| YouTube Channel

क्षौद्रः (kSaudraH)

 
Apte
English
क्षौद्रः [kṣaudrḥ], 1 The Champaka tree.
N.
 of a mixed caste
(son of a Vaideha and Māgadhī)
द्रम् Smallness.
Meanness, lowness.
Honey
स क्षौद्रपटलैरिव
R.*
 4.63.
Water.
A particle of dust.
a.
 Small
क्षौद्रालापय कामदं श्रियमृते सैवैकनिष्ठा स्त्रियाम्
Bhāg.*
 1.9.24.
Comp.
 -जम् wax. -धातुः a kind of mineral substance
(माक्षिक). -मेहः the disease diabetes mellitus.
Apte 1890
English
क्षौद्रः 1 The Campaka tree.
2 N. of a mixed caste.
द्रं 1 Smallness.
2 Meanness, lowness.
3 Honey
सक्षौद्रपटलैरिव R. 4. 63.
4 Water.
5 A particle of dust.
Comp.
जं wax.
धातुः a kind of mineral substance
(माक्षिक).
मेहः the disease diabetes mellitus.
Apte Hindi
Hindi
क्षौद्रः
पुं*
 - क्षुद्र + अण्
"चम्पक, वृक्ष"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 चम्पकः, चम्पकपुष्पम्, कुसुमाधिपः, क्षौद्रः
noun
सुवासिकं पाण्डुरं पुष्पम्।
"शीला चम्पकानां मालां गुम्फति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
क्षौद्रः,
पुं,
 (क्षुद्र + अण् ।) चम्पकवृक्षः । इतिशब्दचन्द्रिका ॥
वर्णसङ्करविशेषः । स तु सजा-तीयात् मागध्यां जातः । यथा, --“चतुरो मागधी सूते क्रूरान् मायोपजीविनः ।मांसं स्वादुकरं क्षौद्रं सौगन्ध्यमिति विशुतम् ॥
”इति महाभारते । १३ । ४८ । २२ ॥
“एते मागध्यामायोगवादिभ्यश्चतुर्भ्यः क्रमाज्जा-यन्ते । इत्युपसंहरति चतुर इति । एते चत्वारोवागुरादिना जीवन्तीति मायोपजीविनः ।अन्येऽपि त्तत्वारो मागध्यां विश्रुताः सजाती-यादुत्पद्यन्ते । तेषां नामानि मांसमित्यादि ।मांसं मांसविक्रेतारम् । स्वादुकरं मांसस्यैवसंस्कारकम् । क्षौद्रं सूदं शूद्रमिति पाठत्रयेऽपिशाकाद्यन्नपाककरम् । सौगन्ध्यम् उक्तलक्षणंसैरन्ध्रम् । एकस्यैव मागधस्य एतद्वृत्तिचतुष्टय-मुक्तमिति ज्ञेयम् ।” इति तट्टीकायां नील-कण्ठः ॥
* ॥
क्षुद्रता । इति पाणिनिव्याक-रणम् ॥