| YouTube Channel

खं (khaM)

 
Hindi
Hindi
ईथर
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
०, अनन्त, अन्तरिक्ष, अभ्र, अम्बर, अम्बुद, असत्, आकाश, खं, ख, गगन, छिद्र, जलद, जलधर, जलधरपथ, दिव, नग्न, नभ, पयोद, पयोधर, पुष्कर, पूर्ण, पृथु, पृथुल, बिन्दु, मेघ, रन्ध्र, वरीय, विन्दु, वियत्, विष्णुपद, विष्णुपाद, विहायस्, वृहत्, व्योम, शून्य
Indian Epigraphical Glossary
English
khaṃ, abbreviation of khaṇḍa, ‘a piece’ (JAS, Letters,
Vol. XX, p. 204).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 नभः, गगनम्, आकाशः, अम्बरम्, अभ्रम्, द्योः, द्यौः, पुष्करम्, अन्तरीक्षम्, अन्तरिक्षम्, अनन्तम्, युरवर्त्मम्, खं, वियत्, विष्णुपदम्, विहायः, नाकः, अनङ्गः, नभसम्, मेघवेश्म, मबाविलम्, मरुद्वर्तम, मेघवर्त्म, त्रिविष्टपम्, अब्भं
noun
पृथिव्याः ऊर्ध्वं दृश्यमानः अवकाशः।
"विद्याधराः नभसि चरन्तिः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
खं,
क्ली,
 (खर्व्वति मनोऽस्मिन् खन्यते क्षुभ्यतेमनोऽनेन वा । खर्व्व गतौ, खन दारणे वाअन्येभ्योपीति डः ।) इन्द्रियम् । (यथा, मनौ ।२ । ६० ।“त्रिराचामेदपः पूर्व्वं द्विः प्रमृज्यात् ततो मुखम् ।खानि चैव स्पृशेदद्भिरात्मानं शिर एव च ॥
”)पुरम् । क्षेत्रम् । शून्यम् । (यथा, महाभारते ।१ । ८८ । ७ ।“पतस्युदीर्णाम्बुधरान्धकारात्खात् खेचराणां प्रवरो यथार्कः ॥
”)बिन्दुः । (यथा, लीलावत्यां क्षेत्रव्यवहारे ।“वेदाग्निवाणखाश्वैश्च खखाभ्राभ्ररसैः क्रमात् ॥
”)आकाशम् । (यथा, मनौ । १२ । १२० ।“खं सन्निवेशयेत् खेषु चेष्टनस्पर्शनेऽनिलम् ॥
”“खं वाह्याकाशं खेषु उदराद्यवछिन्नशरीरा-काशेषु ।” इति कुल्लूकभट्टः ॥
) संवेदनम् । देव-लोकः । शर्म्म । इति मेदिनी । खे । १ ॥
लग्नात्दशमराशिः । इति दीपिका ॥
(यथा, जातक-प्रकरणे । “तनुनिधनखभेशाः केन्द्रकोणेत्रिलाभे ॥
”) अभ्रकम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
(शब्दतन्मात्रम् । यथा, मण्डूकोपनिषदि ।“एतस्माज्जायते प्राणो मनः सर्व्वेन्द्रियाणि च ।खं वायुर्ज्योतिरापः पृथ्वी सर्व्वस्य धारिणी ॥
”चिदानन्दमयब्रह्माकाशम् । यथा, छान्दोग्योप-निषदि “कं ब्रह्म खं ब्रह्म यदेव कं तदेव खंगङ्काकारो वै पुरुषो घकारो घोषयंस्तथा ॥
”छिद्रम् । यथा भागवते । ७ । १२ । २५ ।“खे खानि वायौ निःश्वासांस्तेजस्युष्माणमात्म-वान् ॥
”)