क्षत्त्रिय (kSattriya)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishWilson
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Shabdartha Kaustubha
Kannadaक्षत्त्रिय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಾತುರ್ವರ್ಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ವರ್ಣದವನು
निष्पत्तिः - > "घः" (४-१-१३८) । घस्य इयादेशः (७-१-२)
व्युत्पत्तिः - > क्षत्त्रस्यापत्यम्
प्रयोगाः - > "ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यस्त्रयो वर्णो द्विजातयः"
उल्लेखाः - > मनु० १०-४
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritक्षत्त्रं तु क्षत्त्रियो राजा राजन्यो बाहुसंभवः ॥ ८६३ ॥
क्षत्त्र (पुंक्ली), क्षत्त्रिय (पुं), राजन् (पुं), राजन्य (पुं), बाहुसम्भव (पुं)
वाचस्पत्यम्
Sanskritक्षत्त्रिय पुंस्त्री० क्षत्त्रे राष्ट्रे साधु तस्यापत्यं जातौ वा घः ।१ ब्राह्मणानन्तरवर्णे अमरः ठाप् । “नृपायां नृपसंस-र्गात् प्रच्छन्नात् गूढजातकः । सोऽपि क्षत्त्रिय एवस्यादभिषेके च वर्ज्जितः” उशनसोक्ते नृपात् अपरणी-तायां क्षत्त्रियजातिस्त्रियां गूढोत्पन्ने पुत्रे च” । पा०उक्तोघस्तु जातावेव अपत्यमात्रे इञ् । क्षात्त्रि क्ष-त्त्रजातेरपत्यमात्रे पुंस्त्री स्त्रियां वा ङीप् । स्वार्थे क ।तत्रार्थे स्त्रियां टापि यपूर्वत्वात् वा अत इत्त्वम् ।क्षत्त्रियिका क्षत्त्रियका । ततो भावे त्व क्षत्त्रियत्वन० तल् क्षत्त्रियता स्त्री तद्भावे । ब्राह्मणत्ववत्क्षत्त्रियत्वस्य जातिविशेषत्वेऽपि गुणविशेषेण शूद्रस्यापिक्षत्त्रियत्वादि भवति । “शूद्रयोनौ हि जातस्य सद्-गुणाननुतिष्ठतः । वैश्वत्वं लभते ब्रह्मन । क्षत्त्रियत्वंतथैव च । आर्जवे वर्त्तमानस्य ब्राह्मण्यमभिजायते” भा०व० २११ अ० । सद्गुणाश्च तत्रैवोक्ताः । “शूद्रस्येतिकर्म्मणि षष्ठी वैश्यत्वादि कर्त्तृ सद्गुणवन्तं वैश्यत्वादयःस्वयमायान्तीति गुणकृत एव वर्ण्णविभागो न जातिकृतइति भावः” नीलक० । तस्य पत्नी ङीष् वा आनुक् ।क्षत्त्रियाणी क्षत्त्रियी अमरः । “अर्य्यक्षत्त्रियाभ्याम्” वा-स्वार्थे आनुक ङीष चेति सि० कौ० । पत्न्यान्तु ङीषे-वेत्युक्तम् । जातौ तु योपधत्वात् न ङीष् किन्तु टाप् ।क्षत्रिपा क्षत्तृशब्दे उदा० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.