क्षाम (kSAma)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishक्षाम [kṣāma], [क्षै-कर्तरि क्त क्षायो मः VIII.2.53]
Scorched, signed.
Diminished, thin, wasted
emaciated, lean
क्षामक्षामकपोलमाननम् 3.9
मध्ये क्षामा 84
क्षामच्छायं भवनमधुना मद्वियोगेन नूनम् 82, 91.
Slight, little, small.
Weak, infirm. -मः An epithet of Viṣṇu.-मा The earth
द्यावा ह क्षामा Mbh. on I.2.64. -मम् Destruction. -आस्यम् unwholesome diet
अपथ्य- महितं रोग्यं क्षामास्यं परिकीर्तितम् (शब्दचन्द्रिका) -इष्टिन्यायः The rule according to which a conditional cause laying down a निमित्त must be so construed as to avoid it involving a नित्य or unavoidable circumstance. This is discussed and established by Jaimini and Śabara in MS.* 6.4.17-21.
क्षामम् [kṣāmam], [क्षै-मनिन्] Destructive. The earth, ground.
Apte 1890
Englishक्षाम a. [क्षै-कर्तरि क्त] 1 Scorched, singed.
2 Diminished, thin, wasted
emaciated, lean
क्षामक्षामकपोलमाननं Ś. 3. 10
मध्ये क्षामा Me. 82
क्षामच्छायं भवनमधुना मद्वियोगेन नूनं 80, 89.
3 Slight, little, small.
4 Weak, infirm.
मः An epithet of Viṣṇu.
मा The earth.
मं Destruction.
Comp.
आस्यं unwholesome diet.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishक्षाम क्षाम, अस्, आ, अम् (fr. rt. क्षै),
scorched, singed
dried up, emaciated, wasted, fallen
away, thin, slim, slender
weak, debilitated, infirm,
slight.
—क्षाम-ता, f. or क्षाम-त्व, अम्, n.
emaciation, thinness, slenderness
debility.
—क्षा-
म-वत्, आन्, अती, अत्, Ved. scorching, singeing, dry-
ing up
epithet of Agni
(ती), f., scil. इष्टि, N. of a
particular sacrificial ceremony.
—क्षामास्य (°म-
आस्°), अम्, n. any diet or any state of the body (as
menstruation) incompatible with a particular medical
treatment.
Macdonell
EnglishApte Hindi
Hindiक्षाम
वि* - क्षै + क्त
"दग्ध, झुलसा हुआ"
क्षाम
वि* - क्षै + क्त
"क्षीण, पतला, परिक्षीण, कृश, दुबला-पतला"
क्षाम
वि* - क्षै + क्त
"क्षुद्र, तुच्छ, अल्प"
क्षाम
वि* - क्षै + क्त
"दुर्बल, निःशक्त"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaक्षाम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು /ನಾರಸಿಂಹ
निष्पत्तिः - > क्षै (क्षये) - "क्तः" (३-४-७२) । निष्ठातस्य मः (८-२-५३)
प्रयोगाः - > "नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "क्षामो ध्रुवसमीपस्थः चतुर्नक्षत्रसंयुतः" - निरुक्तिः ।
क्षाम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ಷೀಣತೆ /ಕಡಮೆಯಾಗುವುದು /ಬರ
क्षाम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬಡಕಲಾದ /ಕ್ಷೀಣವಾದ
प्रयोगाः - > "मध्ये क्षामा चकितहरिणीप्रेक्षणा निम्ननाभिः"
उल्लेखाः - > मेघ० २-१९
क्षाम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸ್ವಲ್ಪವಾದ /ಕಡಮೆಯಾದ
प्रयोगाः - > "क्षामच्छायं भवनमधुना मद्वियोगेन नूनम्"
उल्लेखाः - > मेघ० २-१७
क्षाम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚಿಕ್ಕದಾದ /ಸಣ್ಣದಾದ
क्षाम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಶಕ್ತಿಗುಂದಿದ /ದುರ್ಬಲವಾದ
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinKridanta Forms
Sanskritक्षै (क्षै॒ क्षये - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = क्षाणम्
अनीयर् = क्षाणीयः - क्षाणीया
ण्वुल् = क्षायकः - क्षायिका
तुमुँन् = क्षातुम्
तव्य = क्षातव्यः - क्षातव्या
तृच् = क्षाता - क्षात्री
क्त्वा = क्षात्वा
ल्यप् = प्रक्षाय
क्तवतुँ = क्षामवान् - क्षामवती
क्त = क्षामः - क्षामा
शतृँ = क्षायन् - क्षायन्ती
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanSanskrit Tibetan
Tibetanskams
१) क्षाम २) पिपासित
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritचक्षुष्यः सुभगो द्वेष्योऽक्षिगतोऽथांसलो बली ॥ ४४८ ॥
निर्दिग्धो मांसलश्चोपचितोऽथ दुर्बलः कृशः ।
क्षामः क्षीणस्तनुश्छातस्तलिनामांसपेलवाः ॥ ४४९ ॥
चक्षुष्य (पुं), सुभग (पुं), द्वेष्य (पुं), अक्षिगत (पुं), अंसल (पुं), बलिन् (पुं), निर्दिग्ध (पुं), मांसल (पुं), उपचित (पुं), दुर्बल (पुं), कृश (पुं), क्षाम (पुं), क्षीण (पुं), तनु (पुं), शात (पुं), तलिन (पुं), अमांस (पुं), पेलव (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritक्षाम
क्षाम, शात, कृश, क्षीण, पेलव, तलिन, तनु
क्षामं शातं कृशं क्षीणं पेलवं तलिनं तनु ।
verse 4.1.1.717
page 0083
नाममाला
Sanskritक्षाम, शान्त, कृश, क्षीण, हीन, जीर्ण, शीर्ण, अवसान, दून
क्षामं शान्तं कृशं क्षीणं हीनं जीर्णं च वैरिणाम् ।
शीर्णावसानं दूनं च धैर्यं शौर्यं च पौरुषे ॥ १७१ ॥
verse 0.1.1.171
page 0083
Tamil
Tamilக்ஷாம : தேய்ந்த, மெலிந்த, பலமற்ற, எரியும்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritक्षामः, त्रि, (क्षै + कर्त्तरि क्तः । “क्षायो मः” ।८ । २ । ५३ । इति निष्ठा तस्य मत्वम् ।) क्षीणः ।अबलः । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, भागवते३ । २१ । ४६ ।“विद्योतमानं वपुषा तपस्युग्रयुजा चिरम् ।नातिक्षामं भगवतः स्निग्धापाङ्गावलोकनात्” ॥
स्त्रियां टाप् । यथा, मेघदूते । ८९ ।“आधिक्षामां विरहशयने सन्निषण्णैकपार्श्वाम्” ॥
सर्व्वरूपवत्त्वात् विष्णुः । यथा, महाभारते । १३विष्णुसहस्रनामकीर्त्तने । १४९ । १०४ ।“आश्रमः स्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritक्षाम क्षै--कर्त्तरिक्त । १ क्षीणे २ अल्पे शब्दरत्ना०“क्षामोविवर्णवक्त्रश्च नखैःकिञ्चिच्छिनत्त्यपि” । “क्षामेणमृदुकोष्ठेन मन्दाग्निना” सुश्रुतः “क्षामच्छायं भवनमधुनायद्वियोगेन नूनम्” “मध्येक्षामा चकितहरिणीप्रेक्षणा नि-म्ननाभिः” मेघ० । अतिसूक्ष्मत्वात् ३ परमेश्वरे “नक्षत्र-नेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः” विष्णुस० । “क्षा-मा भिन्दन्तो अरुणीरपव्रन्” ऋ० ४ । २ । १६ । ३ धरायां स्त्रीनिघ० । भावे क्त १ क्षवे
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.