क्षेत्रिय (kSetriya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 क्षेत्रिय n.
  (-यं)
	 1. Meadow grass,  herbage,  pasturage.
	 2. Physicking, 
operating.
	 m.
  (-यः)
	 1. An adulterer.
	 2. A medicament,  what is fit
to be administered in medicine.
	 3. An incurable disease.
 E.
  क्षेत्र a
field,  the body,  घ aff.
  

Capeller Eng

English

 क्षेत्रिय॑ a.
  belonging to a place. m.
  husband
 n.
  pl.
 
environs. 

Yates

English

 क्षेत्रिय (यं) 1.
n.
  Meadow grass
physicking.
m.
  An adulterer
 a
medicament
 incurable disease.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

क्षेत्रिय 	-	 kSetriya 	-	 adj.
  	-	  organic
क्षेत्रिय 	-	 kSetriya 	-	 adj.
  	-	  incurable
क्षेत्रिय 	-	 kSetriya 	-	 adj.
  	-	  related to a field
क्षेत्रिय 	-	 kSetriya 	-	 m.
  	-	  meadow grass
क्षेत्रिय 	-	 kSetriya 	-	 m.
  	-	  adulterer
क्षेत्रिय 	-	 kSetriya 	-	 m.
  	-	  one who seduces other men's wives
क्षेत्रिय 	-	 kSetriya 	-	 m.
  	-	  herbage
क्षेत्रिय 	-	 kSetriya 	-	 n.
  	-	  environs of a place
क्षेत्रिय 	-	 kSetriya 	-	 n.
  	-	  organic and incurable disease

 
   क्षेत्रिय  kSetriya m.
   herbage

 
   क्षेत्रिय  kSetriya m.
   one who seduces other men's wives

Wilson

English

 क्षेत्रिय
n.
  (-यं)
1 Meadow grass,  herbage,  pasturage.
3 Physicking. operating.
m.
  (-यः)
1 An adulterer.
2 A medicament,  what is fit to be administered in medicine.
3 An incurable disease, 
E.
  क्षेत्र a field,  the body,  घ aff.
  

Apte

English

क्षेत्रिय [kṣētriya],  a.
  [क्षेत्र-घ cf.
   P.
 V.*
  2.92 Vārt.1, 2.]

Relating to a field.

Curable in a future body,  or incurable in the present life,  irremediable
 दण्डो$यं क्षेत्रियो येन मय्यपातीति सा$ब्रवीत् Bk.*
  4.32 क्षेत्रियरोगं सखि हृदन्तः

यम् An organic disease.

Meadow grass,  pasturage.

(pl. ) The surrounding parts of any place
 यदि स्थ क्षेत्रियाणाम् Av.*
  2.14.5.

यः A medicament.

An incurable disease.

An adulterer.

Physicking,  operating.

Apte 1890

English

 क्षेत्रिय a. [क्षेत्र-घ] 1 Relating to a field. 
2 Curable in a future body,  or incurable in the present life,  irremediable
 दंडोयं क्षेत्रियो येन मय्यपातीति साऽब्रवीत् Bk. 4. 32. 
यं 1 An organic disease. 
2 Meadow grass,  pasturage. 
3 (pl.) The surrounding parts of any place. 
यः 1 A medicament. 
2 An incurable disease. 
3 An adulterer. 
4 Physicking,  operating. 

Monier Williams Cologne

English

 क्षेत्रिय॑ mfn.
   ‘organic’ (as a disease),  incurable (‘curable in a future body i.e. incurable in the present life’,  Pāṇ.
  v,  2,  92),  Kpr.
  

 क्षेत्रिय॑ (अस्),  m.
  one who seduces other men's wives,  adulterer,  L.
 

 क्षेत्रिय॑ (अ॑म्),  n.
  (अस्,  m.
 ,  L.
 ) an organic and incurable disease,  AV.
  

 meadow grass,  herbage,  L.
 

 क्षेत्रिय॑ (आ॑नि),  n.
  pl.
  (आ॑णि) the environs of a place,  AV.
   ii,  14,  5.

Monier Williams 1872

English

 क्षेत्रिय,  अस्,  आ,  अम्,  relating to a field,  belonging
to land
 curable in a future body,  i. e. incurable in
the present life
 (आणि),  n. pl. the environs of any
place
 (अम्),  n. a chronic or organic disease,  an
incurable one
 meadow grass,  herbage,  pasturage
(अस्),  m. a medicament,  anything fit to be adminis-
tered in medicine (?)
 an incurable disease
 one who
has carnal knowledge of other men's wives,  an
adulterer
 physicking,  operating.
—क्षेत्रिय-ना-
शन,  अस्,  ई,  अम्,  Ved. removing a chronic disease.

Apte Hindi

Hindi

क्षेत्रिय
वि* - क्षेत्र + घ
खेत से सम्बन्ध रखने वाला

क्षेत्रिय
वि* - क्षेत्र + घ
असाध्य रोग जिसका उपचार देहान्तर प्राप्ति परही हो अथवा इ्स जीवन में जिसका उपचार न हो सके

क्षेत्रियम्
नपुं*
   - क्षेत्र + घ
आंगिक रोग

क्षेत्रियम्
नपुं*
   - क्षेत्र + घ
"चरागाह,  गोचरभूमि"

क्षेत्रियः
पुं*
  - क्षेत्र + घ
"व्यभिचारी,  परदाररत"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

क्षेत्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವರ್ತಮಾನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ವ್ಯಾಧಿ /ಬೇರೆ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ವ್ಯಾಧಿ
निष्पत्तिः - > परक्षेत्र - "घच्" परशब्दस्य लोपश्च (५-२-९२)
व्युत्पत्तिः - > परक्षेत्रे चिकित्स्यः
प्रयोगाः - > "दण्डोयं क्षत्रियो येन मय्यपातीति साऽब्रवीत्"
उल्लेखाः - > भट्टि० ४-३२
क्षेत्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಷೇತ್ರಸ್ವಾಮಿ /ಜಮೀನಿನ ಯಜಮಾನ
प्रयोगाः - > "क्षेत्रियस्यात्यये दण्ड्यो भागाद्दशगुणो भवेत् । ततोऽर्धदण्डो भृत्यानामज्ञानात्क्षेत्रिकस्य तु ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ८-२४३
क्षेत्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾದವನು /ಜಾರ /ವ್ಯಭಿಚಾರಿ
क्षेत्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ /ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ

L R Vaidya

English

 kzetriya {% (I) a. (f. या) %} 1. Relating to a field
 2. curable in a future body,  i.e. incurable in the present life,  e.g. आवेदयति नितांतं क्षेत्रियरोगं सखि हृदंतः K.Pr.x.

 kzetriya {% (II) n. %} 1. An organic disease
 2. meadow,  grass,  pasturage.

 kzetriya {% (III) m. %} An adulterer.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 क्षेत्रिय 1. b) nach Dārila zu Kauś. 26,  43 angeerbt.

Vedic Reference

English

 Kṣetriya is a disease which is mentioned several times in the
Atharvaveda,  and against which three hymns are specially
directed.^1 It is also mentioned in the Kāṭhaka Saṃhitā^2 and
the Taittirīya Brāhmaṇa.^3 The commentators on the Athar-
vaveda agree in taking it to be a hereditary disease. The word
may mean ‘organic, ’^4 or possibly ‘produced in the field, ’ as a
theory of its origin. What disease is really intended is quite
uncertain. Weber^5 considered that the aim of the Atharvan
hymns was to drive away injury threatening the fields,  but this
is improbable. Bloomfield^6 suggests ‘scrofula’ or ‘syphilis.’
The remedies mentioned throw no light on the symptoms.
1) ii. 8. 10
 iii. 7. Cf. ii. 14,  5
iv. 18,  7.
2) xv. 1.
3) ii. 5,  6,  1-3,  where the form is
Kṣetrī,  explained as a demon causing
illness,  merely an incorrect version of
Av. iii. 10.
4) St. Petersburg Dictionary,  s.v.
5) Indische Studien,  5,  145
 13,  150
et seq.: 17,  208
 Naxatra,  2,  292.
6) Atharvaveda,  60.
Cf. Bloomfield,  Hymns of the Athar-
vaveda,  286 et seq.
 Whitney,  Transia-
tion of the Atharvaveda,  48,  49
Zimmer,  Altindisches Leben,  391,  392
Speijer,  De ceremonia apud Indos quœ
jātakarma vocatur,  76-83
 Pāṇini,  v. 2, 
92,  with the Kāśikā Vṛtti.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 क्षेत्रियं,  क्ली,
   क्षेत्रजतृणम् । परदेहचिकित्स्या ।इति मेदिनी ॥

 क्षेत्रियः,  पुं,
   (परक्षेत्रे चिकित्स्यः । “क्षेत्रियच् पर-क्षेत्रे चिकित्स्यः ।” ५ । २ । ९२ । इति पर-क्षेत्रस्य क्षेत्रियजादेशः ।) असाध्यरोगः । पर-दाररतः । इति मेदिनी ॥
 (त्रि,  परदेहचिकि-त्स्योरोगादिः । यथा,  भट्टिः । ४ । ३२ ।“अहं सूर्पनखा नाम्ना नूनं नाज्ञायिषि त्वया ।दण्डोऽयं क्षेत्रियो येन मय्यपातीति साब्रवीत् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 क्षेत्रिय त्रि०
  परक्षेत्रे देहान्तरे चिकित्स्यः परक्षत्रस्य क्षेत्रि-यजादेशः । देहान्तरे चिकित्स्ये अप्रतीकार्य्ये १ रोगे “दण्डो-ऽयं क्षेत्रियो येन मय्यपातीति साऽब्रवीत्” भट्टिः । क्षत्र-मस्त्यस्य वा० घ । २ क्षेत्रस्वामिनि त्रि०
  । “क्षेत्रियस्यात्ययेदण्डो भागाद्दशगुणोभवेत् । ततोऽर्द्धदण्डोभृत्यानामज्ञानात्क्षत्रियस्य तु” मनुः क्षत्रियस्येत्यत्र क्षेत्रिकस्येति पाठान्त-रम् । क्षेत्रे भवः बा० घ । ४ क्षेत्रजाते तृणादौ त्रि०
  क्षेत्रेस्वपरक्षत्रमात्रे प्रसितः बा० वः । ५ परदाररते पु०
  मेदि० ।

Capeller

German

 क्षेत्रिय॑ zum Orte gehörig
 n.
  Pl. Umgegend.

 क्षेत्रिय॑ m.
  Ehemann.  — क्ष्णो॑त्र (accent.).

Burnouf

French

 क्षेत्रिय क्षेत्रिय m.
  maladie constitutionnelle.
Médicament.
		 Adultère. -- N. herbage,  prairie.
		 Opération
médicale ou chirurgicale.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.