क्वाथः (kvAthaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte
Englishक्वाथः [kvāthḥ], [क्वथ्-करणे घञ्]
A decoction, solution prepared with a continued or gentle heat.
The mixture of the materials for decoction.
Pain, sorrow, distress.Comp. -उद्भवम् blue vitriol used a collyrium. (Mar. मोरचूद.)
Apte 1890
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritक्वाथः, (क्वथ् + भावे घञ् ।) दुःखम् । व्यसनम् ।द्रव्यनिष्पाकः । इति हेमचन्द्रः ॥
क्वाथ्यमानं तोयंत्रिविधम् । पादावशेषम् १ अर्द्धावशेषम् २ त्रि-पादावशेषञ्च ३ । अस्य नाम पारिभाषिको-ष्णोदकम् । तत्र त्रिपादावशेषं वातनाशकम् ।अर्द्धावशेषं पित्तनाशकम् । पादावशेषं कफनाश-कम् । लघु अग्निवर्द्धकञ्च । तेषां मध्ये त्रिपादाव-शेषजलं हेमन्ते शिशिरे च प्रशस्तम् । वसन्तेपादावशेषजलं प्रशस्तम् । शरदि ग्रीष्मे च अ-र्द्धावशेषजलं प्रशस्तम् । वर्षायां अष्टभागावशेष-जलं प्रशस्तम् । तत्काले बहुदोषत्वात् । दिनपक्व-जलं रात्रौ गुरु रात्रिपक्वजलं दिवा गुरु । इतिराजवल्लभः ॥
यथास्य करणप्रणाली ॥
“पानीयं षोडशगुणं क्षुणे द्रव्यपले क्षिपेत् ।मृत्पात्रे क्वाथयेद्ग्राह्यमष्टमांशावशेषितम् ॥
तज्जलं पाययेद्धीमान् कोष्णं मृद्वग्निसाधितम् ।शृतः क्वाथः कषायश्च निर्यूहः स निगद्यते” ॥
इति शार्ङ्गधरेण मध्यखण्डे द्वितीयाध्याये उक्तम् ॥
)
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“क्वथे निष्पाके”@} 2 ज्वलादिः।
क्वाथकः-थिका, 3 क्वाथकः-थिका, चिक्वथिषकः-षिका, चाक्वथकः-थिका
क्वथिता-त्री, क्वाथयिता-त्री, चिक्वथिषिता-त्री, चाक्वथिता-त्री
क्वथन्-न्ती, 4 क्वाथयन्-न्ती, चिक्वथिषन्-न्ती
-- क्वथिष्यन्-न्ती-ती, क्वाथयिष्यन्-न्ती-ती, चिक्वथिषिष्यन्-न्ती-ती
-- 5 व्यतिक्वथमानः, क्वाथयमानः, -- चाक्वथ्यमानः
व्यतिक्वथिष्यमाणः, क्वाथयिष्यमाणः, -- चाक्वथिष्यमाणः
क्वत् 6 -क्वथ्-क्वथौ-क्वथः
-- -- -- क्वथितम्-तः, क्वाथितः, चिक्वथिषितः, चाक्वथितः-तवान्
7 क्वथः-क्वाथः, क्वाथः, चिक्वथिषुः, चाक्वथः
क्वथितव्यम्, क्वाथयितव्यम्, चिक्वथिषितव्यम्, चाक्वथितव्यम्
क्वथनीयम्, क्वाथनीयम्, चिक्वथिषणीयम्, चाक्वथनीयम्
क्वाथ्यम्, क्वाथ्यम्, चिक्वथिष्यम्, चाक्वथ्यम्
ईषत्क्वथः-दुष्क्वथः-सुक्वथः
-- -- क्वथ्यमानः, क्वाथ्यमानः, चिक्वथिष्यमाणः, चाक्वथ्यमानः
8 क्वाथः, क्वाथः, चिक्वथिषः, चाक्वथः
क्वथितुम्, क्वाथयितुम्, चिक्वथिषितुम्, चाक्वथितुम्
9 क्वत्तिः, क्वाथना, चिक्वथिषा, चाक्वथा
क्वथनम्, क्वाथनम्, चिक्वथिषणम्, चाक्वथनम्
क्वथित्वा, क्वाथयित्वा, चिक्वथिषित्वा, चाक्वथित्वा
प्रक्वथ्य, प्रक्वाथ्य, प्रचिक्वथिष्य, प्रचाक्वथ्य
क्वाथम् २, क्वथित्वा २, क्वाथम् २, क्वाथयित्वा २, चिक्वथिषम् २, चिक्वथिषित्वा २, चाक्वथम् २
चाक्वथित्वा २।
01 (२९४)
02 (१-भ्वादिः-८४६। सक। सेट्। पर।)
03 [[२। धातोरस्य घटादिषु पाठ इति माधवीयधातुवृत्तावुक्तम्। तदानीं ‘क्वथकः--’ इत्यादि रूपम्। मित्त्वाद्ध्रस्वः। अन्ये तु घटादौ धातुममुं न पेठुः।]]
04 [[आ। ‘अहोलसत्त्वा रविरश्मिजालेऽप्यविक्वथन्ती तटपाथिपाथाः।’ धा। का। २-२३]]
05 [[३। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इति शानच्।]]
06 [[४। ‘वाऽवसाने’ (८-४-५६) इति चर्त्वं विकल्पेन।]]
07 [[५। ‘ज्वलितिकसन्तेभ्यो णः’ (३-१-१४०) इति कर्तरि णो वा। पक्षे अच्।]]
08 [पृष्ठम्०३०७+ २४]
09 [[१। ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इत्यादिना इण्णिषेधः। चर्त्वम्। ‘तितुत्रेष्वग्रहादीनां--’ (वा। ७-२-९) इत्यङ्गीकृत्य केचित् ‘क्वथितिः’ इति रूपमाहुः।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.