| YouTube Channel

क्षुण्ण (kSuNNa)

 
शब्दसागरः
English
क्षुण्ण
mfn.
(-ण्णः-ण्णा-ण्णं)
1. Bruised, pounded.
2. Exercised, practiced, skil-
ful.
3. One versed in sacred science, but described as unable to
explain or teach it.
4. Defeated, overcame.
E.
क्षुद् to bruise, &c.
affix क्त, form
irr
.
Spoken Sanskrit
English
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- defeated
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- broken to pieces
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- exercised
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- pounded
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- overcome
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- shattered
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- thought over repeatedly
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- bruised
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- multiplied
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- pierced
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- reflected on again and again
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- crushed
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- violated
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- one versed in sacred science but unable to explain or teach it
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- pulverised
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- practised
क्षुण्ण - kSuNNa -
adj.
- stamped or trampled upon
Wilson
English
क्षुण्ण
mfn.
(-ण्णः-ण्णा-ण्णं)
1 Bruised, pounded.
2 Exercised, practised, skilful.
3 One versed in sacred science, but described as unable to explain or teach
it.
4 Defeated, overcome.
E.
क्षुद to bruise, &c. affix क्त, form
irr
.
Apte
English
क्षुण्ण [kṣuṇṇa], See under क्षुद् below.
क्षुण्ण [kṣuṇṇa], p. p. [क्षुद्-क्त]
Pounded, crushed to pieces, bruised.
Powdered, pulverized, ground.
Beaten, trodden (as a path)
रेखामात्रमपि क्षुण्णादा मनोर्वर्त्मनः परम् (न व्यतीयुः)
R.*
1.17.
(Fig.) Practised, followed
क्षुद्रजनक्षुण्ण एष मार्गः
K.*
146
अ˚ unusual
Māl.
3.
Violated (a vow)
Rām.*
1.
Exercised, practised, skilful.
One versed in the sacred science but unable to teach it.
Overcome, defeated
क्षतं क्षुण्णासुरगणैरगणैरिव किं यशः
Ki.*
15.8.
Comp.
-मनस्
a.
penitent, repentant.
Apte 1890
English
क्षुण्ण See under क्षुद् below.
क्षुण्ण p. p. [क्षुद्-क्त] 1 Pounded, crushed to pieces, bruised.
2 Powdered, pulverized, ground.
3 Beaten, trodden (as a path)
R. 1. 17.
4 (Fig.) Practised, followed
क्षुद्रजनक्षुण्ण एष मार्गः K. 146
अ° unusual
Māl. 3.
5 Violated (a vow).
6 Exercised, practised, skilful.
7 One versed in the sacred science but unable to teach it.
8 Overcome, defeated.
Comp.
मनस् a. penitent, repentant.
Monier Williams Cologne
English
क्षुण्ण a °ण्णक See क्षुद्.
क्षुण्ण b
mfn.
stamped or trampled upon,
MBh.
viii, 4845
VarBṛS.
liv
Ragh.
i, 17
Pañcat.
&c.
pounded, bruised, crushed, pulverised,
Suśr.
Pāṇ.
iv, 2, 92,
Kāś.
broken to pieces, shattered, pierced,
MBh.
iii, 678
Mṛcch.
BhP.
MārkP.
violated (as a vow),
R.
i, 8, 9 (अ-क्ष्°)
practised, exercised (as the body),
Suśr.
thought over repeatedly, reflected on again and again,
W.
one versed in sacred science but unable to explain or teach it,
W.
defeated, overcome,
W.
multiplied,
Sūryas.
(cf. अक्ष्°.)
Monier Williams 1872
English
क्षुण्ण क्षुण्ण। See below under क्षुद्।
क्षुण्ण, अस्, आ, अम्, pounded, bruised, crushed,
stamped or trampled upon
broken to pieces, pul-
verized, shattered, pierced
violated (as a vow)
ex-
ercised, practised, skilful
one versed in sacred science
but unable to explain or teach it
defeated, overcome.
—क्षुण्ण-मनस्, आस्, आस्, अस्, contrite in heart,
penitent.
Macdonell
English
क्षुण्ण kṣuṇ-ṇa, pp. kṣud.
Benfey
English
क्षुण्ण क्षुण्ण, see क्षुद्।
Apte Hindi
Hindi
क्षुण्ण
भू* क* कृ* - क्षुद् + क्त
"कूटा हुआ, कुचला हुआ"
क्षुण्ण
भू* क* कृ* - क्षुद् + क्त
"अभ्यस्त, अनुगत"
क्षुण्ण
भू* क* कृ* - क्षुद् + क्त
पीसा हुआ
Shabdartha Kaustubha
Kannada
क्षुण्ण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಅಭ್ಯಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟ /ಪುನಃ ಪುನಃ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > क्षुदिर् (सम्पेषणे) - "क्तः" (३-२-१०२) निष्ठातस्य नः (८-२-४२)
प्रयोगाः - > "क्षुण्णं यदन्तःकरणेन वृक्षाः फलनति कल्पोपपदास्तदेव"
उल्लेखाः - > माघ० ३-५९
क्षुण्ण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚೆನ್ನಾಗಿ ತುಳಿದು ಸವೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಾರಿ /ನಡೆದು ಪಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾರ್ಗ
प्रयोगाः - > "रेखामात्रमपि क्षुण्णादामनोर्वर्त्मनः परम् व्यतीयुः प्रजास्तस्य नियन्तुर्नेमिवृत्तयः ॥"
उल्लेखाः - > रघु० १-१७
क्षुण्ण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪುಡಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ /ಚೂರ್ಣವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "उत्पाट्य मेरुशृङ्गाणि क्षुण्णानि हरितां खुरैः"
उल्लेखाः - > कुमा० २-४३
क्षुण्ण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಒಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟ /ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "क्षुण्णासु क्षितिषु क्षिपन्निव यशःक्षोणीजबीजव्रजम्"
उल्लेखाः - > नैष० १२-६६
L R Vaidya
English
kzuRRa {% a. (f. ण्णा) %} 1. Beaten
2. practised
3. pounded, (pp. of क्षुद् q.v.).
Bopp
Latin
क्षुण्ण v. क्षुद्, gr. 607.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kṣuṇṇa, adj. (ppp. of Skt. kṣud-, in peculiar use), injured (in spirit), insulted, crushed (fig.), or angry: (Vaiśālako gaṇaḥ) kṣuṇṇo dvāre tiṣṭhati MSV 〔i.229.20〕.
Kridanta Forms
Sanskrit
क्षुद् (क्षु॒दिँ॑र् सम्प्रेषणे - रुधादिः - अनिट्)
ल्युट् = क्षोदनम्
अनीयर् = क्षोदनीयः - क्षोदनीया
ण्वुल् = क्षोदकः - क्षोदिका
तुमुँन् = क्षोत्तुम्
तव्य = क्षोत्तव्यः - क्षोत्तव्या
तृच् = क्षोत्ता - क्षोत्त्री
क्त्वा = क्षुत्त्वा
ल्यप् = प्रक्षुद्य
क्तवतुँ = क्षुण्णवान् - क्षुण्णवती
क्त = क्षुण्णः - क्षुण्णा
शतृँ = क्षुन्दन् - क्षुन्दती
शानच् = क्षुन्दानः - क्षुन्दाना
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
विनिष्पिष्ट, निपिष्ट, निष्पिष्ट, अवमर्दित, उत्पिष्ट, क्षुण्ण, प्रक्षुण्ण, तृढ, शीर्ण, पराशीर्ण, पिष्ट, प्रपिष्ट, परिपिष्ट, परिमृदित, प्रमर्दित, प्रमूर्ण, मृदित, मूर्ण, लुलित, विदष्ट, विपोथित, विमथित, विमर्दित, व्लीन, शूर्त, समुत्पिष्ट
adjective
पेषणेन आकृतिभङ्गात् क्लीतकीभूतम् किम् अपि।
"सः विनिष्पिष्टानि फलानि संविचिनोति।"
Synonyms:
गुणित, आहत, अभिहत, विनिघ्न, क्षुण्ण, व्यस्त, संगुणीकृत, प्रत्युत्पन्न, पूरित, पिण्डित, अभ्यस्त
adjective
यत् गुण्यते।
"गुणिताः अङ्काः सर्वाणि योजयतु।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
हृदयालुः सहृदयश्चिद्रूपोऽप्यथ संस्कृते
व्युत्पन्नप्रहतक्षुण्णा अन्तर्वाणिस्तु शास्त्रवित् ३४५
-wordlist-
हृदयालु (पुं), सहृदय (पुं), चिद्रूप (पुं), संस्कृत (पुं), व्युत्पन्न (पुं), प्रहत (पुं), क्षुण्ण (पुं), अन्तर्वाणि (पुं), शास्त्रविद् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
व्युत्पन्न
व्युत्पन्न, प्रहत, क्षुण्ण, संस्कृत
व्युत्पन्नः प्रहतः क्षुण्णः संस्कृतश्च निगद्यते ३५२
verse 2.1.1.352
page 0042
नाममाला
Sanskrit
कृतिन्, नदीश्ण, निष्णात, कुशलिन्, निपुण, पटु, क्षुण्ण, प्रवीण, प्रगल्भ, कोविद, विशारद
कृती नदीष्णो निष्णातः कुशली निपुणः पटुः
क्षुण्णः प्रवीणः प्रगल्भः कोविदश्च विशारदः १६४
verse 0.1.1.164
page 0079
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
क्षुण्णं, त्रि, (क्षुद् संपेषणे + कर्म्मणि क्तः ।) प्रह-तम् (अभ्यस्तम् यथा, रघौ १७ ।“रेखामात्रमपि क्षुण्णादामनोर्वर्त्मनः परम्”
माघे ३२ ।“उदीर्णरागप्रतिरोधकं जनै-रभीक्ष्णमक्षुण्णतयातिदुर्गमम् ।उपेयुषो मोक्षपथं मनस्विन-स्त्वमग्रभूमिर्निरपायसंश्रया”
)चूर्णीकृतम् इति जटाधरः
(यथा, मार्कण्डेयपुराणे ८३ २४-२५ ।“सोऽपि कोपान्महावीर्य्यः क्षुरक्षुण्णमहीतलः ।शृङ्गाभ्यां पर्व्वतानुच्चांश्चिक्षेप ननाद
वेगभ्रमणविक्षुण्णा मही तस्य व्यशीर्य्यत”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
क्षुण्ण
त्रि०
क्षुद--क्त अभ्यस्ते, विहते चूर्णीकृते चजटा० “अभीक्ष्णमक्षुण्णतयाऽतिदुर्गमम्” “क्षुण्णं यद-न्तःकरणेन वृक्षाः” “क्षुण्णं क्षणं यदुबलैर्दिवमातितांसुः”इति माघः “रेखामात्रमपि क्षुण्णात्” रघुः “क्षुण्ण-भिन्नविपन्नकैः” भट्टिः
Capeller
German
क्षुण्ण s. क्षुद्.
Burnouf
French
क्षुण्ण क्षुण्ण pp. de क्षुद्।