधादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  खिद्यते

धातुः:
  खिद्
मूलधातुः:
   खिद
धात्वर्थः:
  परिघाते
गणः:
  रुधादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  खिन्दति

धातुः:
  खिद्
मूलधातुः:
   खिद
धात्वर्थः:
  दैन्ये
गणः:
  रुधादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  खिन्ते

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 [खिद्] *खिन्त्ते Qual empfinden,  H 20,  23 [अखिन्दत कुलान्य् अरविन्दिनीनाम्]. — खिन्न °zubereitet (durch Kochen),  S I,  402,  1
 404,  7.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  आपीडय,  निष्पीडय,  पीडय,  निपीडय,  प्रपीडय,  बाध्,  मृद्,  आबाध्,  अभिनिपीडय,  उपपीडय,  ली,  अभिनोदय,  आमीव्,  प्रमीव्,  खिद्,  पिच्चय
verb
 
उपरितः भारयोजनेन तदधः वस्तुविशेषस्य संव्लीनानुकूलः व्यापारः।
 "आमिक्षायाः पिण्डं कर्तुं तां वस्त्रेण आच्छादयित्वा उपलस्य अधः आपीडयति।"

Synonyms:
  दु,  शुच्,  खिद्,  पीडय,  बाध्,  क्लिश्,  व्यथय,  उपतप्,  संतप्,  सन्तप्,  परितप्,  आयस्,  उद्विज्,  दुःखय
verb
 
दुःखानुभूत्यनुकूलः व्यापारः।
 "मृतः पुरुषः कदापि न प्रत्यागच्छति भवान् मा दौषीः।"

Synonyms:
  अनुतप्य,  पश्चात् तप्,  पश्चात् सन्तप्,  अनुशुच्,  शुच्,  खिद्,  उद्विज्
verb
 
अनुचितं कार्यम् अनुष्ठीय पश्चात् उद्वेगानुकूलः व्यापारः।
 "सः निरपराधिनं श्यामम् अभिक्रुद्ध्य अनुतप्यते।"

Synonyms:
  व्यथ्,  पीड्,  क्लिश्,  बाध्,  दुःखय,  संतप्,  खिद्
verb
 
मनसि दुःखस्य अनुभवनानुकूलः व्यापारः।
 "भवतां कार्यैः अहम् अतीव व्यथे।"

Capeller

German

 खिद् खिद॑ति drücken
 खि द्यते,  °ति
(खिदति) gedrückt,  niedergeschlagen, 
schlaff sein.  p.p. खिन्न niedergedrückt, 
ermüdet,  erschlafft. Caus. खेदयति,  °ते
niederdrücken,  ängstigen,  bekümmern. 
परि p. p. = Simpl. 

Grassman

German

 √khid,  (√skhid). Die von Pāṇini (〔6, 1, 52〕) als vedisch angeführte Form cikhāda oder cakhāda führt auf eine ursprünglichere Form mit a zurück,  sodass sich unmittelbar khad (hart sein) zur Vergleichung darbietet. Die Bedeutung „niederdrücken“,  oder auch „mit heftigem Stosse oder Rucke drücken,  schlagen oder zerren“ liegt beiden zu Grunde [vgl. ϰῆδος und Fi. 〔207〕]. [Page374]
Mit ā́,  an sich reissen [A.].
ní,  niederdrücken [A.].
sám,  zusammenschlagen.
Stamm khidá:
-áti ā́: védas {321, 7}.
-at [C.] ní: súriasya cakrám {324, 2}.
Imperf. akhida (askhida TS. 〔6, 6, 4, 1〕):
-at sám: khé arā́n iva khédayā {686, 3}.
-at (askhidat) sám TS. 〔6, 6, 4, 1〕.
Inf. (skhíd):
-ídam ní AV. 5, 18, 7: tā́m ná śaknoti níṣkhídam,  er kann sie (die Speise) nicht hinunterstopfen (in den Magen).

Burnouf

French

 *खिद् खिद्। खिदामि ou खिन्दामि 6
 p.
चिखेद
 f1. खेत्ताष्मि
 f2. खेत्स्यामि
 a1.
अखैत्सिषम्। Tourmenter,  affliger,  attrister: चित्तम् l'esprit.
Au moy. खिन्दे 7 et खिद्ये 4
 p. चिखिदे
 f2.
खेत्स्ये
 a1. अखित्सि
 pp. खिन्न। Etre tourmenté, 
affligé,  attristé.
		 Etre fatigué,  corporellement. Cf.  क्लिद् et
खाद्।
		 Gr.
ϰῆδος (?).

Stchoupak

French

 खिद्-
 {%khidati khidyate -ti 
 khedayati 
 khinna- °khidya %} -- se
fatiguer,  être déprimé 
 caus. fatiguer,  tourmenter 
 a. v. déprimé, 
fatigué,  inquiet.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.