| YouTube Channel

क्षुपः (kSupaH)

 
Apte
English
क्षुपः [kṣupḥ], A tree with small roots and branches, a shrub, bush,
Rām.*
 2.25.7
क्षुपेषु मुक्तमूलेषु केचित्पेतुरवाङ्मुखाः Śiva. B.2.36.
Apte 1890
English
क्षुपः A tree with small roots and branches, a shrub, bush.
Apte Hindi
Hindi
क्षुपः
पुं*
 - क्षुप् + क
"छोटी जडों के वृक्ष, झाड़, झाड़ी"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 क्षुपः
noun
नूतनस्य वृक्षस्य आरम्भिकं रूपम्।
"वर्षाकाले नैके क्षुपाः दृश्यन्ते।"
Synonyms:
 क्षुपः
noun
तद् सस्यं यस्य उपयोगः औषधरूपेण भवति।
"आयुर्वेदाचार्येण क्षुपः मूलेन सह उन्मूलितः।"
Synonyms:
 क्षुपः, उद्भिद्, ओषधिः, ओषधी, औषधी, औषधिः, उद्भिजम्, उद्भिदम्, पल्लवः, पल्लवम्, अङ्कुरः, प्ररोहः, रोहः, शाकः
noun
क्षुद्रवृक्षः।
"श्यामस्य उद्याने नैके क्षुपाः सन्ति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: क्षुपः
Root: क्षुप
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ हृस्वशाखािशिफः
सूक्ष्मशाखामूलयुतवृक्षः
Meaning(s):
⇒ Small tree
Shloka(s):
3|3|6|2 ► ओषधिः फलपाकान्ता ह्रस्वशाखाशिफः क्षुपः॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|6|2 ⇢ क्षुपः (क्षुप) (पुं) ⇒ Small tree ⇒ हृस्वशाखािशिफः
सूक्ष्मशाखामूलयुतवृक्षः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वृक्षः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
क्षुपः,
पुं,
 (क्षुप् + “इगुपधेति कः” । ३ । १ । १३५ ।)ह्रस्वशाखाशिफः । क्षुद्रवृक्षः । इत्यमरः । २ । ४ । ८ ॥
(यथा, महाभारते । १ । १७२ । २८ ।“तस्या रूपेण स गिरिर्वेशेन च विशेषतः ।स सवृक्षक्षुपलतो हिरण्मय इवाभवत्” ॥
)श्रीकृष्णात् सत्यभामायां जातपुत्त्रविशेषः । यथा, “जज्ञिरे सत्यभामायां भानुर्भोमरथः क्षुपः ।रौहितो दीप्तिमांश्चैव ताम्रजाक्षो जलान्तकः ॥
भानुर्भीमरिका चैव ताम्रपक्षा जलन्धमा ।चतस्रो जज्ञिरे तेषां स्वसारो गरुडध्वजात्” ॥
इति महाभारते हरिवंशे १६३ अध्यायः ॥
* ॥
इक्ष्वाकुराजपिता । यथा, --“आसीत् कृतयुगे तात ! मनुर्द्दण्डधरः प्रभुः ।तस्य पुत्त्रो महाबाहुः प्रसन्धिरिति विश्रुतः ॥
प्रसन्धेरभवद् पुत्त्रः क्षुप इत्यभिसंज्ञितः ।क्षुपस्य पुत्त्रस्त्विक्ष्वाकुर्महीपालोऽभवत् प्रभुः” ॥
इति महाभारते । १४ । ४ । २-४ ॥
द्वारकापश्चिम-दिक्स्थपर्व्वतः । यथा, --“दक्षिणस्यां लतावेष्टः पञ्चवर्णो विराजते ।इन्द्रकेतुप्रतीकाशः पश्चिमस्यां तथा क्षुपः” ॥
इति महाभारते हरिवंशे द्वारवतीविशेष-निर्म्माणे १५७ अध्यायः ॥