| YouTube Channel

खर्जूरी (kharjUrI)

 
Monier Williams Cologne
English
खर्जू॑री a
f.
 Phoenix sylvestris,
VarBṛS.
Kathās.
 lxi
the wild date tree,
L.
खर्जूरी b
f.
 of °र, q.v.
Apte Hindi
Hindi
खर्जूरी
स्त्री*
 - -
खजूर का पेड़
Shabdartha Kaustubha
Kannada
खर्जूरी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಈಚಲು ಮರ /ಕಾಡುಖರ್ಜೂರದ ಮರ
प्रयोगाः - > "खर्जूरीस्कन्धनद्धानां मदोद्गारसुगन्धिषु"
उल्लेखाः - > रघु० ४-७५
L R Vaidya
English
KarjUrI {% f. %} A date tree, R.iv.57.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
खर्जूरी °eine Art Haarwirbel beim Pferde, H 43, 12.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
खर्ज्जूरी,
स्त्री,
 (खर्ज्जूर + गौरादित्वात् ङीष् ।)वनखर्ज्जूरः । इत्यमरः । २ । ४ । १७० ॥
खर्ज्जूर-वृक्षः । खेजरगाछ इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।खरस्कन्धा २ दुव्प्रधर्षा ३ दुरारुहा ४ निश्रेणी ५कषायी ६ यवनेष्टा ७ हरप्रिया ८ । अस्यागुणाः । कषायत्वम् । पक्वे गौल्यत्वम् । कषायि-कत्वम् । पित्तकृमिनाशित्वम् । बृंहणत्वम् । कफ-शुक्रवृद्धिकारित्वञ्च । इति राजनिर्घण्टः ॥
तत्-पर्य्यायगुणाः ।“भूमिखर्ज्जूरिका स्वाद्बी दुरारोहा मृदुच्छदा ।तथा स्कन्धफला काककर्कटी स्वादुमस्तका ॥
* ॥
पिण्डखर्ज्जूरिका त्वन्या सा देशे पश्चिमे भवेत् ।खर्ज्जूरी गोस्तनाकारा पराद्द्वीपादिहागता ॥
जायन्ते पश्चिमे देशे सा च्छोहारेति कीर्त्त्यते ।खर्ज्जूरीत्रितयं शीतं मधुरं रसपाकयोः ॥
स्निग्धं रुचिकरं हृद्यं क्षतक्षयहरं गुरु ।तर्पणं रक्तपित्तघ्नं पुष्टिविष्टम्भशुक्रदम् ॥
कोष्ठमारुतकृद्बल्यं वाह्यवातकफापहम् ।ज्वराभिघातक्षुत्तृष्णाकासश्वासनिवारकम् ॥
मदमूर्च्छामरुत्पित्तमद्योद्भूतगदान्तकृत् ।महतीभ्यां गुणैरल्पा स्वल्पा खर्ज्जूरिका स्मृता ॥
* ॥
खर्ज्जूरीतरुतोयन्तु मदपित्तकरं भवेत् ।वातश्लेष्महरं रुच्यं दीपनं बलशुक्रकृत् ॥
* ॥
सुनेपाली तु मृदुला बलिहीनफला च सा ।सुनेपाली श्रमभ्रान्तिदाहमूर्च्छास्रपित्तहृत् ॥
”इति भावप्रकाशः ॥