| YouTube Channel

खपुरं (khapuraM)

 
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
खपुरं,
क्ली,
(खं आकाशं पिपर्त्ति पॄ + कः ।)घटः इति हेमचन्द्रः
(खे आकाशे चरंपुरम् ।) ऊर्द्ध्वगं पुरम् (स तु दैत्यपुरविशेषः ।तदुत्पत्तिकथा यथा, महाभारते १७३ ।निवातकवचवधे ७-११ ।“पुलोमा नाम दैतेयी कालका महासुरी ।दिव्यवर्षसहस्रं ते चेरतुः परमं तपः
तपसोऽन्ते ततस्ताभ्यां स्वयम्भूरददद्वरम्
अगृह्णीतां वरं ते तु सुतानामपदुःखिताम् ।अवध्यताञ्च राजेन्द्र ! सुरराक्षसपन्नगैः
पुरं सुरमणियञ्च खेचरञ्च महाप्रभम् ।सर्व्वरत्नैः समुदितं दुर्द्धर्षममरैरपि
महर्षियक्षगन्धर्व्वपन्नगासुरराक्षसैः ।सर्व्वंकामगुणोपेतं वीतशोकमनामयम्
ब्रह्मणा भरतश्रेष्ठ ! कालकेयकृते कृतम् ।तदेतत् खपुरं दिव्यं चरत्यमरवर्ज्जितम्
”खे आकाशे उत्थितं पुरम् शुभाशुभादि-सूचनार्थं प्रकाशितं गन्धर्व्वनगरम् अस्यो-त्तरादिदिग्भेदेनोदये फलभेदो यथा, बृहत्-संहितायाम् ३६ अध्याये ।“उदगादिपुरोहितनृपबलपतियुवराजदोषदंखपुरम् ।सितरक्तपीतकृष्णं विप्रादीनामभावाय
नागरनृपतिजयावहमुदग्विदिक्स्थं विवर्ण-नाशाय ।शान्ताशायां दृष्टं सतोरणं विजयाय
सर्व्वदिगुत्थं सततोत्थितञ्च भयदं नरेन्द्रराष्ट्रा-णाम् ।चौराटविकान् हन्याद्धूमानलशक्रचापाभम्
गन्धर्व्वनगरमुत्थितमापाण्डुरमशनिनिपातवात-करम् ।दीप्ते नरेन्द्रमृत्युर्वामेऽरिभयं जयः सव्ये
अनेकवर्णाकृति खे प्रकाशतेपुरं पताकाध्वजतोरणान्वितम् ।यदा तदा नागमनुष्यवाजिनांपिबत्यसृग्भूरि रणे वसुन्धरा
”)हरिश्चन्द्रपुरम् इति त्रिकाण्डशेषः