क्षिति (kSiti)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 क्षिति f.
  (-तिः)
	 1. The earth.
	 2. An abode,  a dwelling,  a house.
	 3. Loss, 
destruction,  wane.
	 4. The period of the destruction of the universe.
5. A perfume,  commonly called Rochana.
 E.
  क्षि to waste,  to dwell, 
&c,  क्तिन् aff.
  

Capeller Eng

English

 1 क्षिति॑ f.
  abode,  settlement,  the earth
 pl.
  the
settlements,  i.e.
  tribes,  nations,  men,  people.

 2 क्षि॑ति f.
  destruction,  decay,  end. 

Yates

English

 क्षिति (तिः) 2.
f.
  The earth,  an
abode
 loss
 a perfume.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

क्षिति 	-	  kSiti 	-	 f.
  	-	 wane
अपक्षय 	-	  apakSaya 	-	 m.
  	-	 wane
प्रह्रास 	-	  prahrAsa 	-	 m.
  	-	 wane
क्षय 	-	  kSaya 	-	 m.
  	-	 wane
क्षीणत्व 	-	  kSINatva 	-	 n.
  	-	 wane
क्षरति  { क्षर् } 	-	  kSarati  { kSar } 	-	 verb 	-	 wane
परिम्लायते  { परिम्लै } 	-	  parimlAyate  { parimlai } 	-	 verb 	-	 wane
जायति  { जै } 	-	  jAyati  { jai } 	-	 verb 1 	-	 wane
क्षीयते  { क्षि } 	-	  kSIyate  { kSi } 	-	 verb 4 	-	 wane  [ as the moon ]
उपहीयते  { उपहा } 	-	  upahIyate  { upahA } 	-	 verb pass. 	-	 wane
परिहीयते  { परिहा } 	-	  parihIyate  { parihA } 	-	 verb pass. 	-	 wane
हीयते  { हा } 	-	  hIyate  { hA } 	-	 verb pass. 	-	 wane
निष्कल 	-	  niSkala 	-	 adj.
  	-	 waned
अपक्षित 	-	  apakSita 	-	 adj.
  	-	 waned
सङ्क्षयित 	-	  saGkSayita 	-	 adj.
  	-	 waned
अपचीयते  { अपचि } 	-	  apacIyate  { apaci } 	-	 verb Pass. 	-	 wane  
कृश्यति  { कृश् } 	-	  kRzyati  { kRz } 	-	 verb 	-	  cause to wane
क्षीनचन्द्र 	-	  kSInacandra 	-	 m.
  	-	  moon on the wane
इन्दुक्षय 	-	  indukSaya 	-	 m.
  	-	 wane of the moon
विधुक्षय 	-	  vidhukSaya 	-	 m.
  	-	 wane of the moon
अपक्षीयते  { अपक्षि } 	-	  apakSIyate  { apakSi } 	-	 verb Pass. 	-	 wane (as the moon)
क्षयपक्ष 	-	  kSayapakSa 	-	 m.
  	-	  fortnight of the moon's wane
कृष्णपक्षीय 	-	  kRSNapakSIya 	-	 adj.
  	-	  pertaining to the wane of the moon
सहवृद्धिक्षयभाव 	-	  sahavRddhikSayabhAva 	-	 adj.
  	-	  possessing or partaking of the increase and wane
पूपाष्टका 	-	  pUpASTakA 	-	 f.
  	-	  8th day of the wane of the moon after the day AgrahAyaNI

 
   क्षिति  kSiti  f.
   period of the destruction of the universe  
   क्षिति  kSiti  f.
   destruction   
   क्षिति  kSiti  f.
   soil of the earth  
   क्षिति  kSiti  f.
   habitation   
   क्षिति  kSiti  f.
   abode  
   क्षिति  kSiti  f.
   perishing   
   क्षिति  kSiti  f.
   dominion  
   क्षिति  kSiti  f.
   sort of base metal   
   क्षिति  kSiti  f.
   house  
   क्षिति  kSiti  f.
   piece of land   
   क्षिति  kSiti  f.
   races of men  
   क्षिति  kSiti  f.
   dwelling   
   क्षिति  kSiti  f.
   sort of yellow pigment  
   क्षिति  kSiti  f.
   nations   
   क्षिति  kSiti  f.
   earth  
   क्षिति  kSiti  f.
   ruin   
   क्षिति  kSiti  f.
   end of the world  
   क्षिति  kSiti  f.
   wane   
   क्षिति  kSiti  f.
   number one  
   क्षिति  kSiti  f.
   colonies   
   क्षिति  kSiti  f.
   settlements  
   क्षिति  kSiti  f.
   estates   
   क्षिति  kSiti  f.
   ground     
            

 
   क्षिति  kSiti f.
   settlements

 
   क्षिति  kSiti f.
   estates

 
   क्षिति  kSiti f.
   nations    
   कृष्टिहन्  kRSTihan adj.
   subduing nations     
   राष्ट्रीय राजधान्यां देहल्यां गतदिने पञ्चचत्वारिंशत् डिग्रीसेल्सियस् मितं तापमानम् अभिलेखितम्  rASTrIya rAjadhAnyAM dehalyAM gatadine paJcacatvAriMzat DigrIselsiyas mitaM tApamAnam abhilekhitam sent.
   In nation's capital Delhi,  a temperature of 45 degree Celsius was recorded yesterday.    

Wilson

English

 क्षिति
f.
  (-तिः)
1 The earth.
2 An abode,  a dwelling,  a house.
3 Loss,  destruction,  wane.
4 The period of the destruction of the universe.
5 A perfume,  commonly called Rocana.
E.
  क्षि to waste,  to dwell,  &c. क्तिन् aff.
  

Apte

English

क्षितिः [kṣitiḥ],  f.
  [क्षि निवासे आधारे क्तिन्]

The earth,  soil of the earth
 Mb.
 *  4.

A dwelling,  an abode,  a house
 तं भक्तिभावो$भ्यगृणादसत्वरं परिश्रुतोरुश्रवसं ध्रुवक्षितिः Bhāg.*
  4.9.5.

Loss,  destruction. 

The end of the world.

Wane.

A man (Ved. )

Prosperity
 क्षिते रोहः प्रवहः शश्वदेव Mb.
 *  13.76.1.

Number 'one'
 Bij.Comp.   -अदितिः an epithet of Devakī,  mother of Kṛiṣṇa.  -ईशः,  -ईश्वरः a king
 R.*
  1.5
 तदाननं मृत्सुरभि- क्षितीक्षरो रहस्युपाघ्नाय न तृप्तिमाययौ 3.3
11.1. -कणः dust.-कम्पः an earth-quake. -क्षित् m.
  a king,  prince
 Śi.*
  13.4.

जः,  रुहः,  सुतः a tree
 गिरिप्रकाशान् क्षिति- जान् भञ्जेयमनिलो यथा Mb.
 *  7.197.19.

an earth worm. 

the planet Mars.

N.
  of the demon Naraka killed by Viṣṇu. Śi.*
  8.15. (-जम्) the horizon.  (-जा) an epithet of Sītā. -तलम् the surface of the earth. उत्खातं निधिशङ्कया क्षितितलं ध्माता गिरेर्धातवः Bh.*
  3.4. -त्राणम् protection of the earth (a duty of क्षत्रिय caste). -देवः,  -सुरः a Brāhmaṇa
 Bhāg.*
  3.1.12. -धरः a mountain
 क्षितिधरपतिकन्यामाददानः करेण Ku.*
  7.94. -धेनुः earth considered as a milchcow
 राजन्दुधुक्षसि यदि क्षितिधेनुमेतां तेनाद्य वत्समिव लोकममुं पुषाण Bh.*
  2.46. -नाथः,  -पः,  -पतिः,  -पालः,  भुज् m.
 ,  -रक्षिन् m.
  a king,  sovereign
 R.*
  2.51,  6.76, 6.86, 7.3, 9.75
 यः संमानं सदा धत्ते भृत्यानां क्षितिपो$- धिकम् Pt.

पुत्रः the planet Mars.

the demon Naraka.  -प्रतिष्ठ a.
  dwelling on the earth. -भृत् m.
 

a mountain
 सर्वक्षितिभृतां नाथ V.*
  4.27
 (where it means 'a king' also)
 Ki.*
  5.2
 Ṛs.*
  6.26.

a king.-मण्डलम् the globe. -रन्ध्रम् a ditch,  hollow. -वर्धनःm.  a corpse,  dead body. करोमि क्षितिवर्धनम् Bk. -वृत्तिः f.
  'the course of the earth,  patient behaviour. -व्युदासः a cave within the earth,  an underground hole.-संक्रन्दनः (=  क्षितीन्द्रः,  a king)
 Śāhendra. 2.1.-स्पृश् an inhabitant of the earth (मानुष)
 इति चोपनतां क्षितिस्पृशं कृतवानासुरपुष्पदर्शनात् R.*
  8.81.

Apte 1890

English

 क्षितिः f. [क्षि निवासे आधारे क्तिन्] 1 The earth. 
2 A dwelling,  an abode,  a house. 
3 Loss,  destruction. 
4 The end of the world. 
5 Wane. 
6 A man (Ved.) 
Comp. 
अदितिः an epithet of Devakī,  mother of Kṛṣṇa. 
ईशः,  
ईश्वरः a king
 R. 1. 5
 3. 3
 11. 1. 
कणः dust. 
कंपः an earth-quake. 
क्षित् m. a king,  prince. 
जः {1} a tree. {2} an earthworm. {3} the planet Mars. {4} N. of the demon Naraka killed by Viṣṇu. (
जं) the horizon. (
जा) an epithet of Sītā. 
तलं the surface of the earth. 
देवः a Brāhmaṇa. 
धरः a mountain
 Ku. 7. 94. 
धेनुः earth considered as a milchcow
 Bh. 2. 46. 
नाथः,  
पः,  
पतिः,  
पालः,  
भुज् m.,  
रक्षिन् m. a king,  sovereign
 R. 2. 51,  5. 76,  6. 86,  7. 3,  9. 75. 
पुत्रः {1} the planet Mars. {2} the demon Naraka. 
प्रतिष्ठ a. dwelling on the earth. 
भृत् m. {1} a mountain
 सर्वक्षितिभृतां नाथ V. 4. 27
 (where it means ‘a king’ also)
 Ki. 5. 20
 Rs. 6. 26. {2} a king. 
मंडलं the globe. 
रंध्रं a ditch,  hollow. 
रुह् m. a tree. 
वर्धनः m. a corpse,  dead body. 
वृत्तिः f. ‘the course of the earth’,  patient behaviour. 
व्युदासः a cave within the earth,  an underground hole. 

Monier Williams Cologne

English

 1. क्षिति f.
  dominion (Comm. ),  MBh.
   xiii,  76,  10.

 2. क्षिति॑ इस्,  f.
  an abode,  dwelling,  habitation,  house (cf.   also उरु- and सु-क्षिति॑,  ध्रुव॑.),  RV.
  

 (Naigh.  i,  1) the earth,  soil of the earth,  Mn.
  
 MBh.
  
 R.
  &c.

 the number ‘one’,  Bījag.
 

 (अ॑यस्),  settlements,  colonies,  races of men,  nations (of which five are named
 cf.
   कृष्टि॑),  RV.
  

 (said of the families of the gods),  iii,  20,  4

 estates,  Rājat.
  v,  109 (cf.   उरु- and सु-क्षिति॑,  धारय॑त्-,  ध्रुव॑-,  भव-,  रण-,  समर-.)

 3. क्षि॑ति f.
  wane,  perishing,  ruin,  destruction,  AV.
  

 the period of the destruction of the universe,  end of the world,  L.
  (cf.   अ॑-,  अ॑सुर-.)

 1. 2. क्षिति॑,  3. क्षि॑ति,  see √ 1. 2. & 4. क्षि.

 4. क्षिति m.
  N.
  of a man,  Pravar.
 

 क्षिति f.
  a sort of yellow pigment,  L.
 

 a sort of base metal

 =
  क्षिति-क्षम (s.v.  2. क्षिति॑),  Gal.
 

Monier Williams 1872

English

 1. क्षिति,  इस्,  f. (for 2. see under rt. 4. क्षि below), 
an abode,  a dwelling,  habitation,  house,  residence
[cf. उरु-क्षिति]
 the earth,  the soil of the earth
(अयस्),  f. pl.,  Ved. settlements,  colonies,  races of
men,  nations,  men in general
 the families of the
gods.
—क्षिति-कण,  अस्,  आ,  m. f. a particle of
earth,  dust.
—क्षिति-कम्प,  अस्,  m. an earthquake.
—क्षिति-क्षम,  अस्,  m. the tree Mimosa Khayar
[cf. खदिर।]
—क्षिति-क्षित्,  त्,  m. a ruler of the
earth
 a king,  a prince.
—क्षिति-खण्ड,  अस्,  m. a
clod or lump of earth.
—क्षिति-गर्भ,  अस्,  m.,  N.
of a Bodhi-sattva.
—क्षिति-ज,  अस्,  आ,  अम्,  earth-born, 
produced of or in the earth
 (अस्),  m. a tree
 a kind
of snail (= भू-नाग)
 an earth-worm
 N. of the
planet Mars
 an epithet of the demon Naraka
 (आ), 
f. an epithet of Sītā,  the wife of Rāma
 (अम्),  n.,  N.
of a circle of the sky.
—क्षिति-जन्तु,  उस्,  m. a kind
of snail (= भू-नाग)
 an earth-worm.
—क्षिति-
तल,  अम्,  n. the surface of the earth,  the region
below the earth.
—क्षिति-देव,  अस्,  m. the ‘earth-
god, ’ an epithet of a king.
—क्षिति-देवता,  f. the
deity of the earth,  epithet of a Brāhman.
—क्षिति-
धर,  अस्,  m. ‘earth-supporter, ’ a mountain.
—क्षिति-धारिन्,  ई,  इणी,  इ,  carrying soil or earth.
—क्षिति-धेनु,  उस्,  f. the earth considered as a
milch-cow.
—क्षिति-नन्द,  अस्,  m.,  N. of a king.
—क्षिति-नाग,  अस्,  m. a kind of snail (= भू-नाग)
or rather snail-shell
 an earth-worm (?).
—क्षिति-
नाथ,  अस्,  m. ‘lord of the earth, ’ a king.
—क्षिति-
प,  अस्,  m. ‘earth-protector, ’ a king.
—क्षिति-
पति,  इस्,  m. lord of the earth,  a king,  a sovereign.
—क्षिति-पाल,  अस्,  m. ‘earth-protector, ’ a king, 
a prince.
—क्षिति-पीठ,  अम्,  n. the surface of the
earth.
—क्षिति-पुत्र,  अस्,  m. a son of the earth,  an
epithet of Naraka.
—क्षिति-प्रतिष्ठ,  अस्,  आ,  अम्, 
dwelling or abiding on the earth.
—क्षिति-भुज्,  क्, 
m. one who enjoys the earth,  a king.
—क्षिति-
भृत्,  त्,  m. ‘earth-supporter, ’ a mountain
 a king.
—क्षिति-मण्डल,  अम्,  n. the earth,  the globe.
—क्षिति-रुह्,  ट्,  or क्षिति-रुह,  अस्,  m. a
plant,  a tree.
—क्षिति-लव-भुज्,  क्,  m. one who
possesses a small tract of the earth,  a petty prince.
—क्षिति-वदरी,  f.,  N. of a plant,  = भू-वदरी।
—क्षिति-वर्धन,  अस्,  m. a corpse.
—क्षिति-
वृत्ति,  इस्,  f. (patient) behaviour like that of the
earth.
—क्षितिवृत्ति-मत्,  आन्,  अती,  अत्,  patient like
the earth.
—क्षिति-व्युदास,  अस्,  m. a cave within
the earth.
—क्षिति-सुत,  अस्,  m. an epithet of the
demon Naraka
 also of the planet Mars
 [cf. क्षिति-
पुत्र।]
—क्षितीश (°ति-ईश),  अस्,  m. a ruler of the
earth,  a king.
—क्षितीश-वंशावली-चरित,  अम्,  n.
‘genealogy and history of the kings, ’ title of a work
composed in the last century,  being a family chronicle
of the viceroys of a part of Bengal.
—क्षितीश्वर
(°ति-ईश्°),  अस्,  m. a king.
—क्षित्य्-अदिति,  इस्,  f. the
Aditi of the earth,  an epithet of Devakī,  the mother
of Kṛṣṇa.

 2. क्षिति,  इस्,  f. (for 1. see under rt. 2. क्षि above), 
loss,  destruction
 wane
 a period of the destruction
of the universe,  the end of the world
 a kind of
perfume = रोचना
 (इस्),  m.,  N. of a man.

Macdonell

English

 क्षिति 1. kṣi-tí,  f.
  abode,  dwelling
 earth,  🞄land: pl.
  the tribes,  races,  peoples,  men. 

 क्षिति 2. kṣí-ti,  f.
  destruction. 

Benfey

English

 क्षिति 1. क्षि + ति,  f.
 
 1. An abode, 
Bhāg. P. 4,  9,  5.
 2. The earth, 
Bhartṛ. 3,  5.
 3. Land,  Rājat. 5,  109.

Apte Hindi

Hindi

क्षितिः
स्त्री*
  - क्षि + क्तिन्
पृथ्वी

क्षितिः
स्त्री*
  - क्षि + क्तिन्
"निवास,  आवास,  घर"

क्षितिः
स्त्री*
  - क्षि + क्तिन्
"हानि,  विनाश"

क्षितिः
स्त्री*
  - क्षि + क्तिन्
प्रलय

क्षितिः
स्त्री*
  - क्षि+क्तिन्
समृद्धि

Shabdartha Kaustubha

Kannada

क्षिति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೃಥಿವಿ /ಭೂಮಿ
निष्पत्तिः - > क्षि (निवासे) - "क्तिच्" (३-३-१७४)
प्रयोगाः - > "क्षुण्णासु क्षितिषु क्षिपन्निव यशःक्षोणीजबीजव्रजम्" । "क्षितिप्रतिष्ठोऽपि मुखारविन्दैर्वधूजनश्चन्द्रमधश्चकार"
उल्लेखाः - > नैष० १२-६६,  माघ० ३-५२
क्षिति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಿವಾಸ /ಮನೆ /ವಾಸಸ್ಥಳ
निष्पत्तिः - > क्षि (निवासे) - अधि० "क्तिन्" (३-३-९४)
क्षिति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಳಯ ಕಾಲ /ಕಲ್ಪದ ಕೊನೆಯ ಕಾಲ
क्षिति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಷಯ /ಅವನತಿ /ಕಡಮೆಯಾಗುವುದು
विस्तारः - > "क्षितिर्निवासे मेदिन्यां कालभेदे क्षये स्त्रियाम्" - मेदि० ।
क्षिति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನುಷ್ಯ
क्षिति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಂಪು ಬೂರುಗದ ಮರ
क्षिति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಶ

L R Vaidya

English

 kziti {% f. %} 1. The earth
an abode,  a house
loss,  destruction
the end of the world.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

१,  अंशुमान्,  अचला,  अब्ज,  अमृतांशु,  अवनि,  आदि,  आस्य,  इन्दु,  इला,  उडुपति,  उर्वरा,  उर्वी,  ऋक्षेश,  एक,  एणधर,  औषधीश,  क,  कलाधर,  कलि,  कु,  कुमुदाकरप्रिय,  क्षपाकर,  क्षमा,  क्षिति,  क्षोणि,  क्षोणी,  क्षमा,  गो,  गोत्र,  गोत्रा,  ग्लौ,  चन्द्र,  चन्द्रमस्,  जगती,  जैवातृक,  ज्या,  तनु,  दाक्षायणीप्राणेश,  धरणी,  धरा,  धरित्री,  नायक,  निशाकर,  निशेश,  पितामह,  पृथिवी,  पृथ्वी,  प्रालेयांशु,  ब्रह्मा,  भुवन्यु,  भू,  भूमि,  मही,  मुख,  मृगलाञ्छन,  मृगाङ्क,  मेदिनी,  रजनीकर,  रजनीश,  रात्रिप,  रात्रीश,  रुग्ण,  रूप,  लपन,  वक्त्र,  वदन,  वसुधा,  वसुन्धरा,  वाक्,  विधु,  विरञ्चि,  विश्वम्भरा,  शशधर,  शशभृत्,  शशलाञ्छन,  शशाङ्क,  शशि,  शशी,  शीतकर,  शीतकिरण,  शीतद्युति,  शीतमयूख,  शीतरश्मि,  शीतांशु,  शुभ्रभानु,  श्वेत,  श्वेतांशु,  सितरश्मि,  सुधांशु,  सोम,  स्थिरा,  हरिणधृत्,  हरिणाङ्क,  हिमकर,  हिमगु,  हिमरश्मि,  हिमांशु

Bopp

Latin

 क्षिति f. (r. क्षि habitare s. ति)
1) habitatio,  domicilium.
2) terra. BHAR. 3. 5.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

क्षिति
स्त्री
क्षिति,  पृथ्वी,  क्षय
खलो ह्रस्वः खलः क्रूरः क्षितिः पृथ्वी क्षितिः क्षयः ।
verse 3.1.1.15
page 0014

Indian Epigraphical Glossary

English

 kṣiti (IE 7-1-2),  ‘one’.

Lanman

English

 kṣití,  f. dwelling,  abode,  79^18
 piece of
ground or land
 the earth,  the ground.
[√1kṣi 1: cf. κτί-σι-ς,  ‘settlement.’]

 kṣíti,  f. destruction. [√2kṣi: cf. ψί-σι-ς
φθίσις,  ‘decay’: for ψ,  cf. kṣar.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

sa
१) अवनि २) इरा ३) क्षिति ४) क्ष्मा ५) गो ६) ज्ञानभूमि ७) ° त्व ८) धरणी ९) पांशु १०) पृथिवी ११) भू १२) भूरधात्री १३) भूमि १४) मही १५) मृत्तिका १६) मृद् १७) मेदिनी १८) वसुन्धरा १९) वसुमती २०) शाला २१)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
भूर्भूमिः पृथिवी पृथ्वी वसुधोर्वी वसुंधरा ।
धात्री धरित्री धरणी विश्वा विश्वंभरा धरा ॥ ९३५ ॥
क्षितिः क्षोणी क्षमानन्ता ज्या कुर्वसुमती मही ।
गौर्गोत्रा भूतधात्री क्ष्मा गन्धमाताचलावनिः ॥ ९३६ ॥
सर्वंसहा रत्नगर्भा जगती मेदिनी रसा ।
काश्यपी पर्वताधारा स्थिरेला रत्नबीजसूः ॥ ९३७ ॥
विपुला सागराच्चाग्रे स्युर्नेमीमेखलाम्बराः ।
-wordlist-
 
भू (स्त्री),  भूमि (स्त्री),  पृथिवी (स्त्री),  पृथ्वी (स्त्री),  वसुधा (स्त्री),  उर्वी (स्त्री),  वसुन्धरा (स्त्री),  धात्री (स्त्री),  धरित्री (स्त्री),  धरणी (स्त्री),  विश्वा (स्त्री),  विश्वम्भरा (स्त्री),  धरा (स्त्री),  क्षिति (स्त्री),  क्षोणी (स्त्री),  क्षमा (स्त्री),  अनन्ता (स्त्री),  ज्या (स्त्री),  कु (स्त्री),  वसुमती (स्त्री),  मही (स्त्री),  गो (स्त्री),  गोत्रा (स्त्री),  भूतधात्री (स्त्री),  क्ष्मा (स्त्री),  गन्धमाता (स्त्री),  अचला (स्त्री),  अवनि (स्त्री),  सर्वंसहा (स्त्री),  रत्नगर्भा (स्त्री),  जगती (स्त्री),  मेदिनी (स्त्री),  रसा (स्त्री),  काश्यपी (स्त्री),  पर्वताधारा (स्त्री),  स्थिरा (स्त्री),  इला (स्त्री),  रत्नसू (स्त्री),  बीजसू (स्त्री),  विपुला (स्त्री),  सागरनेमी (स्त्री),  सागरमेखला (स्त्री),  सागराम्बरा (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

भू
भू,  भूमि,  वसुधा,  अवनि,  वसुमती,  धात्री,  धरित्री,  धरा,  गो,  गोत्रा,  जगती,  रसा,  क्षिति,  इला,  क्षोणी,  क्षमा,  क्ष्मा,  अचला,  कु,  पृथ्वी,  पृथिवी,  स्थिरा,  धरणी,  विश्वम्भरा,  मेदिनी,  ज्या,  अनन्ता,  विपुला,  समुद्रवसना,  सर्वंसहा,  ऊर्वी,  मही,  काश्यपी,  भूतधात्री,  रत्नगर्भा,  वसुन्धरा,  धराधारा
भूर्भूमिर्वसुधावनिर्वसुमती धात्री धरित्री धरा, 
गौर्गोत्रा जगती रसा क्षितिरिला क्षोणी क्षमा क्ष्माचला ।
कुः पृथ्वी पृथिवी स्थिरा च धरणी विश्वम्भरा मेदिनी, 
ज्यानन्ता विपुला समुद्रवसना सर्वंसहोर्वी मही ॥ १५६ ॥
काश्यपी भूतधात्री च रत्नगर्भा वसुन्धरा ।
धराधारा च विज्ञेया तद्विशेषान्निबोधत ॥ १५७ ॥
verse 2.1.1.156
page 0020

इडा
इडा,  नाडी,  स्वर्ग,  क्षिति
मन्युर्दैन्ये क्रतौ कोपे नाडीस्वर्गक्षितिष्विडा ॥ ८४६ ॥
उक्तानामप्यनुक्तानां शब्दानामिह संग्रहः ।
verse 5.1.1.846
page 0097

नाममाला

Sanskrit

भूमि,  भू,  पृथिवी,  पृथ्वी,  गह्वरी,  मेदिनी,  मही,  धरा,  वसुमती,  धात्री,  क्षमा,  विश्वम्भरा,  अवनि,  वसुधा,  धरणी,  क्षोणी,  क्ष्मा,  धरित्री,  क्षिति,  कुम्भिनी,  इला,  उर्वरा,  उर्वी,  जगती,  गो,  वसुन्धरा
भूमिर्भूः पृथिवी पृथ्वी गह्वरी मेदिनी मही ।
धरा वसुमती धात्री क्षमा विश्वम्भराऽवनिः ॥ ५ ॥
वसुधा धरणी क्षोणी क्ष्मा धरित्री क्षितिश्च कुः ।
कुम्भिनीलोर्वरा चोर्वी जगती गौर्वसुन्धरा ॥ ६ ॥
verse 0.1.1.5
page 0004

Mahabharata

English

*Kshiti (“Earth, ” personif.): VII,  1286.

Vedic Reference

English

 Kṣiti is in the Rigveda^1 a regular word for ‘dwelling, ’ and in
particular the kṣitir dhruvā,  ‘the secure dwelling, ’ is mentioned^2
in a context that shows it,  to be equivalent to the Vṛjana or
Grāma regarded as a stronghold. From this sense is developed
that of the peoples occupying the settlements, ^3 and in particular
the five peoples^4 (for whom see Pañca Janāsaḥ).
1) i. 65,  3
 iii. 13,  4
 v. 37. 4, 
etc.
2) i. 73,  4 (cf. 2)
 vii. 88,  7. See
Zimmer,  Altindisches Leben,  142.
3) Rv. iii. 38,  1
 iv. 24,  4
 38,  5
 v. 1, 
10,  etc.
4) i. 7,  9
 176,  3
 v. 35,  2
 vi. 46,  7
vii. 75,  4
 79,  1.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 क्षितिः,  स्त्री,
   (क्षियति वसत्यस्याम् । क्षि + अधि-करणे क्तिन् ।) अस्या अपरा व्युत्पत्तिर्यथा,  --“महालये क्षयं याति क्षितिस्तेन प्रकीर्त्तिता ।काश्यपी कश्यपस्येयमचला स्थिररूपतः” ॥
इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डे ७ अध्यायः ॥
पृथिवी । (यथा,  मनौ ४ । २४१ ।“मृतं शरीरमुत्सृज्य काष्ठलोष्ट्रसमं क्षितौ ।विमुखा बान्धवा यान्ति धर्म्मस्तमनुगच्छति” ॥
)वासः । क्षयः । इत्यमरः । ३ । ३ । ७० ॥
 काल-भेदः । स तु प्रलयः । इति मेदिनी ॥
 रोचना-नामगन्धद्रव्यम् । इति शब्दचन्द्रिका ॥
 * ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 क्षिति स्त्री क्षि--निवासे आधारे क्तिन् । १ भूमौ,  “निपीय यस्यक्षितिरक्षिणः कथाम्” नैष० । भावे क्तिन् । २ निवासेक्षि--क्षये भावे--क्तिन् । ३ क्षये,  कर्त्तरि क्तिच् । ४ रोचना-ख्योगन्धद्रव्ये शब्दच०५मनुष्ये निघ० ॥
” इन्द्र! प्रराजसिक्षितीः” ऋ० ८,  ६,  २६ “क्षितोर्मनुष्यान्” भा०! “प्रजासुता नः क्षितीः करतमूर्ज्जयन्तीम्” ऋ० ७,  ६६,  २,  “ध्रुवासुक्षितिषु क्षियन्तः” ऋ० ७,  ८८,  ७,  “पञ्च क्षितीर्मानुषीर्वोध-यन्ती” ७,  ७९,  १ । “क्षितीर्हि सा” अथ० १२,  ५,  १६ । क्षि क्षयेआधारे क्तिन् । ६ प्रलयकाले मेदि० । क्षितिशब्दनिरुक्तिःब्रह्मवै० पु०
  प्रा० ख० ७ अ० । “महालये क्षयं याति क्षिति-स्तेन प्रकीर्त्तिता” । अस्मिन्पक्षे कर्त्तरि क्तिच् इति भेदः ।

Capeller

German

 1. क्षिति॑ f.
  Wohnsitz,  Erde
 Pl. die Wohnsitze
d. h. Stämme,  Völker,  Menschen, 
Geschlechter.

 2. क्षि॑ति f.
  Untergang,  Verderben. 

Grassman

German

 kṣití,  f.,  1〉 Wohnsitz,  Niederlassung [von 1. kṣi],  2〉 auch bildlich wird Agni eine Niederlassung,  ein Wohnsitz des Reichthums genannt
 3〉 pl. die Wohnsitze der Menschen,  d. h. der bewohnte Theil der Erde,  im Gegensatze zum Meere und den Strömen
 4〉 pl. die Stämme der Götter und Menschen,  als die angesiedelten,  insbesondere 5〉 die Stämme der Götter,  6〉 die Stämme der Menschen,  auch mit dem Zusatze jánānām ({252, 1}),  mā́nuṣīs [Page368] ({506, 1}
 {595, 1}),  mā́nuṣīṇām ({268, 2})
 7〉 als ihr Stier (vṛṣabhás) wird Indra oder Agni ({1013, 1}) genannt,  als ihre Häupter (mū́rdhānas) die Adityaʼs ({676, 13})
 8〉 es wird die Zahl der Menschenstämme auf fünf angegeben. — Die Bedeutung 1〉 tritt ferner hervor in urukṣití,  sukṣití,  Bed. 6〉 in dhārayátkṣiti. — Vgl. die Adj. ūrjáyat,  durmitrá,  dhruvá,  purudrúh,  pṛthú u. s. w.
-ís 1〉 {65, 5}. — 2〉 〰 ná rāyā́ puruvā́ras adyaut {301, 15}.
-áyas 4〉 {801, 6}. — 6〉 {100, 7}
 {252, 1}
 {320, 4}
 {334, 5}
 {355, 10}
 {386, 10}
 {390, 6}
 {442, 5}
 {544, 4}
 {636, 9}.
-ī́s [A. p.] 1〉 {237, 9}
 {581, 2}. — 6〉 {248, 4}
 {391, 4}
 {506, 1}
 {626, 26}. — 8〉 {591, 4}
 {595, 1}.
-íbhyas [D.] 6〉 {502, 3}.
-íbhyas [Ab.] 1〉 {247, 4}. — 3〉 {915, 11}.
-īnā́m 5〉 daívīnām {254, 4}. — 6〉 nā́bhis {59, 1}
 vayúnāni {72, 7}
 pūrvayā́vā {268, 2}. — 7〉 {177, 3}
 {473, 4}
 {614, 1}. — 8〉 {487, 7} dyumnám.
-īnáam 4〉 várṣiṣṭhāya {361, 1}. — 7〉 {676, 13}
 {1013, 1}. — 8〉 ávas {389, 2}
 irajyáti {7, 9}.
-íṣu 1〉 {73, 4}
 {604, 7}. — 6〉 {193, 3}.

 (kṣíti),  f.,  Untergang,  das Dahinschwinden,  Vergehen (AV.) [von 2. kṣi],  enthalten in á-kṣiti.

 kṣití:
-ís 1〉 {151, 4}
-áyas 4〉 {33, 6}
 {151, 3}
-īnáam 4〉 máriās {904, 1}
 8〉 vásu {176, 3}.

Burnouf

French

 क्षिति क्षिति f.
  (क्षि) destruction,  disparition. 
Habitation
		 terre.
		 Sorte de parfum. 
क्षितिकण m.
  poussière.
क्षितिधर m.
  (धृ) montagne.
क्षितिरुह m.
  (रुह्) arbre.
क्षितिवर्धन m.
  (वृध्) corps. -- N. action de jeter qqn à
terre: त्वां करोमि क्षितिवर्धनम् je te fais mordre la
poussière.
क्षितीश्वर m.
  roi.

Stchoupak

French

 क्षिति-
 f.
  habitation,  séjour 
 terre,  sol.
°कम्प- m.
  tremblement de terre.
°क्षमावन्त्- a. patient comme la terre.
°क्षित्- m.
  roi.
°ज- m.
  arbre.
°तल- nt. surface de la terre,  sol 
 °तलाप्सरस्- f.
  Apsaras qui
vit sur la terre.
°देव- m.
  °देवता- f.
  ép. des Brâhmanes.
°धर- m.
  montagne.
°धारिन्- a. qui porte la terre.
°धेनु- f.
  la terre considérée comme une vache.
°प- °पति- °पाल- °भुज्- m.
  roi.
°भृत्- m.
  montagne 
 roi.
°रुह्- m.
  plante,  arbre 
 °रुह- id.
°लव-भुज्- ag. qui possède un petit morceau de terre,  roitelet.
°वृत्तिमन्त्- a. patient comme la terre.
°स्पृश्- m.
  habitant de la terre.
क्षितीश- क्षितीश्वर- m.
  roi.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.