| YouTube Channel

क्षेपणं (kSepaNaM)

 
Apte 1890
English
क्षेपणं [क्षिप्-ल्युट्] 1 Throwing, casting, sending, directing &c.
2 Spending (as time).
3 Omitting.
4 Abusing.
5 A sling.
णिः,
णी f. 1 An oar.
2 A net for fishing.
3 A sling or any instrument with which missiles are thrown.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
क्षेपणं,
क्ली,
 (क्षिप + भावकर्म्मादिषु ल्युट् ।) प्रेर-णम् । तत्पर्य्यायः । क्षिपा २ । इत्यमरः । ३ ।२ । ११ ॥
यापनम् । यथा, --“विधवा यौवनस्था च नारी भवति कर्कशा ।आयुषः क्षेपणार्थन्तु दातव्यं स्त्रीधनं सदा ॥
”इति विवादचिन्तामणिधृतहारीतवचनम् ॥
प्रस्तरादीनां दूरप्रेरणार्थरज्जुनिर्म्मितशिक्यम् ।फिङ्गा इति भाषा । यथा, श्रीभागवते । ३ । १९ ।“प्रववुर्व्वायवश्चण्डास्तमः पांशवमैरयन् ।दिग्भ्यो निपेतुर्ग्रावाणः क्षेपणैः प्रहिता इव ॥
”“पांशुकृततमश्च प्रेरितवन्तः । क्षेपणैर्यन्त्रैः ।”इति तट्टीकायां श्रीधरस्वामी ॥
(परित्यागः ।यथाह मनुः । ४ । ११९ ।“उपाकर्म्मणि चोत्सर्गे त्रिरात्रं क्षेपणं स्मृतम् ॥
”“उपाकर्म्मणि उत्सर्गे त्रिरात्रमध्ययनक्षेपणम् ।”इति कुल्लूकभट्टः ॥
मल्लयोद्धणां सहसा भूपा-तनरूपनियुद्धकौशलविशेषः । यथा, महा-भारते । ४ । १२ । २८ ।“क्षेपणैर्मुष्टिभिश्चैव वराहोद्धूतनिस्वनैः ।तलैर्वज्रनिपातैश्च प्रसृष्टाभिस्तथैव च ॥
”“क्षेपणं कथ्यते यत्तु स्थानात् प्रच्यवनं हटात् ॥
”इति तट्टीकाकृन्नीलकण्ठधृतमल्लशास्त्रम् ॥