धातुः: क्षञ्ज्
मूलधातुः: क्षजि
धात्वर्थः: गतिदानयोः
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: क्षञ्जते
अनुबन्धादिविशेषः: घटादिः,षित्,इदित्


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

क्षजिँ क्षजि (अर्थः)  कृच्छ्रजीवने
( क्षञ्जयति क्षञ्जति ) क्षञ्जतइति गतिदानयोर्घटादौ  87

क्षजिँ क्षजि (अर्थः)  गति,दानयोः
क्षज इति कौशिकः ( क्षञ्जते चक्षञ्जे क्षञ्जिता चिक्षञ्जिषते चाक्ष्यञ्ज्यते चाक्षङ्क्ति ) ज्ञलि "चोः कुः'' इति कुत्वे "खरि च'' इति चर्त्वम् अनुस्वारपरसवर्णौ ( क्षञ्जयति अचक्षञ्जत् अक्षञ्जि अक्षाञ्जि क्षञ्जंक्षञ्जम् क्षाञ्जंक्षाञ्जम् ) मित्त्वसामर्थ्यादनुपधात्वेपि "चिण्णमुलोः'' इति दीर्घविकल्पो भवतीति मैत्रेयसुधाकरादयः क्षञ्जेति गुरुमत्त्वादङि सिद्ध्यति एवमन्येषामपि संयोगान्तानां दक्षादीनां मित्त्वसामर्थ्यात् दीर्घविकल्पः 757

क्षजिँ क्षजि  कृच्छ्रजीवने 
- क्षञ्जयति  क्षञ्जयामास  86

क्षजिँ क्षजि गति,दानयोः 
- क्षञ्जते । चक्षञ्जे । अक्षाञ्जि । अक्षञ्जि । क्षाञ्जं । क्षाञ्जं, क्षञ्जं । क्षञ्जम्  । क्षञ्जेर्घटादौ मित्त्वार्थः पाठः । तत्सामर्थ्यादुपधाग्रहणानुवृत्तावपि सत्यां चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम् (6/4/93) इत्यपधादीर्धविकल्पो भवति । षित्त्वफलं तु क्षुञ्जेत्यफलमेव । गुरोश्च हलः (3/3/103) इत्यनेनैव सिद्धत्वात् । एवं दक्षिकक्षिकन्दिक्रन्दीनामपि ।। 772 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“क्षजि गतिदानयोः”@} <a href="#foot_krm02">2</a> घटादिः षिच्च। </li> <li>क्षञ्जकः-ञ्जिका, क्षञ्जकः-ञ्जिका, चिक्षञ्जिषकः-षिका, चाक्षञ्जकः-ञ्जिका;</li> <li> क्षञ्जिता-त्री, क्षञ्जयिता-त्री, चिक्षञ्जिषिता-त्री, चाक्षञ्जिता-त्री;</li> <li> -- क्षञ्जयन्-न्ती, क्षञ्जयिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- क्षञ्जमानः, क्षञ्जयमानः, चिक्षञ्जिषमाणः, चाक्षञ्ज्यमानः;</li> <li> क्षञ्जिष्यमाणः, क्षञ्जयिष्यमाणः, चिक्षञ्जिषिष्यमाणः, चाक्षञ्जिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm03">3</a> क्षन्-क्षञ्जौ-क्षञ्जः;</li> <li> -- -- -- <a href="#foot_krm04">4</a> क्षञ्जितम्-तः, क्षञ्जितः, चिक्षञ्जिषितः, चाक्षञ्जितः-तवान्;</li> <li> क्षञ्जः, <a href="#foot_krm05">5</a> क्षञ्जनः, क्षञ्जः, चिक्षञ्जिषुः, चाक्षञ्जः;</li> <li> क्षञ्जितव्यम्, क्षञ्जयितव्यम्, चिक्षञ्जिषितव्यम्, चाक्षञ्जितव्यम्;</li> <li> क्षञ्जनीयम्, क्षञ्जनीयम्, चिक्षञ्जिषणीयम्, चाक्षञ्जनीयम्;</li> <li> क्षञ्ज्यम्, क्षञ्ज्यम्, चिक्षञ्जिष्यम्, चाक्षञ्ज्यम्;</li> <li> ईषत्क्षञ्जः-दुःक्षञ्जः-सुक्षञ्जः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm06">6</a> क्षञ्ज्यमानः, क्षञ्ज्यमानः, चिक्षञ्जिष्यमाणः, चाक्षञ्ज्यमानः;</li> <li> क्षञ्जितुम्, क्षञ्जयितुम्, चिक्षञ्जिषितुम्, चाक्षञ्जितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> क्षञ्जा, क्षञ्जना, चिक्षञ्जिषा, चाक्षञ्जा;</li> <li> क्षञ्जनम्, क्षञ्जनम्, चिक्षञ्जिषणम्, चाक्षञ्जनम्;</li> <li> क्षञ्जित्वा, क्षञ्जयित्वा, चिक्षञ्जिषित्वा, चाक्षञ्जित्वा;</li> <li> प्रक्षञ्ज्य, प्रक्षञ्ज्य, प्रचिक्षञ्जिष्य, प्रचाक्षञ्ज्य;</li> <li> क्षञ्जम् २, क्षञ्जित्वा २, <a href="#foot_krm08">8</a> क्षञ्जम् २, क्षाञ्जम् २, क्षञ्जयित्वा २, चिक्षञ्जिषम् २, चिक्षञ्जिषित्वा २, चाक्षञ्जम् २;</li> <li> चाक्षञ्जित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (२९५)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-७६९। सक। सेट्। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[२। ‘संयोगान्तस्य लोपः’ (८-२-२३) इति जकारस्य लोपः।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[आ। ‘गोपीघटाः प्रव्यथितास्तदानीं पृथूपतापप्रसमानचिन्ताः। मृदुस्वभावाः स्खदिताः स्मरास्त्रैः प्रक्षञ्जिते प्राणसमे विषेदुः।।’ धा। का। २-४।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[३। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति ताच्छील्ये युच्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [पृष्ठम्०३०८+ २४]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[१। धातोः षित्त्वात् ‘षिद्भिदादिभ्योऽङ्’ (३-३-१०४) इत्यङ्।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[२। घटादिषु पाठसामर्थ्यात् अनुपधात्वेऽपि ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-१-९३) इति दीर्घविकल्पः।]]</li></ul>

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

क्षजिँ क्षजि कृच्छ्रजीवने
- क्षञ्जयति  घटादौ  क्षजि गतिदानयोः (1517)  83

क्षजिँ क्षजि  गति,दानयोः
- अस्य पाठोऽनुपधाया अपि चिण्णमुलोदीर्घार्थः (द्र0 6493) एतदर्थमेव तत्र ह्रस्वविकल्पे कर्तव्ये दीर्घविधिः  एवं दक्षिकन्दिक्रन्दिक्लन्दीनां (1518,520) ज्ञेयम्  क्षजेति कौशिकः  चुरादौ क्षजि कृच्छ्रजीवने (1073) क्षञ्जयति  748

क्षञ्ज् [kṣañj] क्षज् [kṣaj], क्षज् 1 U. (क्षञ्जयति-ते) To live in distress or pain. -1 Ā. (क्षजते) To kill. -1 Ā. (क्षञ्जते)

1. क्षञ्ज् 1. P. (grammatici scribunt क्षज्, gr. 110^a).) id.


2. क्षञ्ज् 10. P. (तङ्के;grammatici scribunt क्षज्, gr. 110^a).)
id.


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

क्षज् or क्षञ्ज् cl. 1. Ā. क्षजते or क्षञ्ज्° to go, approach, Dhātup. xix, 7;
to give, ib. : cl. 10. P. क्षञ्जयति, to live in pain or want, Dhātup. xxxii, 78.


क्षञ्ज् (kSaJj)

Apte

Monier Williams Cologne

Bopp

धातुपाठः (Krishnacharya)