| YouTube Channel

खण्डिता (khaNDitA)

 
Monier Williams Cologne
English
खण्डिता
f.
 a woman whose husband or lover has been guilty of infidelity,
Sāh.
Apte Hindi
Hindi
खण्डिता
स्त्री*
 - -
वह स्त्री जिसका पति अपनी पत्नी के प्रति अविश्वास का अपराधी रहा हो और इसलिए उसकी पत्नी उससे क्रुद्ध हो
Shabdartha Kaustubha
Kannada
खण्डिता
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ೮ ವಿಧ ನಾಯಿಕೆಯರಲ್ಲೊಬ್ಬ ನಾಯಿಕೆ /ಪತಿಯು ಪರಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದುದನ್ನು ಕಂಡು ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ಹೆಂಗಸು
प्रयोगाः - > "ज्ञातेऽन्यासङ्गविकृते खण्दितेर्ष्याकषायिता" । "पर्यत्सुकत्वमबला निशि खण्डितेव" । "तदवितथमवादीर्यन्मम त्वं प्रियेति प्रियजनपरिभुक्तं यद्दुकूलं दधानः" ।
उल्लेखाः - > दशरू०, रघु० ५-६७, माघ० ११-३३
L R Vaidya
English
KaMqitA {% f. %} One of the eight Nāyikās in Sanskṛit poetry. She is described as being angry with her husband for his infidelity
(the S.D. thus describes her- पार्श्वमेति प्रियो यस्या अन्यसंभोगचिह्नितः । सा खंडितेति कथिता धीरैरीर्ष्याकषायिता) R.v.67.
Kridanta Forms
Sanskrit
खन्ड् (ख꣡डिँ॒ मन्थे - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = खण्डनम्
अनीयर् = खण्डनीयः - खण्डनीया
ण्वुल् = खण्डकः - खण्डिका
तुमुँन् = खण्डितुम्
तव्य = खण्डितव्यः - खण्डितव्या
तृच् = खण्डिता - खण्डित्री
क्त्वा = खण्डित्वा
ल्यप् = प्रखण्ड्य
क्तवतुँ = खण्डितवान् - खण्डितवती
क्त = खण्डितः - खण्डिता
शानच् = खण्डमानः - खण्डमाना
खन्ड् (ख꣡डिँ꣡ खण्डने भेदने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = खण्डनम्
अनीयर् = खण्डनीयः - खण्डनीया
ण्वुल् = खण्डकः - खण्डिका
तुमुँन् = खण्डयितुम् / खण्डितुम्
तव्य = खण्डयितव्यः / खण्डितव्यः - खण्डयितव्या / खण्डितव्या
तृच् = खण्डयिता / खण्डिता - खण्डयित्री / खण्डित्री
क्त्वा = खण्डयित्वा / खण्डित्वा
ल्यप् = प्रखण्ड्य
क्तवतुँ = खण्डितवान् - खण्डितवती
क्त = खण्डितः - खण्डिता
शतृँ = खण्डयन् / खण्डन् - खण्डयन्ती / खण्डन्ती
शानच् = खण्डयमानः / खण्डमानः - खण्डयमाना / खण्डमाना
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: खण्डिता
Root: खण्डिता
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒ ग्रीष्मर्तोः निशा
Meaning(s):
⇒ Night during summer season
Shloka(s):
2|1|60|2 ► खण्डिता चेति शर्वयः प्रावृडाद्यृतुषु क्रमात्॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/ज्योतिरध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|1|60|2 ⇢ खण्डिता (खण्डिता) (स्त्री) ⇒ Night during summer season ⇒ ग्रीष्मर्तोः निशा
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ ग्रीष्मः
परा_अपरासंबन्धः ➡ रात्रिः
जातिः ➡ कालः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
खण्डिता,
स्त्री,
 (खण्डित + टाप् ।) स्वीयादि-नायिकाया भेदः । अस्या लक्षणम् । अन्योप-भोगचिह्नितः पतिः प्रातरागच्छति यस्याःसा ।अस्याश्चेष्टा । “अस्फुटालापचिन्तासन्ताप-निश्वासतूष्णीम्भावाश्रुपातादयः ।” इति रस-मञ्जरी ॥
(साहित्यदर्पणोक्तलक्षणं यथा, तत्रैव । ३ । ८३ ।“पार्श्वमेति प्रियो यस्या अन्यसम्भोगचिह्नितः ।सा खण्डितेति कथिता धीरैरीर्षाकषायिता ॥
उदाहरणं यथा, तत्रैव ।“तदवितथमवादीर्यन्मम त्वं प्रियेतिप्रियजनपरिभुक्तं यद्दुकूलं दधानः ।मदधिवसतिमागाः कामिनां मण्डनश्री-र्व्रजति हि सफलत्वं वल्लभालोकनेन ॥
”)