खर्जूर (kharjUra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 खर्ज्जूर n.
  (-रं)
	 1. Silver.
	 2. The fruit of the date.
	 3. Yellow orpiment.
	 m.
 
(-रः)
	 1. The date tree. (Phœnix sylvestris.
	 2. A scorpion. 
	 f.
  (-री)
The wild date tree.
 E.
  खर्ज् to give pain,  &c. Unadi affix ऊर.

Capeller Eng

English

 खर्जू॑र m.
  ई f.
  the date tree
 n.
  its fruit. 

Yates

English

 खर्ज्जूर (रं) 1.
m.
  Date tree
 scor-
pion. 
f.
  Wild date tree.
n.
  Silver
date fruit
 yellow orpiment.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   खर्जूर  kharjUra m.
   date palm  [ Phoenix dactylifera - Bot. ]  
   कषायिन्  kaSAyin m.
   wild date-palm   
   मधुक्षीरक  madhukSIraka m.
   silver date palm  [ Phoenix sylvestris - Bot. ]  
   दृढकण्टका  dRDhakaNTakA f.
   silver date palm  [ Phoenix sylvestris - Bot. ]   
   खर्जूर  kharjUra m.
   silver date palm  [ Phoenix sylvestris - Bot. ]  
   लताङ्कुर  latAGkura m.
   marshy date palm    
   महारस  mahArasa m.
   silver date palm  [ Phoenix sylvestris - Bot. ]  
   मधुक्षीर  madhukSIra m.
   silver date palm  [ Phoenix sylvestris - Bot. ]   
   खर्जूरी  kharjUrI f.
   silver date palm  [ Phoenix sylvestris - Bot. ]  
   खरस्कन्धा  kharaskandhA f.
   silver date palm  [ Phoenix sylvestris - Bot. ]   
   दुरारुहा  durAruhA f.
   silver date palm  [ Phoenix sylvestris - Bot. ]  
   चीर्णपर्ण  cIrNaparNa m.
   silver date palm  [ Phoenix sylvestris - Bot. ]   
   कण्टकिनी  kaNTakinI f.
   kind of date-palm  
   दुरारोह  durAroha m.
   palm or date tree   
   सिरापत्त्र  sirApattra m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]  
   हिन्ताल  hintAla m.
   mangrove date palm  [ Phoenix or Elate Paludosa ]   
   पूगरोट  pUgaroTa m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]  
   स्थिरपत्त्र  sthirapattra m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]   
   भीषण  bhISaNa m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]  
   पूगवोट  pUgavoTa m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]   
   वल्कपत्त्र  valkapattra m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]  
   गर्भस्राविन्  garbhasrAvin m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]   
   स्थूलताल  sthUlatAla m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]  
   हिमहासक  himahAsaka m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]   
   द्विधालेख्य  dvidhAlekhya m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]  
   बृहद्दल  bRhaddala m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]   
   स्थिरांह्रिप  sthirAMhripa m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]  
   बृहत्ताल  bRhattAla m.
   mangrove date palm  [ Phoenix paludosa - Bot. ]   
   खर्जूर  kharjUra n.
   fruit of silver date palm  [ Phoenix sylvestris - Bot. ]  
   दुष्प्रधर्षा  duSpradharSA f.
   camelthorn-bush or silver date palm  [ Alhagi Maurorum or Phoenix Sylvestris ]   
   हयप्रिया  hayapriyA f.
   poison gooseberry or silver date palm  [ Physalis Flexuosa or Phoenix Sylvestris ]  
   खार्जूर  khArjUra adj.
   coming from or made of silver date palm  [ Phoenix sylvestris - Bot. ]     
            

Wilson

English

 खर्ज्जूर
n.
  (-रं)
1 Silver.
2 The fruit of the date.
3 Yellow orpiment.
m.
  (-रः)
1 The date tree,  (Phoenix sylvestris.)
2 A scorpion. 
f.
  (-री) The wild date tree.
E.
  खर्ज to give pain,  &c. Uṇādi affix ऊर.

Apte

English

खर्जूरः [kharjūrḥ],  [Uṇ.*  4.9]

Date-tree.

A scorpion. 

रम् Silver
 विषं सुधांशोरपि चूर्णपूर्णं जानामि खर्जूरमयं करण्डम् Rām.  Ch.6.6.

Yellow orpiment.

The fruit of the date-tree. -री The date-tree
 R.*
  4.57. Comp.
   -रसः the juice of the wild date (Mar.  ताडी)
 also खर्जूरीरसः. ˚जः a kind of sugar.

Apte 1890

English

 खर्जूरः [Uṇ. 4. 90] 1 Datetree. 
2 A scorpion. 
रं 1 Silver. 
2 Yellow orpiment. 
3 The fruit of the date-tree. 
री The datetree
 R. 4. 57. 

Monier Williams Cologne

English

 खर्जू॑र m.
  Phoenix sylvestris,  TS.
  ii,  4,  9,  2
 Kāṭh.
 
 MBh.
   &c.
  

 a scorpion,  L.
 

 N.
  of a man g. अश्वादि

 खर्जू॑र n.
  the fruit of Phoenix sylvestris,  Kathās.
  lxi

 (=  खर्जुर) silver,  L.
 

 yellow orpiment,  L.
 

 =
  खल,  L.
 

 the interior part of a cocoa-nut,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 खर्जूर,  अस्,  m. the tree Phœnix Sylvestris,  the
date tree
 a scorpion
 N. of a man
 (ई),  f. the tree
Phœnix Sylvestris
 the wild date tree
 (अम्),  n. the
fruit of the tree Phœnix Sylvestris
 silver
 yellow
orpiment
 (also खल।)
—खर्जूर-रस,  अस्,  m.
the juice or extract of the wild date or Tāḍi,  used
to leaven bread,  and as an intoxicating liquor.

Macdonell

English

 खर्जूर kharj-ūra,  m.
 ,  ī,  f.
  a tree
 n.
  its fruit.

Benfey

English

 खर्जूर खर्जूर,  m.
  and f.
  री,  A tree, 
Phœnix sylvestris.
 -- Comp.
 
पिण्ड-,  m.
 
and f.
  री,  A sort of date tree.

Apte Hindi

Hindi

खर्जूरः
पुं*
  - खर्ज् - ऊर
खजूर का पेड़

खर्जूरः
पुं*
  - -
बिच्छू

खर्जूरम्
नपुं*
   - -
चाँदी

खर्जूरम्
नपुं*
   - -
हरताल

Shabdartha Kaustubha

Kannada

खर्जूर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಖರ್ಜೂರದ ಮರ
निष्पत्तिः - > खर्ज (व्यथने) - "ऊरः" (उ० ४-९०)
व्युत्पत्तिः - > खर्जति
खर्जूर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೃಶ್ಚಿಕ /ಚೇಳು
खर्जूर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಖರ್ಜೂರ
खर्जूर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆಳ್ಳಿ
खर्जूर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅರಿದಳ
खर्जूर
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಣ /ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಒಕ್ಕುವ ಜಾಗ
विस्तारः - > "खर्जूरं रूप्यफलयोः खर्जूरः कीटवृक्षयोः" - मेदि० ।

L R Vaidya

English

 KarjUra {% (I) m. %} 1. The date tree
 2. a scorpion.

 KarjUra {% (II) n. %} 1. Silver
 2. yellow orpiment.

Bopp

Latin

 खर्जूर m. palma. Wils. «Phoenix or Elate sylve-
stris». N. 12. 5.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

खर्जूर
पु
खर्जूर,  फलभेद,  क्षुद्रजाति,  ग्रहणाधिप
खर्जूरः फलभेदः स्यात् खर्जूरं रजतं मतम् ।
खर्जूरः क्षुद्रजातिः स्यात् खर्जूरो ग्रहणाधिपः ॥ १०५ ॥
verse 1.1.1.105
page 0007

खर्जूर
क्ली
खर्जूर,  रजत
खर्जूरः फलभेदः स्यात् खर्जूरं रजतं मतम् ।
खर्जूरः क्षुद्रजातिः स्यात् खर्जूरो ग्रहणाधिपः ॥ १०५ ॥
verse 1.1.1.105
page 0007

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 खर्जू꣡र (so zu betonen!) 3. e) *der Kern der Kokosnuß,  Rājan. 11,  52.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

khar dzu ra
खर्जूर

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकं
खर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।
स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनं
कल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥
कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।
तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥
जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
-wordlist-
 
रूप्य (क्ली),  कलधौत (क्ली),  तार (क्ली),  रजत (क्ली),  श्वेत (क्ली),  दुर्वर्णक (क्ली),  खर्जूर (क्ली),  हिमांश्वाह्वय (क्ली),  हंसाह्वय (क्ली),  कुमुदाह्वय (क्ली),  सुवर्ण (पुंक्ली),  स्वर्ण (पुंक्ली),  हेमन् (क्ली),  हेम (पुंक्ली),  हिरण्य (पुंक्ली),  हाटक (पुंक्ली),  वसु (क्ली),  अष्टापद (पुंक्ली),  काञ्चन (क्ली),  कल्याण (क्ली),  कनक (क्ली),  महारजन (क्ली),  रै (पुंस्त्री),  गाङ्गेय (क्ली),  रुक्मन् (क्ली),  कलधौत (क्ली),  लोहोत्तम (क्ली),  वह्निबीज (क्ली),  गारुड (क्ली),  गैरिक (क्ली),  जातरूप (क्ली),  तपनीय (क्ली),  चामीकर (क्ली),  चन्द्र (पुंक्ली),  भर्मन् (क्ली),  अर्जुन (क्ली),  निष्क (क्ली),  कार्तस्वर (क्ली),  कर्बुर (क्ली),  जाम्बूनद (क्ली),  शातकुम्भ (क्ली),  रजत (क्ली),  भूरि (क्ली),  भूत्तम (क्ली)

--source--
 
गन्धाश्मा शुल्वपामाकुष्ठारिर्गन्धिकगन्धकौ ॥ १०५७ ॥
सौगन्धिकः शुकपुच्छो हरितालं तु पिञ्जरम् ।
विडालकं विस्रगन्धि खर्जूरं वंशपत्त्रकम् ॥ १०५८ ॥
आलपीतनतालानि गोदन्तं नटमण्डनम् ।
वङ्गारिर्लोमहृच्चाथ मनोगुप्ता मनःशिला ॥ १०५९ ॥
करवीरा नागमाता रोचनी रसनेत्रिका ।
नैपाली कुनटी गोला मनोह्वा नागजिह्विका ॥ १०६० ॥
-wordlist-
 
गन्धाश्मन् (पुं),  शुल्वारि (पुं),  पामारि (पुं),  कुष्ठारि (पुं),  गन्धिक (पुं),  गन्धक (पुं),  सौगन्धिक (पुं),  शुकपुच्छ (पुं),  हरिताल (क्ली),  पिञ्जर (क्ली),  विडालक (क्ली),  विस्रगन्धि (क्ली),  खर्जूर (क्ली),  वंशपत्रक (क्ली),  आल (क्ली),  पीतन (क्ली),  ताल (क्ली),  गोदन्त (क्ली),  नटमण्डन (क्ली),  वङ्गारि (पुं),  लोमहृत् (क्ली),  मनोगुप्ता (स्त्री),  मनःशिला (स्त्री),  करवीरा (स्त्री),  नागमाता (स्त्री),  रोचनी (स्त्री),  रसनेत्रिका (स्त्री),  नेपाली (स्त्री),  कुनटी (स्त्री),  गोला (स्त्री),  मनोह्वा (स्त्री),  नागजिह्विका (स्त्री)

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: खर्जूरः
Root: खर्जूर
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ खर्जुरवृक्षः
Meaning(s):
⇒ Date palm
 Phoenix (or Elate) sylvestris
 Tamil Pērīccu
Shloka(s):
3|3|222|1 ► खपुरः पूगपट्टोऽथ मधुक्षीरो महारसः। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|222|2 ► परुषः पाण्डुखर्जूरौ तस्मिन् खर्जूरिकाऽल्पके॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|222|1 ⇢ मधुक्षीरः (मधुक्षीर) (पुं) ⇒ Date palm
 Phoenix (or Elate) sylvestris
 Tamil Pērīccu ⇒ खर्जुरवृक्षः
➠ 3|3|222|1 ⇢ महारसः (महारस) (पुं) ⇒ Date palm
 Phoenix (or Elate) sylvestris
 Tamil Pērīccu ⇒ खर्जुरवृक्षः
➠ 3|3|222|2 ⇢ परुषः (परुष) (पुं) ⇒ Date palm
 Phoenix (or Elate) sylvestris
 Tamil Pērīccu ⇒ खर्जुरवृक्षः
➠ 3|3|222|2 ⇢ पाण्डुः (पाण्डु) (पुं) ⇒ Date palm
 Phoenix (or Elate) sylvestris
 Tamil Pērīccu ⇒ खर्जुरवृक्षः
➠ 3|3|222|2 ⇢ खर्जूरः (खर्जूर) (पुं) ⇒ Date palm
 Phoenix (or Elate) sylvestris
 Tamil Pērīccu ⇒ खर्जुरवृक्षः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ खर्जूरिका
    

Vedic Reference

English

 Kharjūra is the name of a tree (Phœnix silvestris) which is
mentioned in the Yajurveda.^1
1) Taittirīya Saṃhitā,  ii. 4,  9,  2
 Kāṭhaka Saṃhitā,  xi. 10
 xxxvi. 7.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  63.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 खर्ज्जूरं,  क्ली,
   (खर्ज्जूरस्य फलम् । फले विहि-तस्याणो लुप् ।) खर्ज्जूरफलम् । अस्य गुणाः ।मधुरत्वम् । शीतलत्वम् । गुरुत्वम् । क्षयाभि-घातदाहवातपित्तरोगे हितत्वम् । बृंहणत्वम् ।शुक्रवृद्धिकारित्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
(“अपक्वखर्ज्जूरफलं त्रिदोषशमनं मतम् ।पक्वमेव हितं श्रेष्ठं त्रिदोषशमनं परम् ॥
”इति प्रथमे स्थाने दशमेऽध्याये हारीतेनोक्तम् ॥
यथा च चरके सूत्रस्थाने सप्तविंशेऽध्याये ।“मधुरं बृंहणं वृष्यं खर्ज्जूरं गुरु शीतलम् ।क्षयेऽभिघाते दाहे च वातपित्ते च तद्धितम् ॥
”)रौप्यम् । हरितालम् । इति हेमचन्द्रः ॥
 खलः ।इति मेदिनी ॥

 खर्ज्जूरः,  पुं स्त्री,
   (खर्ज्ज मार्ज्जने + “खर्ज्जिपिञ्जा-दिभ्य ऊरोलचौ ।” उणां ४ । ९० । इतिऊरः ।) खर्ज्जूरीवृक्षः । खेजुर गाछ इतिभाषा ॥
 अस्य मस्तिष्कगुणाः । स्वादुत्वम् ।तिक्तत्वम् । कषायत्वम् । मूत्रातङ्करोगनाशि-त्वम् । बलप्राणशुक्रवृद्धिकारित्वञ्च । इति राज-वल्लभः ॥
(“खर्ज्जूरश्च विषं हन्ति तदा वै नात्र संशयः ।”इति वैद्यकभैषज्यधन्वन्तरिग्रन्थे विषाधिकारे ॥
)वृश्चिकः । इति मेदिनी ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 खर्ज्जूर पुंस्त्री खर्ज्ज ऊरच् स्त्रीत्वे गौरा० ङीष् ।(खेजुर) वृक्षे तस्य फलम् अण् तस्य लुप् । तत्फलेन०  उद्भेदगुणाश्च भावप्र० उक्ताः यथा“भूमिखर्ज्जूरिका स्वाद्वी दुरारोहा मृदुच्छदा । तथास्कन्धफला काककर्कटी स्वादुमस्तका । पिण्डखर्ज्जू-रिका त्वन्या सा देशे पश्चिमे भवेत् । खर्ज्जूरीगोस्तनाकारा शरद्वीपादिहागता । जायते पश्चिमे देशेसा छोहारेति कीर्त्त्यते । खर्ज्जूरीत्रितयं शीतंमधुरं रसपाकयोः । स्निग्धं रुचिकर हृद्यं क्षतक्षयहरं गुरु । तर्पणं रक्तपित्तव्नं पुष्टिकृच्चापि शुक्रदम् ।कोष्ठमारुतहृद्बल्यं वान्तिवातकफापहम् । ज्वराति-सारक्षुत्तृष्णाकासश्वासनिवारकम् । मदमूर्च्छामरुत्पित्तमद्योद्भूतगदान्तकृत् । महतीभ्यां गुणैरल्पा स्वल्पखर्ज्जू-रिका स्मृता । खर्ज्जूरीतरुतोयन्तु मदपित्तकरंभवेत् । वातश्लेष्महरं रुव्यं दीपनं बलशुक्रकृत्”“खर्जूरीस्कन्धनद्धानाम्” रघुः । २ रौप्ये ३ हरिताले न०
 हेमच० । ४ खले (खामार) मेदि० । ५ तृणजातिभेदेस्त्री अमरः । (वनखेजुर) ।

Capeller

German

 खर्जूर m.
 ,  ई f.
  N. eines Baumes,  n.
  seiner
Frucht.

Burnouf

French

 खर्जूर खर्जूर m.
  scorpion. 
		 Dattier
 elate
sylvestris.
	-- खर्जूरी f.
  dattier sauvage.
	-- खर्जूर
n.
  argent [métal].
		 Orpiment.
		 Datte.

Stchoupak

French

 खर्जूर-
 m.
  -ई- f.
  Phœnix sylvestris (dattier) 
 nt. fruit de cet
arbre.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.