| YouTube Channel

क्षान्ति (kSAnti)

 
शब्दसागरः
English
क्षान्ति
f.
 (-न्तिः) Patience, forbearance, endurance.
E.
 क्षम् to be patient,
affix क्तिन्.
Capeller Eng
English
क्षान्ति
f.
 =
prec.
n.
poss. °मन्त्.
Yates
English
क्षान्ति (न्ति) 2.
f.
 Patience.
Spoken Sanskrit
English
क्षान्ति - kSAnti -
f.
 - patiently waiting
क्षान्ति - kSAnti -
f.
 - indulgence
क्षान्ति - kSAnti -
f.
 - endurance
क्षान्ति - kSAnti -
f.
 - tolerance
क्षान्ति - kSAnti -
f.
 - patience
क्षान्ति - kSAnti -
f.
 - patient waiting for anything
क्षान्ति - kSAnti -
f.
 - forbearance
क्षान्ति - kSAnti -
f.
 - state of saintly abstraction
Wilson
English
क्षान्ति
f.
 (-न्तिः) Patience, forbearance, endurance.
E.
 क्षम to be patient, affix क्तिन्.
Apte
English
क्षान्तिः [kṣāntiḥ],
f.
 [क्षम्-भावे क्तिन्]
Patience, forbearance, forgiveness
क्षान्तिश्चेद्वचनेन किम्
Bh.*
 2.21
अहिंसा क्षान्ति- रार्जवम्
Bg.*
 13.7
18.42.
The state of saintly abstraction.
Apte 1890
English
क्षांतिः f. [क्षम्-भावे क्तिन्] Patience, forbearance, forgiveness
क्षांतिश्चेद्वचनेन किं Bh. 2. 21
Bg. 18. 42.
Monier Williams Cologne
English
क्षान्ति
f.
 patient waiting for anything,
Vop.
 xxiii, 3
patience, forbearance, endurance, indulgence,
Mn.
 v, 107
MBh.
R.
&c.
the state of saintly abstraction,
Divyāv.
 vi, xii, xviii
(in music)
N.
 of a Śruti
N.
 of a river,
VP.
Monier Williams 1872
English
क्षान्ति, इस्, f. patience, forbearance, endurance,
indulgence, patient waiting for anything.
—क्षान्ति-
मत्, आन्, अती, अत्, patient, enduring, indulgent.
—क्षान्ति-वादिन्, ई, m., N. of a Ṛṣi
N. of
Śākya-muni in one of his former births.
Macdonell
English
क्षान्ति kṣān-ti,
f.
 id.: mat,
a.
 patient, forbearing
🞄-śīla,
m.
 N. (patient).
Benfey
English
क्षान्ति क्षान्ति, i. e. क्षम् + ति,
f.
Patience, forbearance, Man. 5, 107.
Apte Hindi
Hindi
क्षान्तिः
स्त्री*
 - -
"धैर्य, सहनशीलता, क्षमा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
क्षान्ति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಳ್ಮೆ /ಸೈರಣೆ /ಸಹನೆ
निष्पत्तिः - > क्षमूष् (सहने) - "क्तिन्" (३-३-९४)
प्रयोगाः - > "शमो दमः तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च । ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्राह्मं कर्म स्वभावजम् ॥"
उल्लेखाः - > गीता० १८-४२
L R Vaidya
English
kzAMti {% f. %} Patience, forbearance, forgiveness, Bg.xviii.42.
Bopp
Latin
क्षान्ति f. (r. क्षम् s. ति patientia. BH. 18. 42.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kṣānti, f. (= Pali khanti, used in this sense but not properly defined in Dictt., see AbhidhK. LaV-P. 〔vi.165, n. 2〕, et alibi, see Index
good statement Lévi, Sūtrāl. Transl. 〔p. 123〕, cf. text 〔xi.52〕 and comm.
Suzuki, Studies in Laṅk., 〔125—7〕 et alibi), intellectual receptivity
the being ready in advance to accept knowledge
a preliminary stage leading to jñāna but distinguished from jñāna by the fact that it is still characterized by doubt, AbhidhK. 〔vii.1—2〕
the 8 kṣānti there referred to are paired with 8 corresponding jñāna to make up the 16 citta-kṣaṇāḥ Mvy 〔1217 ff.〕, = caturāryasatyeṣu ṣoḍaśa kṣānti-jñānalakṣaṇāḥ Dharmas 〔96〕
in this list are 8 pairs of jñānakṣānt and jñāna, e.g., first, duḥkhe dharma-jñānakṣānti, receptivity to knowledge of the truth in respect to misery, then duḥkhe dharmajñāna, du° 'nvayajñānakṣānti, du° 'nvayajñāna
and so with samudaye, nirodhe, and mārge instead of duḥkhe. So anutpattika-dharmakṣānti, q.v., receptivity to the fact that states-of-being have no origination
dharmanidhyāna-kṣānti, receptivity to reflection on the states of being, Sūtrāl. 〔xiv.26〕 comm., see transl. 〔n. 3〕
similarly, sarvadharmasvabhāvanidhyānakṣāntiḥ Gv 〔248.4〕
dharmanidhyānādhimukti-kṣāntiḥ Bbh 〔195.10〕
samyaksaṃtīraṇā-kṣāntiḥ Bbh 〔81.22〕
avaivartikakṣānti-pratilabdhāś ca bhaviṣyanti SP 〔259.13〕, and will become possessed of the intellectual receptivity of non-returners (see avaivartika)
ānulomikī kṣāntiḥ Mvy 〔6571〕
Dbh 〔53.24〕
ānulomika-dharma-kṣānti-dharmālokamukham LV 〔35.20〕
nāhaṃ … teṣāṃ … ānulomikām api kṣāntiṃ vadāmi, kutaḥ punar buddhajñānam RP 〔34.13—14〕, I do not attribute to them even the intellectual receptivity that conforms (to continued religious development), still less Buddha-knowledge!
ghoṣānugā kṣānti, see ghoṣānuga
this with ānulomikī (or equivalent) and anutpattikadharma- (or equivalent) form a triad of kṣānti, Samādh 〔p. 22〕 〔1.4 ff.〕
Sukh 〔55.13〕 (see Régamey, cited s.v. ghoṣānuga)
anutpāda- (and °de) kṣāntiḥ, q.v., and anupalambhadharma-kṣ° RP 〔12.2〕, both = anutpattikadharma-kṣ°
a different triad of kṣānti, Dharmas 〔107〕 (dharmanidhyāna-, duḥkhādhivāsanā-, paropakāradha(r)ma-)
kṣānti is the 3d of the nirvedha-bhaga, q.v., Mvy 〔1214〕 (Sūtrāl. 〔xiv.26〕, comm.).
Indian Epigraphical Glossary
English
kṣānti (CII 1), forgiveness.
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskrit
--source--
दाने प्रादेशनमपि क्षमा स्यात्क्षान्तिरित्यपि ।
-wordlist-
प्रादेशन (क्ली), क्षान्ति (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
मर्ष
मर्ष, क्षमा, तितिक्षा, क्षान्ति, सहिष्णुता
मर्षः क्षमा तितिक्षा च क्षान्तिरुक्ता सहिष्णुता ॥ ७२५ ॥
verse 4.1.1.725
page 0084
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
क्षान्तिः,
स्त्री,
 (क्षम + भावे क्तिन् ।) सत्यपिसामर्थ्ये अपकारिणि अपकाराचिकीर्षा । इतिदेवीमाहात्म्यटीकायां नागभट्टः ॥
तत्पर्य्यायः ।तितिक्षा २ । इत्यमरः ॥
सहिष्णुता ३ क्षमा ४ ।इति जटाधरः ॥
(यथा, भगवद्गीतायाम् १८ । ४२ ।“शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्ज्जवमेव च” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
क्षान्ति स्त्री क्षम--भावे क्तिन् । क्षमायाम् सामर्थ्ये सत्यप्यप-कारिणीऽप्यपकाराचिकीर्षायाम् । “क्षान्त्या शुध्यन्तिविद्वांसः” मनुः । “शमोदमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्ज्ज-वमेव च । ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म्म स्वभावजम्”गीता “शमोदमस्तपः शौचं सन्तोषः क्षान्तिरार्जवम् । ज्ञानंदयाच्युतात्मत्वं सत्यञ्च ब्रह्म लक्षणम्” भाग० ७ । ११ । २२
Capeller
German
क्षान्ति
f.
 = vor.
n.
 —
°मन्त geduldig, nachsichtig.
Burnouf
French
क्षान्ति क्षान्ति
f.
 (क्षम्) patience
indulgence.
क्षान्तिपारमिता
f.
 la perfection de la patience, Bd.
Stchoupak
French
क्षान्ति-
f.
 patience, tolérance.
°शील-
m.
n.
 d'un homme.