| YouTube Channel

क्ष्मा (kSmA)

 
शब्दसागरः
English
क्ष्मा
f.
(-क्ष्मा) The earth.
E.
क्षम् to bear, Unadi affix अच्, and the penul-
timate dropped.
Capeller Eng
English
क्ष्मा॑
f.
the earth
only
instr.
क्ष्मया॑ on the earth.
Yates
English
क्ष्मा (क्ष्मा) 1.
f.
The earth.
Spoken Sanskrit
English
क्ष्मा - kSmA -
f.
- earth
Wilson
English
क्ष्मा
f.
(-क्ष्मा) The earth.
E.
क्षम to bear, Uṇādi affix अच्, and the penultimate dropped.
Apte
English
क्ष्मा [kṣmā], 1 The earth
(पुत्रं) क्ष्मां लम्भयित्वा क्षमयोपपन्नम्
R.*
18.9
किं शेषस्य भरव्यथा वपुषि क्ष्मां क्षिपत्येष यत्
Mu.*
2.18.
(In math.) The number 'one'.
Comp.
-जः the planet Mars. -पः, -पतिः, -भुज्
m.
a king
कविक्ष्मापतिः
Gīt.*
1
देशानामुपरि क्ष्मापाः
Pt.*
1.155. -भृत्
m.
a king or mountain
Bhāg.*
1.67.7. -वलयः, -यम् the horizen. -वृषः a mighty king
Rāj. T.5.126.
Apte 1890
English
क्ष्मा 1 The earth
(पुत्रं) क्ष्मां लंभयित्वा क्षमयोपपन्नं R. 18. 9
किं शेषस्य भरव्यथा वपुषि क्ष्मां क्षिपत्येष यत् Mu. 2. 18.
2 (In math.) The number ‘one’.
Comp.
जः the planet Mars.
पः,
पतिः,
भुज् m. a king
कविक्ष्मापतिः Gīt. 1
देशानामुपरि क्ष्मापाः Pt. 1. 155.
भृत् m. a king or mountain.
Monier Williams Cologne
English
क्ष्मा॑
f.
(cf. 2. क्ष॑म्,
Naigh.
i, 1
Nir.
x, 7) the earth,
R.
iii, 35, 63
BhP.
Ragh.
Bhartṛ.
&c.
Monier Williams 1872
English
क्ष्मा क्ष्मा, f. (fr. rt. क्षम्), the earth,
(Ved. only inst. sing. क्ष्मया)
[cf. क्षमा।]
क्ष्मा-ज, अस्, m. ‘earth-born, the planet Mars.
—क्ष्मा-तल, अम्, n. the surface of the earth.
—क्ष्मा-धृति, इस्, m. one who has to support the
earth, a king.
—क्ष्मा-प, अस्, m. earth-protector,
a king.
—क्ष्मा-पति, इस्, m. lord of the earth, a
king.
—क्ष्मा-पाल, अस्, m. earth-protector, a king.
—क्ष्मा-भुज्, क्, m. possessor of the earth, a king.
—क्ष्मा-भृत्, त्, m. supporter of the earth
a
mountain
a king.
—क्ष्मा-वृष, अस्, m. ‘earth-
bull, i. e. a mighty king.
Macdonell
English
क्ष्मा kṣmā́,
f.
earth, land: in. kṣmayā, on 🞄the earth.
Benfey
English
क्ष्मा क्ष्मा, a syncope of क्षम् + आ,
f.
The earth, Bhartṛ. 2, 69.
Apte Hindi
Hindi
क्ष्मा
स्त्री*
- क्षम् + अच् उपधालोपः
पृथ्वी
क्ष्मा
स्त्री*
- -
एक की संख्या
Shabdartha Kaustubha
Kannada
क्ष्मा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭೂಮಿ
निष्पत्तिः - > क्षमूष् (सहने) - "अच्" (उ० ५-६५)
व्युत्पत्तिः - > क्षमते
प्रयोगाः - > "क्ष्मां लम्भयित्वा क्षमयोपपन्नं वने तपः क्षान्ततरश्चकार"
उल्लेखाः - > र्अघु० १८-९
क्ष्मा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಖ್ಯೆ
L R Vaidya
English
kzmA {% f. %} 1. The earth, किं शेषस्य भरव्यथा वपुषि क्ष्मां क्षिपत्येष यत् Mud.ii.
2. the number ‘one’ (in math.).
Bopp
Latin
क्ष्मा f. (e क्षमा ejecto अ) terra. RAGH. 18. 8.
Indian Epigraphical Glossary
English
kṣmā (I 7-1-2
E 25), ‘one’.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
पृथिवी, भूः, भूमिः, अचला, अनन्ता, रसा, विश्वम्भरा, स्थिरा, धरा, धरित्री, धरणी, क्षौणी, ज्या, काश्यपी, क्षितिः, सर्वसहा, वसुमती, वसुधा, उर्वी, वसुन्धरा, गोत्रा, कुः, पृथ्वी, क्ष्मा, अवनिः, मेदिनी, मही, धरणी, क्षोणिः, क्षौणिः, क्षमा, अवनी, महिः, रत्नगर्भा, सागराम्बरा, अब्धिमेखला, भूतधात्री, रत्नावती, देहिनी, पारा, विपुला, मध्यमलोकवर्त्मा, धारणी, गन्धवती, महाकान्ता, खण्डनी, गिरिकर्णिका, धारयित्री, धात्री, अचलकीला, गौः, अब्धिद्वीपा, इडा, इडिका, इला, इलिका, इरा, आदिमा, ईला, वरा, आद्या, जगती, पृथुः, भुवनमाता, निश्चला, श्यामा
noun
मर्त्याद्यधिष्ठानभूता।
"पृथिवी पञ्चमम् भूतम्"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
sa
१) अवनि २) इरा ३) क्षिति ४) क्ष्मा ५) गो ६) ज्ञानभूमि ७) ° त्व ८) धरणी ९) पांशु १०) पृथिवी ११) भू १२) भूरधात्री १३) भूमि १४) मही १५) मृत्तिका १६) मृद् १७) मेदिनी १८) वसुन्धरा १९) वसुमती २०) शाला २१)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी वसुधोर्वी वसुंधरा
धात्री धरित्री धरणी विश्वा विश्वंभरा धरा ९३५
क्षितिः क्षोणी क्षमानन्ता ज्या कुर्वसुमती मही
गौर्गोत्रा भूतधात्री क्ष्मा गन्धमाताचलावनिः ९३६
सर्वंसहा रत्नगर्भा जगती मेदिनी रसा
काश्यपी पर्वताधारा स्थिरेला रत्नबीजसूः ९३७
विपुला सागराच्चाग्रे स्युर्नेमीमेखलाम्बराः
-wordlist-
भू (स्त्री), भूमि (स्त्री), पृथिवी (स्त्री), पृथ्वी (स्त्री), वसुधा (स्त्री), उर्वी (स्त्री), वसुन्धरा (स्त्री), धात्री (स्त्री), धरित्री (स्त्री), धरणी (स्त्री), विश्वा (स्त्री), विश्वम्भरा (स्त्री), धरा (स्त्री), क्षिति (स्त्री), क्षोणी (स्त्री), क्षमा (स्त्री), अनन्ता (स्त्री), ज्या (स्त्री), कु (स्त्री), वसुमती (स्त्री), मही (स्त्री), गो (स्त्री), गोत्रा (स्त्री), भूतधात्री (स्त्री), क्ष्मा (स्त्री), गन्धमाता (स्त्री), अचला (स्त्री), अवनि (स्त्री), सर्वंसहा (स्त्री), रत्नगर्भा (स्त्री), जगती (स्त्री), मेदिनी (स्त्री), रसा (स्त्री), काश्यपी (स्त्री), पर्वताधारा (स्त्री), स्थिरा (स्त्री), इला (स्त्री), रत्नसू (स्त्री), बीजसू (स्त्री), विपुला (स्त्री), सागरनेमी (स्त्री), सागरमेखला (स्त्री), सागराम्बरा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
भू
भू, भूमि, वसुधा, अवनि, वसुमती, धात्री, धरित्री, धरा, गो, गोत्रा, जगती, रसा, क्षिति, इला, क्षोणी, क्षमा, क्ष्मा, अचला, कु, पृथ्वी, पृथिवी, स्थिरा, धरणी, विश्वम्भरा, मेदिनी, ज्या, अनन्ता, विपुला, समुद्रवसना, सर्वंसहा, ऊर्वी, मही, काश्यपी, भूतधात्री, रत्नगर्भा, वसुन्धरा, धराधारा
भूर्भूमिर्वसुधावनिर्वसुमती धात्री धरित्री धरा,
गौर्गोत्रा जगती रसा क्षितिरिला क्षोणी क्षमा क्ष्माचला
कुः पृथ्वी पृथिवी स्थिरा धरणी विश्वम्भरा मेदिनी,
ज्यानन्ता विपुला समुद्रवसना सर्वंसहोर्वी मही १५६
काश्यपी भूतधात्री रत्नगर्भा वसुन्धरा
धराधारा विज्ञेया तद्विशेषान्निबोधत १५७
verse 2.1.1.156
page 0020
नाममाला
Sanskrit
भूमि, भू, पृथिवी, पृथ्वी, गह्वरी, मेदिनी, मही, धरा, वसुमती, धात्री, क्षमा, विश्वम्भरा, अवनि, वसुधा, धरणी, क्षोणी, क्ष्मा, धरित्री, क्षिति, कुम्भिनी, इला, उर्वरा, उर्वी, जगती, गो, वसुन्धरा
भूमिर्भूः पृथिवी पृथ्वी गह्वरी मेदिनी मही
धरा वसुमती धात्री क्षमा विश्वम्भराऽवनिः
वसुधा धरणी क्षोणी क्ष्मा धरित्री क्षितिश्च कुः
कुम्भिनीलोर्वरा चोर्वी जगती गौर्वसुन्धरा
verse 0.1.1.5
page 0004
Tamil
Tamil
க்ஷ்மா : பூமி, எண் ஒன்று.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
क्ष्मा,
स्त्री,
(क्षमते सहते भारं अपराधजनितंवात्मस्थानां जीवानां चतुर्व्विधानां इति क्षम्+ अच् उपधायाः लोपश्च ।) पृथ्वी इत्य-मरः ६७
(यथा, भागवते ३३ ।“द्यौस्तत् सटोत्क्षिप्तविमानसङ्कुलाप्रोत्सर्पत क्ष्मा पदातिपीडिता
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
क्ष्मा स्त्री क्षमते भारं क्षम--अच् उपधालोपश्च धरायाम् ।अमरः “क्ष्मां लम्भयित्वा क्षमयोपपन्नम्” रघुः “नचोदकप्रवेशेन क्ष्माशयनादपि” भा० व० १९९ अ० ।“क्ष्मया चरति परि सा वृणक्तु नः” निरु० धृता ऋक्२ एकसंख्यायाञ्च
Capeller
German
क्ष्मा॑
f.
Erde, Land
nur Instr. क्ष्मया॑ auf
der (die) Erde.
Grassman
German
kṣmā́, f., die Erde
nur im Instr., und zwar in dem Sinne 1〉 auf der Erde, 2〉 auf die Erde [s. kṣam].
-ayā́ 1〉 {55, 6}
{438, 3}. 2〉 {562, 3}
{887, 7}
{915, 3}.
Burnouf
French
क्ष्मा क्ष्मा
f.
terre
cf. क्षमा।
क्ष्माभृत्
m.
(भृ) montagne.
Prince, roi.
क्ष्माय् (dén. de क्ष्मा) क्ष्माये 1
p. चक्ष्माये
etc. Etre agité, trembler [en parlant de la terre].
क्ष्मापयामि c. pqp. अचिक्ष्मपम् ébranler, faire trembler
[la terre].
Stchoupak
French
क्ष्मा-
f.
terre.
°धर-
m.
montagne.
°पति-
m.
ifc. roi
°भर्तृ- id.
°भृत्-
m.
montagne
roi.
°शयन- nt. fait d'être enterré.
क्ष्मान्त-
m.
la terre tout entière.