| YouTube Channel

खचर (khacara)

 
शब्दसागरः
English
खचर
mfn.
 (-रः-री-रं) Moving in the sky, flying in the air.
m.
 (-रः)
1. A
cloud.
2. An aerial spirit.
3. Air, wind.
4. A demon.
5. The sun.
6.
A bird.
E.
 ख the sky, and चर who goes, from चर् to go, affix ट
see also खेचर.
Capeller Eng
English
खचर
a.
 &
m.
 = खग.
Yates
English
ख-चर (रः-रा-रं)
a. Moving in the
air. 1.
m.
 A cloud
aerial spirit
air
a demon
sun
a bird.
Spoken Sanskrit
English
खचर - khacara -
adj.
 - flying
खचर - khacara -
adj.
 - moving in the air
खचर - khacara -
m.
 - planet
खचर - khacara -
m.
 - demon
खचर - khacara -
m.
 - bird
खचर - khacara -
m.
 - sun
खचर - khacara -
m.
 - cloud
खचर - khacara -
m.
 - fairy
खचर - khacara -
m.
 - wind
खचर - khacara -
m.
 - kind of measure
खचर - khacara -
m.
 - aerial spirit
Wilson
English
खचर
mfn.
 (-रः-री-रं) Moving in the sky, flying in the air.
m.
(-रः)
1 A cloud.
2 An aerial spirit.
3 Air, wind.
4 A demon.
5 The sun.
6 A bird.
E.
 ख the sky, and चर who goes, from चर to go, affix ट
see also खेचर.
Monier Williams Cologne
English
ख—चर
mfn.
 moving in the air, flying,
MBh.
R.
BhP.
ख—चर
m.
 a bird,
R.
a planet,
Sūryas.
Gol.
the sun,
L.
a cloud,
L.
the wind,
L.
an aerial spirit, Vidyādhara,
Kathās.
 cx, 139
a Rakṣas or demon,
L.
(in music) a kind of Rūpaka or measure,
L.
ख—चर
m.
pl.
N.
 of a fabulous people,
VarBṛS.
Macdonell
English
खचर kha-cara,
a.
 flying
m.
 bird
fairy
🞄-citra,
n.
 picture in the air = chimera.
Benfey
English
खचर ख-चर,
I.
adj.
 Moving,
existing, in the sky, MBh. 3, 12205.
II.
m.
 A bird, Rām. 4, 68, 15.
Apte Hindi
Hindi
खचरः
पुं*
 खम्-चरः -
पक्षी
खचरः
पुं*
 खम्-चरः -
बादल
खचरः
पुं*
 खम्-चरः -
वृक्ष
खचरः
पुं*
 खम्-चरः -
हवा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
खचर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಕ್ಷಿ /ಹಕ್ಕಿ
निष्पत्तिः - > चर (गतौ) - "टः" (३-२-१६)
व्युत्पत्तिः - > खे चरति
खचर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯ
खचर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಯು /ಗಾಳಿ
खचर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಘ /ಮೋಡ
खचर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಗ್ರಹಗಳು
खचर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಂಧರ್ವ
खचर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಕ್ಷಸ
खचर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಾಣ
खचर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ
L R Vaidya
English
Kacara {% m. %} 1. a bird
2. a demon
3. the sun
4. the wind
5. a cloud.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
९, अङ्क, अन्तर, अम्बुजासन, उपेन्द्र, ऋद्धि, कपाट, कवाट, कवि, कूप, केशव, क्षत, खग, खचर, खेगामी, खेचर, गम्भीर, गाम्भीर, गो, ग्रह, छिद्र, तामिस्र, तार्क्ष्यध्वज, दिविसद्, दुर्गा, द्वार, नन्द, नभोग, नव, निधान, निधि, पट, पदार्थ, बल, बिल, मिति, यन्त्र, रत्न, रन्ध्र, लब्ध, लब्धि, वट, विल, विवर, शुषिर, सुषिर, हरि
Bopp
Latin
खचर (e ख aër et चर iens) in aëre iens. A. 10. 26.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 ययिन्, पक्षपातिन्, ऋण, कांदिश्, खचर, खचारिन्, खगम, खेचर, गृहीतदिश्, डीन, जिहान, निवर्तक, पक्षगम, पतंग, पतर, पतरु, पतत्ट, पतत्रिन्ट, पतयालु, पत्वन्
adjective
यः उड्डयते।
"काकः ययी खगः अस्ति।"
नाममाला
Sanskrit
खचर, विहायश्चर, वियच्चर, व्योमचर, गगनचर, आकाशचर, अम्बरचर, द्योचर, नभश्चर, अभ्रचर, अन्तरीक्षचर, घनाघनपथचर, घनपथचर, मेघपथचर, जीमूतपथचर, अभ्रपथचर, बलाहकपथचर, पर्जन्यपथचर, मिहिरपथचर, नभ्राट्पथचर, पवनपथचर, पवमानपथचर, वायुपथचर, वातपथचर, अनिलपथचर, मरुत्पथचर, समीरणपथचर, गन्धवाहपथचर, श्वसनपथचर, सदागतिपथचर, नभस्वत्पथचर, मातरिश्वपथचर, चरण्युपथचर, जवनपथचर, प्रभञ्जनपथचर, घनाघनमार्गचर, घनमार्गचर, मेघमार्गचर, जीमूतमार्गचर, अभ्रमार्गचर, बलाहकमार्गचर, पर्जन्यमार्गचर, मिहिरमार्गचर, नभ्राण्मार्गचर, पवनमार्गचर, पवमानमार्गचर, वायुमार्गचर, वातमार्गचर, अनिलमार्गचर, मरुत्मार्गचर, समीरणमार्गचर, गन्धवाहमार्गचर, श्वसनमार्गचर, सदागतिमार्गचर, नभस्वत्मार्गचर, मातरिश्वमार्गचर, चरण्युमार्गचर, जवनमार्गचर, प्रभञ्जनमार्गचर, खेचर
तच्चरः खेचरः तद्गः पक्षी पत्री पतत्र्यपि ।
शकुन्तिः शकुनिर्विश्च पतङ्गो विष्किरोऽन्यथा ॥ ५४ ॥
verse 0.1.1.54
page 0029
Mahabharata
English
Khacara = Śiva (1000 names^2).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
खचरः,
पुं,
 (खे आकाशे चरतीति । चर +“चरेष्टः ।” ३ । २ । १६ । इति टः ।) मेघः । इतिशब्दचन्द्रिका ॥
वायुः । राक्षसः । सूर्य्यः । एतेषांप्रमाणं यथा । महाभारते द्रोणपर्व्वणि ।“खचरस्य सुतस्य सुतः खचरःखचरस्य पिता न पुनः खचरः ।खचरस्य सुतेन हतः खचरःखचरी परिरोदिति हा खचर ! ॥
”आकाशगामिनि त्रि । यथा । स्मृतिः ।“पवनो दिक्पतिर्भूमि-राकाशं स्वचरामराः ॥
”रूपकभेदः । यथा । सङ्गीतदामोदरः ।“खचरो रङ्गताले स्यात् गुरुरादौ लघुस्तथा ॥
शान्तेऽथवा हास्यरसे भवेदेष दशाक्षरः ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
खचर
पु०
 खे आकाशे चरति चर--ट । १ मेघे शब्दच० ।२ वायौ ३ सूर्य्य च । ४ राक्षसे
पु०
 स्त्री मेदि० स्त्रियां ङीष् ।“खचरस्य सुतस्य सुतः खचरः खचरस्य पिता न हनःखचरः । खचरस्य सुतेन हतः खचरः खचरी परि-रोदिति हा खचर!” इति शब्दकल्पद्रुमे द्रोणपर्व्वीयतयालिखितं तत्तु घटोत्कचबधपर्वण्येव सम्भवदपि तत्र नदृश्यते । तस्य श्लोकस्यायमथः खचरस्य वायोः सुतस्यभीमस्य सुतः पुत्रः खचरः घटोत्कचः । खचरस्य राक्ष-सस्य तस्य पिता भीमः न खचरः राक्षसः । खचरःघटोत्कचः खचरस्य सूर्य्यस्य सुतेन कर्णेन हतः । खचरीहिडम्बा तन्माता राक्षसी हा खचरेत्युक्त्वा रोदितीति ।५ आकाशगामिमात्रे देवपक्षिशरग्रहादी
त्रि०
 स्त्रियांङीप् । “पवनोदिक्पतिर्भूमिराकाशं खचरामराः” ।संकल्पादौ पाठ्यमन्त्रः । अत्र खचरशब्दे न ग्रहा उच्यन्तेअमरपबनयोः पृथङ्निर्द्देशात् । “खचरनगरकल्पं त्रा-सयन् पाण्डवानाम्” भा० द्रो० ७ अ० । “पुरं सुरमणीयञ्चखचरं सुमहाप्रभम्” भा० व० १७३ अ० । खपुरशब्देविवृतिः । “जितकाशिनश्च खचरास्त्वरिताश्च महारथाः”भा० व० २४३ अ० । खचरा गन्धर्वाः ॥
वृ० स० १४ अ०कूर्मविभागे उत्तरस्यामुक्ते ६ देशभेदे
पु०
 ब० व० । “उत्तरतःकैलासः” इत्युपक्रमे “हेमतालराजन्यखचरगव्याश्च”“खचरो रङ्गताले स्यात् गुरुरादौ लघुस्तथा । शान्ते-ऽथ वा हास्यरसे भवेदेष दशाक्षरः” संगीतदा० उक्ते७ गीतभेदे
पु०
 ।
Capeller
German
खचर = खग.
Burnouf
French
खचर खचर
m.
 (ख
चर्) nuage.