धातुः: क्षुभ्
मूलधातुः: क्षुभ
धात्वर्थः: सञ्चलने
गणः: क्र्यादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: क्षुभ्नाति
अनुबन्धादिविशेषः: क्षुभ्नादिः


धातुः: क्षुभ्
मूलधातुः: क्षुभ
धात्वर्थः: सञ्चलने
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: क्षुभ्यति
अनुबन्धादिविशेषः: पुषादिः


धातुः: क्षुभ्
मूलधातुः: क्षुभ
धात्वर्थः: सञ्चलने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: क्षोभते


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

क्षुभँ क्षुभ  (अर्थः)  सञ्चलने
( क्षुभ्नाति क्षुभ्नीतः चुक्षोभ चक्षुभतुः  चुक्षोभिथ चुक्षुभिव क्षोभिता क्षोभिष्यति क्षुभ्नातु क्षुभाण क्षुभ्नानि अक्षुभ्नात् क्षुभ्नीयात् ) आशिषि ( क्षुभ्यात् अक्षोभीत् अक्षोभिष्टाम् चुक्षुभिषति ) इत्यादि क्षुभ्यतिवत् क्षोभतइति भूवादौ अक्षुभदिति क्षुभ्यतेः पुषादिपाठात् "क्षुभ्नादिषु च'' इति णत्वनिषेधो यत्रैतद्रूयं तत्रैवेति क्षोभ्णमित्यत्र रूपान्तरे न भवति क्षुभ्नीतः, क्षुभ्नन्तीत्यादौ त्वेकदेशविकृतस्यानन्यत्वात्स्थानिवद्भावाद्भवत्येव 47

क्षुभँ क्षुभ (अर्थः)  सञ्चलने
( क्षुभ्यति चुक्षोभ क्षोभिता ) इत्यादि श्यन्भाविभकारान्तानुरोधादस्येह पाठः अङ् द्युतादित्वादपि सिद्धः न चाक्षोभीदिति सिज्निवृत्यर्थ उपपद्यतेक्रैयादिकेनावश्यं तस्य रूपस्य भावित्वात् 130

क्षुभँ क्षुभ  (अर्थः)  सञ्चलने
(अर्थविवरणम्) संचलनं प्रकृतिविपर्यासो गमनं च 
( क्षोभते अक्षुभत् अक्षोभिष्टेत्यादि ) पूर्ववत् (क्षुब्धो मन्धः) "क्षुब्धस्वान्त'' इति मन्थे निष्ठायामनिट्त्वं निपात्यते अन्यत्र (क्षुभितः) अयं दिवादिः क्त्यादिश्च 738

क्षुभँ क्षुभ  सञ्चलने 
- क्षुभ्नाति  क्षुभ्नीतः  क्षुभ्नातु  क्षुभाण  अक्षोभीत्  क्षोभते क्षुभ्यतीति गणान्तरपाठात्  50

क्षुभँ क्षुभ  सञ्चलने 
- क्षुभ्यति  अक्षुभत्  क्षोभः  क्षोभते क्षुभ्नातीति तु गणान्तरपाठात्  पुषादेः पूर्वमस्य पाठेऽपि न दोषः  अक्षुभदिति द्युतादिपाठेनैव सिद्धेः  न चाक्षोभीदिति सिज्निवृत्त्यर्थम्  क्षुभ्नातेः सिचोऽवश्यम्भावात्  भकारान्तप्रकरणानुरोधेन चेहोपदिश्यते  132

क्षुभँ क्षुभ सञ्चलने 
- क्षोभते । चुक्षुभे । क्षुब्धः । क्षुभितः । क्षुभ्नाति । क्षुभ्यतीति । गणान्तरपाठात्  ।। 754 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“क्षुभ सञ्चलने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘क्षुभ्नाति क्षोभते क्षुभ्येदिति संचलने क्षुभेः।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> अस्य धातोः क्र्यादित्वात् <a href="#foot_krm04">4</a> क्षुभ्नन् <a href="#foot_krm05">5</a> -ती, इति रूपमिति विशेषः। </li> <li>अन्यानि रूपाणि भौवादिकक्षुभधातुवत् <a href="#foot_krm06">6</a> बोध्यानि। </li> <li>‘उदुपधात्--’ <a href="#foot_krm07">7</a> इति अत्रापि न प्रवर्तते, क्रैयादिकत्वात्।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (३१८)</li> <li id="foot_krm02">02 => (९-क्र्यादिः-१५१९। सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। १४४ इति देवः)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[१। ‘क्र्यादिभ्यः श्ना’-- (३-१-८१) इति श्ना। ‘श्नाऽभ्यस्तयोरातः’ (६-४-११२) इत्याकारलोपः। ‘क्षुभ्नादिषु च’ (८-४-३९) इति णत्वनिषेधः।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[B। ‘रोषभीममुखेनैवं क्षुभ्नतोक्ते प्लवङ्गमः। प्रोचे सानुनयं वाक्यं रावणं स्वार्थसिद्धये।।’ भ। का। ९-१०९।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => (३१६)</li> <li id="foot_krm07">07 => (१-२-२१)</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“क्षुभ सञ्चलने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘क्षुभ्नाति क्षोभते क्षुभ्येत्, इति संचलने क्षुभेः।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>अस्य धातोर्दिवादित्वात् शतरि <a href="#foot_krm04">4</a> क्षुभ्यन्-न्ती, क्षोभिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> इत्यादीनि रूपाणि। </li> <li>अन्यानि सर्वाणि रूपाणि भौवादिकक्षोभतिवत् <a href="#foot_krm05">5</a>, ज्ञेयानि। </li> <li>‘उदुपधात्--’ <a href="#foot_krm06">6</a> इति वैकल्पिककित्त्वं तु नात्र प्रवर्तते। </li> <li>‘शब्विकरणेभ्य एवेष्यते’ <a href="#foot_krm07">7</a> इत्युक्तत्वात्।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (३१७)</li> <li id="foot_krm02">02 => (४-दिवादिः-१२३९। सक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। १४४)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[आ। ‘ततः क्रोधानिलापातकम्प्रास्याम्भोजसंहतिः। महाह्रद इव क्षूभ्यन् कपिमाह स्म रावणः।।’ भ। का। ९-११८।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => (३१६)</li> <li id="foot_krm06">06 => (१-२-२१)</li> <li id="foot_krm07">07 => (भाष्येष्टिः १-२-२१)</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“क्षुभ सञ्चलने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> सञ्चलनम् = प्रकृतिविपर्यासः, गमनं च। </li> <li>इति मा-धातुबृत्तौ। </li> <li>‘क्षुभ्नाति क्षोभते क्षुभ्येत्, इति संचलने क्षुभेः।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>क्षोभकः-भिका, क्षोभकः-भिका, <a href="#foot_krm04">4</a> चुक्षुभिषकः-चुक्षोभिषकः-षिका, चोक्षुभकः-भिका;</li> <li> क्षोभिता-त्री, क्षोभयिता-त्री, चुक्षुभिषिता-चुक्षोभिषिता-त्री, चोक्षुभिता-त्री;</li> <li> -- क्षोभयन्-न्ती;</li> <li> क्षोभयिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- क्षोभमाणः, क्षोभयमाणः, चुक्षुभिषमाणः-चुक्षोभिषमाणः, चोक्षुभ्यमाणः;</li> <li> क्षोभिष्यमाणः, क्षोभयिष्यमाणः, चुक्षुभिषिष्यमाणः-चुक्षोभिषिष्यमाणः, चोक्षुभिष्यमाणः;</li> <li> प्रक्षुप्-प्रक्षुब्-प्रक्षुभौ-प्रक्षुभः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm05">5</a> <a href="#foot_krm06">6</a> क्षुभितम्- <a href="#foot_krm07">7</a> क्षोभितम्, <a href="#foot_krm08">8</a> क्षुब्धः, क्षोभितः, चुक्षुभिषितः-चुक्षोभिषितः, चोक्षु-भितः-तवान्;</li> <li> क्षुभः, <a href="#foot_krm09">9</a> क्षोभणः, <a href="#foot_krm10">10</a> प्रक्षोभी, क्षोभः, चुक्षुभिषुः-चुक्षोभिषुः, चोक्षुभः;</li> <li> क्षोभितव्यम्, क्षोभयितव्यम्, चुक्षुभिषितव्यम्-चुक्षोभिषितव्यम्, चोक्षुभितव्यम्;</li> <li> क्षोभणीयम्, क्षोभणीयम्, चुक्षुभिषणीयम्-चुक्षोभिषणीयम्, चोक्षुभणीयम्;</li> <li> क्षोभ्यम्, क्षोभ्यम्, चुक्षुभिष्यम्-चुक्षोभिष्यम्, चोक्षुभ्यम्;</li> <li> ईषत्क्षोभः-दुःक्षोभः-सुक्षोभः;</li> <li> -- -- क्षुभ्यमाणः, क्षोभ्यमाणः, चुक्षुभिष्यमाणः-चुक्षोभिष्यमाणः, चोक्षुभ्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm11">11</a> क्षोभः, क्षोभः, चुक्षुभिषः-चुक्षोभिषः, चोक्षुभः;</li> <li> क्षोभितुम्, क्षोभयितुम्, चुक्षुभिषितुम्-चुक्षोभिषितुम्, चोक्षुभितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm12">12</a> क्षुब्धिः, क्षोभणा, चुक्षुभिषा-चुक्षोभिषा, चोक्षुभा;</li> <li> क्षोभणम्, क्षोभणम्, चुक्षुभिषणम्-चुक्षोभिषणम्, चोक्षुभणम्;</li> <li> <a href="#foot_krm13">13</a> क्षुभित्वा-क्षोभित्वा, क्षोभयित्वा, चुक्षुभिषित्वा-चुक्षोभिषित्वा, चोक्षुभित्वा;</li> <li> <a href="#foot_krm14">14</a> प्रक्षुभ्य, प्रक्षोभ्य, प्रचुक्षुभिष्य-प्रचुक्षोभिष्य, प्रचोक्षुभ्य;</li> <li> क्षोभम् २, क्षुभित्वा २ -क्षोभित्वा २, क्षोभम् २, क्षोभयित्वा २, चुक्षुभिषम् २ -चुक्षोभिषम् २, चुक्षुभिषित्वा २ -चुक्षोभिषित्वा २, चोक्षुभम् २;</li> <li> चोक्षुभित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (३१६)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-७५१। सक। सेट्। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो-१४४)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[३। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति सनः कित्त्वविकल्पः।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [पृष्ठम्०३३१+ २५]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[१। ‘उदुपधात् भावादिकर्मणोरन्यतरस्याम्’ (१-२-२१) इति वा कित्त्वम्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[आ। ‘कृष्णोऽपि तापोल्लुठिताङ्गशोभा आश्वास्य मारक्षुभिता महेलाः। अनभ्यसन्तोभककंसजीवस्रंसाय पापध्वदयं प्रतस्थे।।’ धा। का। २-२। ‘क्षुभितस्य महीभृतस्त्वयि प्रशमोपन्यसनं वृथा मम। प्रलयोल्लसितस्य वारिधेः परिवाहो जगतः करोति किम्।।’ शिशुपालवधे--१६-५१।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[२। ‘क्षुब्धस्वान्त--’ (७-२-१८) इत्यादिना मन्थे विवक्षिते सति निष्ठायाः इडभावो निपातितः। ‘क्षुब्धादयोऽनिटः क्तान्ता मन्थाद्यर्थे निपातिताः। मन्थो मथनदण्डः स्यात्, सक्तवो वा द्रवीकृताः।। तद्वाची क्षुब्धशब्दोऽयं तयोश्च चलितत्वतः। चलितेष्वपि सर्वेषु प्रयोगोऽस्योपचारतः।।’ इति प्रक्रियासर्वस्वे।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[३। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४८) इति ताच्छीलिको युच्।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[४। ‘सुप्यजातौ--’ (३-२-७८) इति णिनिः ताच्छील्ये।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[B। ‘इति भीष्मभाषितवचोऽर्थमधिगतवतामिव क्षणात्। क्षोभमगमदतिमात्रमथो शिशुपालपक्षपृथिवीभृतां गणः।।’ शिशुपालवधे--१५-४७।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[५। ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इत्यादिना क्तिनि इण्णिषेधः।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[६। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति क्त्वायां कित्त्वविकल्पः। तेन रूपद्वयम्।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [पृष्ठम्०३३२+ २५]</li></ul>

क्षुभ् (क्षु꣡भँ꣡ सञ्चलने - क्र्यादिः - सेट्)
ल्युट् = क्षोभणम्
अनीयर् = क्षोभणीयः - क्षोभणीया
ण्वुल् = क्षोभकः - क्षोभिका
तुमुँन् = क्षोभितुम्
तव्य = क्षोभितव्यः - क्षोभितव्या
तृच् = क्षोभिता - क्षोभित्री
क्त्वा = क्षोभित्वा / क्षुभित्वा
ल्यप् = प्रक्षुभ्य
क्तवतुँ = क्षुभितवान् / क्षुब्धवान् - क्षुभितवती / क्षुब्धवती
क्त = क्षुभितः / क्षुब्धः - क्षुभिता / क्षुब्धा
शतृँ = क्षुभ्णन् - क्षुभ्णती

क्षुभ् (क्षु꣡भँ꣡ सञ्चलने - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = क्षोभणम्
अनीयर् = क्षोभणीयः - क्षोभणीया
ण्वुल् = क्षोभकः - क्षोभिका
तुमुँन् = क्षोभितुम्
तव्य = क्षोभितव्यः - क्षोभितव्या
तृच् = क्षोभिता - क्षोभित्री
क्त्वा = क्षोभित्वा / क्षुभित्वा
ल्यप् = प्रक्षुभ्य
क्तवतुँ = क्षुभितवान् / क्षुब्धवान् - क्षुभितवती / क्षुब्धवती
क्त = क्षुभितः / क्षुब्धः - क्षुभिता / क्षुब्धा
शतृँ = क्षुभ्यन् - क्षुभ्यन्ती

क्षुभ् (क्षु꣡भँ॒ सञ्चलने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = क्षोभणम्
अनीयर् = क्षोभणीयः - क्षोभणीया
ण्वुल् = क्षोभकः - क्षोभिका
तुमुँन् = क्षोभितुम्
तव्य = क्षोभितव्यः - क्षोभितव्या
तृच् = क्षोभिता - क्षोभित्री
क्त्वा = क्षोभित्वा / क्षुभित्वा
ल्यप् = प्रक्षुभ्य
क्तवतुँ = क्षुभितवान् / क्षुब्धवान् / क्षोभितवान् - क्षुभितवती / क्षुब्धवती / क्षोभितवती
क्त = क्षुभितः / क्षुब्धः / क्षोभितः - क्षुभिता / क्षुब्धा / क्षोभिता
शानच् = क्षोभमाणः - क्षोभमाणा

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

क्षुभँ क्षुभ  संचलने
- क्षुभ्नाति, क्षुभ्नादित्वात् (द्र0 8439) णत्वाभावः  क्षुब्धस्वान्त (7218) इति क्षुब्धो मन्थश्चेत्, क्षुभितोऽन्यः  अक्षोभीत्  दिवादौ (4130) क्षुभ्यति, अक्षुभत्  भ्वादौ (1499) क्षोभते  46

क्षुभँ क्षुभ संचलने
- (अर्थविवरणम्) संचलनं रूपान्यथात्वम् 
क्षुभ्यति  अक्षुभत्  क्षोभितः  क्षुब्धस्वान्त (7218) इति क्षुब्धो मन्थश्चेत्, क्षुभितोऽन्यः  क्षुभिताम्भोधिवर्णना  क्र्य्यादौ (952) क्षुभ्नाति  भ्वादौ (1499) क्षोभते  127

क्षुभँ क्षुभ संञ्चलने
- (अर्थविवरणम्) सञ्चलनं रूपान्यथात्वम् 
क्षोभते  अक्षुभत्, अक्षोभिष्ट  क्षुब्धस्वान्त (7218) इति क्षुब्धो मन्थे साधुः  क्षुभितोऽन्यः  दिवादौ (4130) क्षुभ्यति  क्र्य्यादौ (9 52) क्षुभ्नाति  730

क्षुभ - सञ्चलने (क्र्या० पर० अक० से०) क्षुभ्नाति ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಚಲಿಸು /ಅಲುಗಾಡು

क्षुभ्नाति (kSubhnAti)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)