खज (khaja)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 खज r. 1st cl. (खजति) To churn or agitate. (इ, ) खजि (खञ्जति) To limp,  to
halt,  to walk lame or ill.

 खज m.
  (-जः) A ladle,  a spoon. 
	 f.
  (-जा)
	 1. Churning,  stirr ing.
	 2. Killing, 
destroying.
	 3. The palm with the fingers extended.
 E.
  खज् to agi-
tate,  &c. affix अच्.

Capeller Eng

English

 ख॑ज m.
  churning
 agitation,  bustle,  esp.
    of war
 f.
 
खजा churning stick.

Yates

English

 खज (जः) 1.
m.
  Ladle,  spoon. 
f.
  (जा)
Churning
 killing
 palm of the
hand with the fingers extended.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   खज  khaja  m.
   spoon  
   खज  khaja  m.
   churning   
   खज  khaja  m.
   stirring  
   खज  khaja  m.
   churning stick   
   खज  khaja  m.
   war  
   खज  khaja  m.
   contest   
   खज  khaja  m.
   ladle  
   खज  khaja  m.
   agitating     
            

Wilson

English

 खज r. 1st cl. (खजति) To churn or agitate. (इ, ) खजि
(खञ्जति) To limp,  to halt,  to walk lame or ill.

 खज
m.
  (-जः) A ladle,  a spoon. 
f.
  (-जा)
1 Churning,  stirr ing.
2 Killing,  destroying.
3 The palm with the fingers extended.
E.
  खज to agitate,  &c. affix अच्.

Apte

English

खजः [khajḥ],  [खज्-अच्]

A churning stick
 पयस्यन्तर्हितं सर्पि- र्यद्वन्निर्मथ्यते खजैः Mb.
 *  12.214.21.

Agitating,  churning.

A ladle or spoon. 

जा A churning stick,  ladle
 खजां च दर्विं च करेण धारयन् Mb.
 *  4.8.1.

The hand with the fingers extended.

Churning,  agitating,  stirring.

Killing,  destroying.

A battle.

Apte 1890

English

 खजः [खज्-अच्] 1 A churning stick. 
Agitating,  churning. 
A ladle or spoon. 
जा 1 A churning stick,  ladle. 
The hand with the fingers extended. 
Churning,  agitating,  stirring. 
Killing,  destroying. 
A battle. 

Monier Williams Cologne

English

 ख॑ज m.
  stirring,  agitating,  churning,  Car.
 

 contest,  war (cf.   -कृ॑त्,  &c.
  ),  Naigh.
  ii,  17

 a churning stick,  MBh.
   xii,  7784
 Suśr.
 

 a ladle,  spoon,  L.
 ,  Sch.

Monier Williams 1872

English

 खज,  अस्,  m. stirring,  agitating,  churning
 contest, 
war (?)
 a churning-stick
 a ladle,  a spoon
 (आ),  f.
a churning-stick,  a ladle
 the hand with the fingers
extended
 churning,  stirring
 killing,  destroying.
—खज-कृत्,  त्,  त्,  त्,  or खजङ्-कर,  अस्,  ई,  अम्, 
Ved. causing the tumult or din of battle.

Macdonell

English

 खज kháj-a,  m.
  stirring,  churning
 tumult of 🞄battle.

Benfey

English

 खज खज् + अ,  m.
  and. f.
  जा,  A
churning stick,  Suśr. 2,  88,  3
 MBh. 4, 
231.

Apte Hindi

Hindi

खजः
पुं*
  - खज् - अच्
"मथानी,  रई का डंडा"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

खज - मन्थे (भ्वा० पर० सक० से०) खजति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಮಥಿಸು /ಕಡೆ /ಕಲಕು

खज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಂತು /ಕಡಗೋಲು /ಮೊಸರನ್ನು ಕಡೆಯುವ ಕೋಲು /ಮಂಥದಂಡ
निष्पत्तिः - > खज (मन्थे) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > खजति मथ्नाति
प्रयोगाः - > "पयस्यन्तर्हितं तैलं यद्वन्निर्मथ्यते खजैः । शुक्रं निर्मथ्यते तद्वद्देहसङ्कल्पजैः खजैः "
उल्लेखाः - > भा० शान्ति० २१४
खज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯುದ್ಧ /ಕದನ
खज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಟ್ಟಗ /ಸೌಟು

L R Vaidya

English

 Kaja {% m. %} A churning stick.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 (khaja,  as in Skt.,  churning-stick,  stirring stick
 Skt. Lex. also spoon,  ladle: Laṅk 〔340.8〕 (vs),  repeating 〔203.15〕: khaja- (〔203.15〕 kheja,  mere corruption)-mṛd-daṇḍa- (〔203.15〕 bhāṇḍa)-cakrādi bījabhūtādi (i.e. all material things) bāhiram (sc. constituent of the saṃkalā or śaṃ°,  q.v.). Ed. note on 〔203.15〕 seems to indicate support in northern translations for mantha = khaja. No need to em. to dhvaja as suggested in ed. on 〔340.8〕 and Suzukiʼs Index.)

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  खज्
मूलधातुः:
   खज
धात्वर्थः:
  मन्थे
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  खञ्जति

धातुप्रदीपः

Sanskrit

खजँ खज मन्थे च 
- खजति । खजः । खाजकः । खजाकः । खजाका ।। 229 ।।

अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः

Sanskrit

--source--
 
खजः खजाकोऽपि मथि विष्कम्भः कटकोऽस्य तु ।
-wordlist-
 
खज (पुं),  खजाक (पुं),  कटक (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 खज,  मन्थे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वां-परं-सकं-सेट् ।) मन्थो विलोडनम् । खजति जलंमत्स्यः । इति दुर्गादासः ॥

 खज,  इ पाङ्ग्युल्ये । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वां-परं-अकं-सेट् । इदित् ।) इ,  खञ्ज्यते । पङ्गुः खोडःभावप्रधाननिर्द्देशात् पङ्गुत्वमिति यावत् । सो-ऽस्यास्तीति चूडादित्वाल्लः । पङ्गुलस्तस्य भावःपाङ्ग्युल्यं खोटनमित्यर्थः । खञ्जति खोडः ।भावप्रधाननिर्द्देशो यथा । वुदसवर्ण इति का-तन्त्रसूत्रम् । अत्र असवर्णे परे उवर्णो वकारत्वंप्राप्नोतीत्येवार्थः । इति दुर्गादासः ॥

 खजः,  पुं,
   (खज्यते निर्म्मथ्यतेऽनेन । खज् + करणेअप् । यद्वा,  खजति मथ्नातीति । खज् + अच् ।)दर्व्विः । इत्यमरटीकायां भरतः ॥
 हाता इतिभाषा ॥
 (यथा,  महाभारते । १२ । २१४ । २१ ।“पयस्यन्तर्हितं सर्पिर्यद्वद् निर्म्मथ्यते खजैः ।शुक्रं निर्म्मथ्यते तद्बद्देहसङ्कल्पजैः खजैः ॥
”“खजेनामथ्य च स्थाप्यं तन्निहन्त्युपयोजितम् ॥
”इति वाभट्टे चिकित्सास्थाने तृतीयेऽध्याये ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 खज मन्थे भ्वा०
  पर०
  सक०
  सेट् । खजति अखा(ख)जीत् घटा० णिचि ह्नस्वः खजयति । ०

 खज पङ्गुतायां भ्वा०
  इदित् पर०
  अक० सेट् । खञ्जति अख-ञ्जीत् । खञ्जः । पङ्गुता चेहैकपादविकलता ।

 खज पु०
  खजति मथ्नाति खज--अच् । १ मन्थानदण्डे । “पय-स्यमर्हितं सर्पिर्यद्वन्निर्मथ्यते खजैः । शुक्रं निर्मथ्यतेतद्वद्देहसंकल्पजैः खजैः” भा० शा० २१४ अ० । “दव्नःसौम्य! मथ्यमानस्य योऽणिमा स ऊर्द्ध्वः समुदीषतितत्सर्पिर्भवति” छा० उ० । “वायुसहितेन खजेन मथ्य-मानस्य दध्नः” भा० शा० । “खजोमन्थानः तेन मथ्यमा-नस्य दध्नः” आन०  (हाता) २ दर्व्याम् भरतः ३ युद्धेच तत्र शत्रोर्मर्द्दनात् तथात्वं “अलर्षि युध्म खज-कृत् पुरन्दर!” ऋ० ८ । १ । ७,  “खजकृत् युद्धकर्त्तः!” भा०स्वार्थे क । खजक । मन्थानदण्डे हेम० ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

खजँ खज  मन्थे
-(अर्थविवरणम्) मन्थो विलोडनम् 
खजति  खजेराकन् (तु0 उ0 413)- खजाको मन्थः,  खजाका दर्वी,  खजो विद्रव्यपाचकानां मन्थनदण्डः  227

धातुवृत्तिः

Sanskrit

खजँ खज (अर्थः)  मन्थे
( खजति चखाज खजितेत्यादि अखजीत् अखाजीत् ) "अतो हलोदेः''इति वा वृद्धिः ( खजाको मन्थः "खजेराकः'' इत्याकः अत्र केचित् कज मद इत्यपि पठन्ति

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“खज मन्थे”@} 2 मन्थः = विलोडनम्। 
 खाजकः-जिका,  खाजाकः-जिका,  चिखजिषकः-षिका,  चाखजकः-जिका
   इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि क्रैयादिक 3 खचधातुवत् ज्ञेयानि। 
 4
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (३३१)
 02 =>
  (१-भ्वादिः २३२। सक। सेट्। पर।)
 03 =>
  (३२९)
 04 =>
  [पृष्ठम्०३४३+ २६]

Capeller

German

 ख॑ज m.
  Umrührung,  Quirlung,  Schlachtgewühl.
f.
  खजा Rührstock.

Grassman

German

 (khája),  m.,  das Schlachtgewühl (urspr. das Umrühren,  Untereinandermengen,  s. Kuhnʼs Zeitschr. 〔3, 429〕),  enthalten in den zwei folgenden:

Burnouf

French

 खज खज m.
  cuiller,  cuiller-à-pot.

Stchoupak

French

 खज-
 m.
  -आ- f.
  bâton servant pour agiter,  pour baratter.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.