| YouTube Channel

क्लेशनः (klezanaH)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“क्लिश उपतापे”@} 2 ‘व्यक्तोक्तौ क्लेशते क्लेशेः, क्लिश्नाति तु विबाधने।
दिवादेरुपतापेऽर्थे तङि स्यात् क्लिश्यते पदम्।।’ 3 इति देवः।
4 क्लेशकः-शिका, क्लेशकः-शिका, 5 चिक्लिशिषकः-चिक्लेशिषकः-षिका, चेक्लिशकः-शिका
क्लेशिता-त्री, क्लेशयिता-त्री, चिक्लिशिषिता-चिक्लेशिषिता-त्री, चेक्लिशिता-त्री
-- क्लेशयन्-न्ती, क्लेशयिष्यन्-न्ती-ती
-- -- 6 क्लिश्यमानः, क्लेशयमानः, चिक्लिशिषमाणः-चिक्लेशिषमाणः, चेक्लिश्यमानः
क्लेशिष्यमाणः, क्लेशयिष्यमाणः, चिक्लिशिषिष्यमाणः-चिक्लेशिषिष्यमाणः, चेक्लिशिष्यमाणः
7 क्लिट्-क्लिशौ-क्लिशः
-- -- -- 8 क्लिशितः- 9 तम्-तवान्, क्लिष्टम्-ष्टः-ष्टवान्, क्लेशितः-तम्, चिक्लिशिषितः-चिक्लेशिषितः, चेक्लिशितः-तवान्
क्लिशः, 10 क्लेशनः, 11 क्लेशकः, क्लेशः, चिक्लिशिषुः-चिक्लेशिषुः, चेक्लिशः
क्लेशितव्यम्, क्लेशयितव्यम्, चिक्लिशिषितव्यम्-चिक्लेशिषितव्यम्, चेक्लिशितव्यम्
क्लेशनीयम्, क्लेशनीयम्, चिक्लिशिषणीयम्-चिक्लेशिषणीयम्, चेक्लिशनीयम्
12 क्लेश्यम्, क्लेश्यम्, चिक्लिशिष्यम्-चिक्लेशिष्यम्, चेक्लिश्यम्
ईषत्क्लेशः-दुष्क्लेशः-सुक्लेशः
-- -- -- क्लिश्यमानः, क्लेश्यमानः, चिक्लिशिष्यमाणः-चिक्लेशिष्यमाणः, चेक्लिश्यमानः
13 क्लेशः, क्लेशः, चिक्लिशिषः-चिक्लेशिषः, चेक्लिशः
क्लेशितुम्, क्लेशयितुम्, चिक्लिशिषितुम्-चिक्लेशिषितुम्, चेक्लिशितुम्।
14 क्लिष्टिः, केशना, चिक्लिशिषा-चिक्लेशिषा, चेक्लिशा
15 क्लिशित्वा 16 -क्लिष्ट्वा, क्लेशयित्वा, चिक्लिशिषित्वा-चिक्लेशिषित्वा, चेक्लिशित्वा
विक्लिश्य, विक्लेश्य, विचिक्लिशिष्य-विचिक्लेशिष्य, विचेक्लिश्य
क्लेशम् २, क्लिशित्वा२-क्लिष्ट्वा २, क्लेशम् २, क्लेशयित्वा २, चिक्लिशिषम् २- चिक्लेशिषम् २, चिक्लिशिषित्वा २- चिक्लेशिषित्वा २, चेक्लिशम्
चेक्लिशित्वा २। 17 कीनाशः,
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२८७)
02
=>
(४-दिवादिः-११६१। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(श्लो। १६३-४)
04
=>
[पृष्ठम्०२९८+ २०]
05
=>
[[१। ‘रलो व्युपधाद्धलादेस्संश्च’ (१-२-२६) इति सनः कित्त्वविकल्पाद्रूपद्वयम्।]]
06
=>
[[२। ‘दिवादिभ्यः श्यन्’ (३-१-६९) इति श्यन्। श्यनो ङिद्वद्भावादङ्गस्य गुणो न।]]
07
=>
[[३। ‘व्रश्च भ्रस्ज--’ (८-२-३६) इत्यादिना षत्वे, चश्त्वे चर्त्वम्।]]
08
=>
[[४। ‘क्लिशः क्त्वानिष्ठयोः’ (७-२-५०) इति इड्विकल्पः।]]
09
=>
[[आ। ‘मायाभिस्सुचिरं क्लिष्टवा राक्षसोऽक्लिशितक्रियम्।’ भ। का। ९। ३८।]]
10
=>
[[५। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति युचू ताच्छीलिकः।]]
11
=>
[[६। ‘निन्दहिंसक्लिशखाद--’ (३-२-१४६) इत्यादिना वुञ् ताच्छीलिकः।]]
12
=>
[[B। ‘अक्लेश्यमसिनाऽग्न्यन्तं कबन्धवधमभ्यधुः।’ भ। का। ७-७८।]]
13
=>
[[C। ‘देवौघस्य तपन् भुवं पतिता वावृत्तभूमाऽप्यसौ वृत्तक्लेशलबैरकाश्यत समं संवाश्यमानैस्स्वकैः।।’ धा। का। २-६०।]]
14
=>
[पृष्ठम्०२९९+ २२]
15
=>
[[आ। ‘अमृडित्वा सहस्राक्षं क्लिशित्वा कौशलैर्निजैः।’ भ। का। ७। ९६।]]
16
=>
[[१। ‘क्लिशः क्त्वानिष्ठयोः’ (७-२-५०) इति वेट्। इट्पक्षे ‘मृडमृद--’ (१-२-७) इत्यादिना नित्यकित्त्वम्।]]
17
=>
[[२। ‘क्लिशेरीच्चोपधायाः कन् लोपश्च लोनाम्’ (द। उ। ९। १।) इति कन्प्रत्यये कीनाशः = कदर्यो जनः।]]
1 {@“चायृ पूजानिशामनयोः”@} 2 चायकः-यिका, चायकः-यिका, चिचायिषकः-षिका, 3 चेकीयकः-यिका
चायिता-त्री, चाययिता-त्री, चिचायिषिता-त्री, चेकीयिता-त्री
चायन्-न्ती, चाययन्-न्ती, चिचायिषन्-न्ती
-- चायिष्यन्-न्ती-ती, चाययिष्यन्-न्ती-ती, चिचायिषिष्यन्-न्ती-ती
-- चायमानः, चाययमानः, चिचायिषमाणः, चेकीयमानः
चायिष्यमाणः, चाययिष्यमाणः, चिचायिषिष्यमाणः
चेकीयिष्यमाणः
4 प्रचाः-प्रचौ-प्रचाः
-- -- -- 5 6 अपचितः- 7।
क्षणेन क्षीणविक्रान्ताः कपिनाऽनेषत क्षयम्।।’ भ।
का।
९-२२।]] अपचायितः-तम्, चायितः, चिचायिषितः, चेकीयितः-तवान्
चायः, चायः, चिचायिषुः, 8 चेक्यः
चायितव्यम्, चाययितव्यम्, चिचायिषितव्यम्, चेकीयितव्यम्
चायनीयम्, चायनीयम्, चिचायिषणीयम्, चेकीयनीयम्
9 चाय्यम्, चाय्यम्, चिचायिष्यम्, चेकीय्यम्
ईषच्चायः-दुश्चायः-सुचायः
-- -- चाय्यमानः, चाय्यमानः, चिचायिष्यमाणः, चेकीय्यमानः
चायः, चायः, चिचायिषः, चेकीयः
चायितुम्, चाययितुम्, चिचायिषितुम्, चेकीयितुम्
10 अपचितिः, चायना, चिचायिषा, चेकीया
चायनम्, चायनम्, चिचायिषणम्, चेकीयनम्
चायित्वा, चाययित्वा, चियायिषित्वा, चेकीयित्वा
निचाय्य, प्रचाय्य, प्रचिचायिष्य, प्रचेकीय्य
चायम् २, चायित्वा २, चायम् २, चाययित्वा २, चिचायिषम् २, चिचायिषित्वा २, चेकीयम्
चेकीयित्वा २। 11 पुटम् पङ्क्तिः अशुद्धम् शुद्धम् २५१ र्कृ{??} कृवि २५२ ११२ २५२ २५४ २७ …मागमः।
…मागमो वा।
२५५ २२ ण्यन्ताम् ण्यन्तात् २५७ २५ रुत्वविसर्गौ।
दीर्घ विसगः २६३ ३कीर्तिः ३कीर्त्तः २७४ १२ क्मर्यमाणः, चि… क्मार्यमाणः, चि… २७५ २० चिक्रथित्वा चिक्रथिषित्वा २८० न्ती-न्ती न्ती-ती २८६ १९ क्रीडम् क्रीडित्वा २९० बान्धव… बान्धवा… २९३ १४ दिवादिः- दिवादिः १२०७। २९९ १३ क्लेशः- क्लेशकः- ३०३ चेक्लेवि…चिक्ले… चिक्लेवि…चेक्ले… ३०४ १३ विक्लशौ विक्लेशौ- ३०४ १५ शेनः क्लेशनः, ३०८ ३२ मर्णुंवानः मर्णवानः ३१३ १३ 12 13 ३१८ १३ १०४७ १४०७ ३२० २८ मविक्षित मविक्षत ३२० ३२ मर्णुवानः मर्णवानः ३२० ३० केऽण्यल्प केऽप्यल्प ३३६ तथा मध्ये-क्षोटनम्, चुक्षोटयिषणम्
३३८ क्ष्मायः, चि- क्ष्मापः, चि… ३४२ १८ भ्वादिः ८८ भ्वादिः १२० ३५२ ११-१२ मध्ये-खादः, खादः चिखादिषः, चाखादः
३५३ १६ चेखिदः
चेखेदः
३५८ प्रखौ-प्रखः
प्रखौ-प्रखाः
३५९ २७ ‘खोडु’ ‘खोडृ’ ३६३ ३१ गल गलत् ३६४ चिगडिष्यम्, जिगडिष्यम्, ३६७ २५ माण शब्दः माणः शब्दः ३७२ २४ सशिध्यम्।।
सशिष्यम्।।’ ३७२ ३१ ये ये ३७३ ३० पत्राणा पात्राणा 14 पुटम् पङ्क्तिः अशुद्धम् शुद्धम् ३७५ गर्ज गर्ब ३७५ २६ अषच् अभच् ३८१ २६ पङ्त्त्यनन्तरम् उत्तरपुटे 15 टिप्पन्याः प्रथमपङ्क्तिरत्र भाव्या।
३८२ २६ सुप्यजादौ सुप्यजातौ ३८३ ३० वनिन्- वनिब्- ३८७ २७ क्त्वायामिड्विक…इड्विकल्प… ३८८ २९ तद्धुवत् तद्ध्रुवत् ३८८ ३० धा।
का।
८-८२ धा।
का।
२-८२। ३९१ २३ किर कः…क्लोब… किरः कः…क्लीब… ३९६ १३ ईषज्जुप्सः ईषज्जुगुप्सः ३९७ सेट् अक।
सेट् ३९९ ३२ युतात् युतान् ४०१ प्रगोपायित्वा गोपायित्वा ४०३ अत्र^१ गोरकः इत्यत्र विद्यमाना संख्या उत्तरपङ्क्तौ गुरिता इत्यत्र योज्या।
४०३ सङ्ग्रौ सङ्गुरौ ४०७ सञ्जुघुक्षः सञ्जुघुक्षुः ४०८ १६ दुगूरः दुर्गूरः ४१५ १७ सेट्।
अद…सेट्।
आत्म।
अद… ४१६ २६ ष्णुषु च’ ष्णुषु’ ४१९ २४ शविकरण… शः विकरण… ४२० २३ पदे… १-४-२ पपदो… ३-२-१ ४२२ भवत्येव।
वा भवत्येव।
४३३ १४ सङ्ग्रथ्य, सङ्ग्रन्थ्य, ४४१ १३ जुग्रुचिषितष्यम् जुग्रुचिषितव्यम् ४४५ २० जाग्लायक जाग्लायकः ४४९ २७ रूपञ् रूपम्।
४५५ १४ 16 17 ४५५ २७ तथा ३१, प्रघिण्य परिघृण्य प्रघृण्य, प्रघिण्ण्य…परिघृण्ण्य…प्रघृण्ण्य ४६० घूण घूर्ण ४६३ १३ जिघर्णिषिषिव्यन् जिघर्णिषिष्यन् ४६९ २८ …शानजौ …शानचौ ४७६ चनिना चनिता ४८० चपनन् चपनम् ४८२ ३१ झमञ्जमन… झमञ्जेमन… 18
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(५१७)
02
=>
(१-भ्वादिः-८८०। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
[[१। ‘चायः की’ (६-१-२१) इति यङि कीभावः। द्वित्वे, अभ्यासस्य चुत्वे, ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इति गुणः।]]
04
=>
[[२। क्विपि, ‘लोपो व्योर्वलि’ (६-१-६६) इति वलि लोपे, सुपि रुत्वविसर्गौ। आकारान्तोऽयं शब्दः।]]
05
=>
[पृष्ठम्०४९८+ २१]
06
=>
[[१। ‘अपचितश्च’ (७-२-३०) इति निष्ठायां, प्रकृतेश्चिभावः, प्रत्ययस्य इडभावश्च वा निपात्यते। पक्षे अपचायितः इत्यपि भवति। बालमनोरमायां तु चिञो ण्यन्तस्य ‘अपचितः’ इति निपातनम्--इत्युक्तम्। भाष्ये तु चायतेरेव निपातनं कृतं दृश्यते।]]
07
=>
[[आ। ‘भयसंहृष्टरोमाणस्ततस्तेऽपचितद्विषः [त्विषः]
08
=>
[[२। यङो लुकि, ‘एरनेकाचः--’ (६-४-८२) इति यणि रूपमेवम्।]]
09
=>
[[B। चाय्या व्ययद्दाशविलोकभेषभ्रेषज्झषा यासदघं स्पशन्ती।।’ धा। का। २-२७।]]
10
=>
[[३। ‘क्तिनि नित्यं चिभावो वक्तव्यः’ (वा। ७-२-३०) इति वचनात्, ‘गुरोश्च हलः (३-३-१०३) इत्यस्यापवादः क्तिनि चिभावः।]]
11
=>
[पृष्ठम्०४९९+ ३६]
12
=>
(६-३-९३)
13
=>
(६-४-९३)
14
=>
[पृष्ठम्०५००+ ३५]
15
=>
(३८२)
16
=>
(४६७)
17
=>
(४६६)
18
=>
[पृष्ठम्०५०१+ ३२]