क्षतजव्रण (kSatajavraNa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
वाचस्पत्यम्
Sanskritक्षतजव्रण भावप्र० उक्ते व्रणभेदे“पृथक् समस्तदोषोत्या रक्तजागन्तुजौ तथा । व्रणशोथाःषडेते स्युःसंयुक्ताः शोथलक्षणैः । (शोथलक्षणैः पूर्वोक्तैः)विशिष्टं रूपमाह । “विषमं पच्यते वातात पित्तो-त्थश्चाचिरञ्चिरम् । कफजः पित्तवच्छ्वोथो रक्तागन्तुसमुद्भवौ” । अत्र रक्तजेत्युक्तेः क्षतजव्रणैत्येव शब्दस्यौ-चित्यात् शब्दकल्पद्रुमे क्षतव्रणशब्दकलपनं प्रामादिकम्भावप्र० उक्ते ५ पिपासाभेदे स्त्री यथा“भयश्रमाभ्यां बलसंक्ष्याद्वा ऊर्द्ध्वं चित पित्तवि-वर्द्धनैश्च । पित्तं सवातं कुपितं नराणां तालु प्रपन्नंजनयेत् पिपासाम् । स्रोतःस्वपांवाहिषु दूषितेषु दोषैश्चतृट् सम्भवतीह जन्तोः । तिस्रः स्मृतास्ताः क्षतजाचतुर्थी क्षयात्तथान्याऽऽमसमुद्भवा च । भक्तोद्भवा सप्त-मिकेति तासां निबोध लिङ्गान्यनुपूर्व्वशस्तु” । नराणांचितं स्वस्थान एव सञ्चितं पित्तं सवातं पित्तविवर्द्धनैःकष्ट्वम्लोष्णादिभ्रिः कुपितं भयश्रमाभ्यां बलसंक्षयादुपवासा-देश्च वातः कुपितः । तद्द्वयस् ऊर्द्ध्वं प्रसरत् तालु प्रपन्नंसत् पिपासां जनयेत् । न केवलं तालुन्येव दूषिते तृष्णाभवति । किन्तु जलवाहिस्रोतःस्वपि अत आह स्रो-तःस्वित्यादि । नन्वत्र बहुवचनं न युक्तम् । यतो ज-लवहे द्वे स्रोतसी सुश्रुतेनोक्ते । उच्यते । तयोरेवा-जेकप्रतानयोगान्न दोषः । अपांवाहिषु स्रोतःस्वितिजिह्वादेरप्युपलक्षणम् यत आह चरकः “रसवाहिनीश्च घमनीर्जिह्वा हृदयगलतालु क्लोम च । संशो-ष्य नृणां देहेषु कुरुतस्तृष्णामतिप्रबलौ पित्तानिला-विति । संख्यामाह तिस्र इत्यादि । तृष्णायाः सा-मान्यलक्षणमाह । “सततं यः पिबेत्तोयं न तृप्तिमविगच्छति । मुहुः काङ्क्षति तोयन्तु तं तृष्णर्ज्ञितनादिशेत्” । क्षतजामाह “क्षतस्य रुक्शोणितनिर्गमा-भ्यां तृष्णा चतुर्थी क्षतजा मता तु” । क्षतस्य शस्त्रा-दिक्षतयुक्तस्य रुक् पीडा” ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.