| YouTube Channel

खसतिल (khasatila)

 
Apte
English
खसतिलः [khasatilḥ], Poppy.
Apte 1890
English
खसतिलः Poppy.
Monier Williams Cologne
English
खस—तिल
m.
poppy (खस्खस),
Bhpr.
Monier Williams 1872
English
खसतिल खसतिल, अस्, m. (ख-स-तिल?),
poppy (खस्खस).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
खसतिलः,
पुं,
(खसपूय इव तिलति स्निह्यतीति ।तिल स्नेहे + कः अस्य शुक्लस्नेहनिःसरणात्तथात्वम् ।) खस्खसः इति राजनिर्घण्टः
(गुणादयोऽस्य यथा, --“तिलभेदः खसतिलः कासश्वासहरः स्मृतः ।स्याद्बा खसफलोद्भूतं वल्कलं शीतलं लघु
ग्राहि तिक्तं कषायञ्च वातकृच्च कफास्रहृत् ।धातूनां शोषणं रूक्षं मदकृद्वाग्विवर्द्बनम्
मुहुर्मोहकरं रुच्यं सेवनात् पुंस्त्वनाशनम्
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
खसतिल
पु०
खसः खसपूयैव तिलति स्निह्यते शुक्ल-स्नेहत्वात् तिल--स्नेहे (पोस्ता) अहिफेननिर्यासके(खस्खस) ख्याते वृक्षे राजनि० तस्य तैलस्य खसपूयतुल्यशुभ्रवर्ण्णत्वात्तथात्वम् ।खसतिलतत्फलतन्निर्यासादिगुणा भावप्र० उक्ता“तिलभेदः खसतिलः कासश्वासहरः स्मृतः स्यात्खाखसफलोद्भूतं वल्कलं शीतलं लघु
ग्राहितिक्तं कषायञ्च वातकृच्च कफाम्लहृत् धातूनां शोधकंरूक्षं मदकृद् वाग्विवर्द्धनम्
मुहुर्मोहकरं रुच्यं सेव-नात् पुंस्त्वनाशनम् उक्तं खसफलक्षीरमाफूकमहि-फेनकम् आफूकं शोधनं ग्राहि श्लेष्मघ्नं वातपित्तलम्
तथा खसफलोद्भूतवल्कलप्रायमित्यपि उच्यन्ते खस-वीजानि ते खाखसतिला अपि खसवीजानि बल्यानिवृष्याणि सुगुरूणि
जनयन्ति कफम् तानि शम-यन्ति समीरणम्”