धातुः: अस्
मूलधातुः: असु
धात्वर्थः: क्षेपणे
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: अस्यति
अनुबन्धादिविशेषः: उदित्
टिप्पनी: पुषादिः


धातुः: अस्
मूलधातुः: अस
धात्वर्थः: भुवि
गणः: अदादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: अस्ति


धातुः: अस्
मूलधातुः: अस
धात्वर्थः: गति-दीप्ति-आदानेषु
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः,दीप्तौ अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: असति-ते


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

असुँ असु (अर्थः)  क्षेपणे
अस्यति आस आसिथ असिता असिष्यति अस्यतु आस्यत् अस्येत् अस्यात् आस्थत्, आस्थताम् ) "अस्यतिवक्तिख्यातिभ्य'' इति कर्तरि लुङ्यङि "अस्यतेस्थुक्'' इति थुगागमः पुषादित्वादङि सिद्धे ऽस्यतिग्रहणमात्मनेपदार्थम् तच्च कर्मकर्तरि [ उपसर्गादस्यत्यूह्योर्वा वचनम् ] इति शुद्धेऽपि कर्तरि सोपसर्गत्वे पक्ष तङोविधानादस्ति निरस्यते निरासे निरासिषे निरासिता, निरसिष्यतेनिरस्यताम् निरास्यत निरस्येत निरसिषीष्ट निरास्थत निरास्थेताम् "अस्यति'' इत्यङ् इदमेव कर्मकर्तर्यपि रूपम् कर्मणि चिण्सिचावेव ( निरासि, निरासिषाताम् असिसिषति निरसिसिषते निरसिसिषति) "पूर्ववत्सनः'' इति वा तङ् ( आसयति आसिसत् समस्यम्, सम्यस्यम् समस्या ) "ऋहलोर्ण्यत्,'' "संज्ञापूर्वको विधिरनित्यः' इति वृद्ध्यभाव इत्यात्रेयः प्रास्यन्त्येतमिति ( प्रासः ) "अकर्तरि च कारके'' इति घञ् इति वृत्तौ आत्रेयस्तु "हलश्च'' इति करणे घञमाह ( प्रासनम् ) करणे ल्युट् ( द्व्यहात्यासं गाः पयः पाययति, द्व्यहमत्यसमिति वा ) "अस्यतितृषोः क्रियान्तरे कालेषु'' इति काले कर्मण्युपपदे क्रियान्तरे क्रियाया व्यवधाधायकेऽर्थे वर्तमानयोरस्यतितृषोर्णमुल् अद्य पाययित्वा द्व्यहमत्यस्य पाययतीत्यर्थः अत्यसनक्रियया पानक्रिया व्यवधीयते "तृतीयाप्रभृतीनि'' इति समासविकल्प ( असित्वा, अस्त्वा ) उदित्त्वादिड्विकल्पः (अस्तः, अस्तवान्) "यस्य विभाषा'' इतीण्णिषेधः अस्तमनेनासितमनेन "सौनागाः कमणि निष्ठायां शकेरिटमिच्छन्ति विकल्पेन, अस्यतेर्भावे'' इति ''विभाषा भावादिकर्मणोः'' इत्यत्र वृत्तौ ( अस्तंगत्य, ) "अस्तं च' इति क्रियायोगेगतित्वाद् अस्तंशब्दस्य समासः अत एव निर्देशादस्तशब्दस्य मान्तत्वमित्यात्रेयः अव्युत्पन्नोऽव्ययमिति वृत्तिन्यासपदमञ्जर्यादौ ( तरङ्गात्यस्तः ) "द्वितीयाश्रित'' इति समासः ( असुरः, ) "वसेरुरन्'' इत्युरन् प्रज्ञादित्वादासुरः ( स्वसा ) "सावसेरृन्'' इति सावुपपदे ऋन्, अनङादि "न षट्स्वस्रादिभ्यः'' "ऋन्नतभ्य" इति ङीपो निषेधः स्वसुरपत्यं ( स्वस्रीयः ) "स्वसुश्छः'' इति छः पितृष्वसुरपत्यं ( पैतृष्वस्स्रीयः, पंतृष्वसेयः) "पितृष्वसुश्छण्,'' ढकि तु "ढकि लोप''इत्यन्तलोपः अत्र एव "अनुवादाड्ढक्'' (मातृष्वस्रीयः, मातृष्वसेयः ) "मातृष्वसुश्च''इति छण्, ढकि लोपः "मातृपितृभ्यां स्वसा'' इति षत्वम् ( मातुस्स्वसा, मातृष्वसा ) "विभाषा स्वसृपत्योः'' इति पक्षेऽलुक् "मातुः पितुर्भ्यामन्यतरस्याम्'' इत्यलुकि षत्वविकल्पः, स्वसृसकारस्य विसर्जनीयस्य सत्वेष्टुत्वेन षत्वम् एवं ( पितुस्वसा, पितुष्ष्वसा )इति ( असुः ) "शॄस्वृ'' इत्यादिना उप्रत्ययः अत्र केचित् "नेर्गद'' इत्यादौ तन्त्रेणाकारप्रश्लेषेण अयमपि निर्दिष्टइति प्रण्यस्यतीत्यादौ णत्वमिच्छन्ति अस्तीति लुकि असते असतीति शपि 101

असुँ असु  क्षेपणे 
- अस्यति  निरस्यति निरस्यते  आस  आसतुः  आसुः  असिता  आस्थत्  निरास्थत् निरास्थत  असित्वा अस्त्वा  अस्तम्  प्रासः  प्रासनी  103

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“असु क्षेपणे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘असतेऽसति गत्यादौ, भुव्यस्ति, क्षेपणेऽस्यति।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>आसकः-सिका, आसकः-सिका, असिसिषकः-षिका;</li> <li> असिता-त्री, आसयिता-त्री, असिसिषिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm04">4</a> अस्यन्-न्ती, आसयन्-न्ती, असिसिषन्-न्ती;</li> <li> निरस्यन्, आसयन्-न्ती, असिसिषन्-न्ती;</li> <li> असिष्यन्-न्ती-ती, आसयिष्यन्-न्ती-ती, असिसिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> <a href="#foot_krm05">5</a> निरस्यमानः, निरस्यन्, आसयमानः, आसयिष्यमाणः;</li> <li> अः-असौ-असः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm06">6</a> निरस्तम्- <a href="#foot_krm07">7</a> स्तवान्, <a href="#foot_krm08">8</a> असितमनेन, आसितः, असिसिषितः-तवान्;</li> <li> असः, सन्न्यासी <a href="#foot_krm09">9</a>, आसः, असिसिषुः, आसिसयिषुः;</li> <li> <a href="#foot_krm10">10</a> असितव्यम्, आसयितव्यम्, असिसिषितव्यम्;</li> <li> असनीयम्, आसनीयम्, असिसिषणीयम्;</li> <li> आस्यम्, समस्या <a href="#foot_krm11">11</a>, आस्यम्, असिसिष्यम्;</li> <li> ईषदसः, दुरसः, स्वसः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm12">12</a> अस्यमानः, आस्यमानः, असिसिष्यमाणः;</li> <li> निरासः, व्यासः, <a href="#foot_krm13">13</a> प्रासः <a href="#foot_krm14">14</a> इष्वासः <a href="#foot_krm15">15</a>, आसः, असिसिषः;</li> <li> असितुम्, आसयितुम्, असिसिषितुम्;</li> <li> अस्तिः, उपास्तिः, आसना, असिसिषा, आसिसयिषा;</li> <li> निरसनम्, निरासनम्, असिसिषणम्;</li> <li> <a href="#foot_krm16">16</a> असित्वा, अस्त्वा, आसयित्वा, असिसिषित्वा;</li> <li> पर्यस्य-न्यस्य <a href="#foot_krm17">17</a> -निरस्य, निरास्य, निरसिसिष्य;</li> <li> आसम् २ असित्वा २ अस्त्वा २, <a href="#foot_krm18">18</a> द्व्यहात्यासं गाःपाययति, आसम् २, आसयित्वा २, असिसिषम् २;</li> <li> असिषित्वा २;</li> <li> <a href="#foot_krm19">19</a> असुरः, असिः <a href="#foot_krm20">20</a> ः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (५३)</li> <li id="foot_krm02">02 => (४-दिवादिः-१२०९। सक। से। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (१८४)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[३। ‘दिवादिभ्यः श्यन्’ (३-१-६९) इति श्यन्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[४। ‘उपसर्गादस्यत्यूह्योर्वावचनम्’ (वा। १-३-२९) इति शानजपि।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[५। धातोरुदित्त्वात् ‘यस्य विभाषा’ (७-२-१५) इतीण्ण।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[आ। ‘राक्षसान् बटुयज्ञेषु पिण्डीशूरान् निरस्तवान्।’ भ। का। (५-८५।)]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[B। ‘सौनागा अस्यतेर्भावे निष्ठायां विक- ल्पेन इटमिच्छन्ति’ इति काशिका (७-२-१७।)। तेन इदमपि रूपं साधु।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[C। ‘उवाच मारुतिर्वृद्धे सन्न्यासिन्यत्र वानरान्’ भ। का। (७-७६।)]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [पृष्ठम्००५२+ ४१]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[१। बाहुलकात् संज्ञायां क्यपि समस्या इति रूपं साधु।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[आ। ‘दीव्यमानं शितान् बाणान् अस्य- मानं महागदाः।’ भ। का। (५-८१।)]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[B। ‘नाडायनो बादरिकश्च तस्मै व्या- सश्च कानीनमुनिर्गरीयान्।’ वा। वि। १-६४।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [[२। प्रास्यते इति प्रासः। ‘अकर्तरि च कारके संज्ञायाम्’ (३-३-१९) इति भावे घञ्।]]</li> <li id="foot_krm15">15 => [[२आ। इषवोऽस्यन्ते अनेन इति इष्वासः। ‘हलश्च’ (३-३-१२१।) इति करणे घञ्। ‘इष्वासो धन्वधन्विनोः’ इति हैमः।’ इति अमरसुधा।]]</li> <li id="foot_krm16">16 => [[३। ‘उदितो वा’ (७-२-५६) इतीड् वा।]]</li> <li id="foot_krm17">17 => [[C। ‘भ्रातरि न्यस्य यातो मां मृगावित् मृगयामसौ’ भ। का। (५। ८२।)]]</li> <li id="foot_krm18">18 => [[४। ‘अस्यतितृषोः क्रियान्तरे कालेषु (३-४-५७) इति णमुल्।]]</li> <li id="foot_krm19">19 => [[५। ‘असेरुरन्’ (द। उ। ८-२४।) इति उरन्।]]</li> <li id="foot_krm20">20 => [[६। अस्यतीति = असिः। इः प्रत्ययः। (द। उ। १। ६८।)]]</li></ul>

अस् (अ꣡सुँ꣡ क्षेपने - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = असनम्
अनीयर् = असनीयः - असनीया
ण्वुल् = आसकः - आसिका
तुमुँन् = असितुम्
तव्य = असितव्यः - असितव्या
तृच् = असिता - असित्री
क्त्वा = असित्वा / अस्त्वा
ल्यप् = प्रास्य
क्तवतुँ = अस्तवान् / असितवान् - अस्तवती / असितवती
क्त = अस्तः / असितः - अस्ता / असिता
शतृँ = अस्यन् - अस्यन्ती

अस् (अ꣡सँ꣡ भुवि - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = भवनम्
अनीयर् = भवनीयः - भवनीया
ण्वुल् = भावकः - भाविका
तुमुँन् = भवितुम्
तव्य = भवितव्यः - भवितव्या
तृच् = भविता - भवित्री
क्त्वा = भूत्वा
ल्यप् = प्रभूय
क्तवतुँ = भूतवान् - भूतवती
क्त = भूतः - भूता
शतृँ = सन् - सती

अस् (अ꣡सँ॑ गतिदीप्त्यादानेषु - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = असनम्
अनीयर् = असनीयः - असनीया
ण्वुल् = आसकः - आसिका
तुमुँन् = असितुम्
तव्य = असितव्यः - असितव्या
तृच् = असिता - असित्री
क्त्वा = असित्वा
ल्यप् = प्रास्य
क्तवतुँ = असितवान् - असितवती
क्त = असितः - असिता
शतृँ = असन् - असन्ती
शानच् = असमानः - असमाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

असुँ असु  क्षेपणे
- अस्यति  अस्यतेस्थुक् (7417)-निरास्थत्  अस्यतिवक्तिख्यातिभ्योऽङ् (3152) इति कर्म कर्तरि आत्मनेपदेऽप्यङ्-उपास्थेतां कुण्डे स्वयमेव  उपसर्गादस्यत्यूहोर्वा वचनम् ((1329 वा0) तङ्-निरस्यते, निरस्यति  नेर्गद (8417) इति प्रण्यस्यते  अस्त्वा असित्वा  अस्तः  अस्यम्  शृस्वृस्निहि (उ0 110) इत्युः-असवः  असेरुरन् (उ0 142)-असुरः  सुञ्यसेरृन् (2 97 उच्ज्वल) स्वसा  असिसञ्जिभ्यां क्थिन् (उ0 3154)-अस्थि अस्यतितृषोः क्रियानतरे कालेषु (3257) इति णमुल्-द्व्यहात्यासम् अजाः पाययति  इन् (द0 उ0 146)-असिः  97

असु - क्षेपणे (दि० पर० सक० से०) असति ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಎಸೆ /ಬಿಸಾಡು

असु - क्षेपणे (दि० पर० सक० से०) असति ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಇಡು /ಹಾಕು
प्रयोगाः - >"ततः प्रजघटे युद्धं शस्त्राण्यासुः परस्परम्"
उल्लेखाः - >भट्टि० १४-७७

क्षेपणे (kSepaNe)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)