क्रोध (krodha)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English क्रोध krodha anger
क्रोध krodha passion
क्रोध krodha wrath
Apte
Englishक्रोधः [krōdhḥ], [क्रुध्-भावे घञ्]
Anger, wrath
कामात्क्रोधो$भिजा- यते 2.62
so क्रोधान्धः, क्रोधानलः
(In ) Anger considered as the feeling which gives rise to theraudra sentiment.
of the mystic syllable हुम् or ह्रुम्.
(also क्रोधन) of the 59th year of the संवत्सर cycle. -धा of a daughter of Dakṣa. -इद्ध inflamed with anger, darting out fire
क्रोधेद्धैर्द्दष्टिपातै- र्मुहुरुपशमिता वह्नयो$मी त्रयो$पि 1.3. -उज्झित free from anger, composed, cool. -कृत् angry. (m. ) the Supreme Being. -ज proceeding from wrath (as the eight vices
पैशुन्यं साहसं द्रोह ईर्ष्यासूयार्थदूषणम् । वाग्दण्डजं च पारुष्यं क्रोधजो$पि गणोष्टकः ॥ 7.48). -मूर्च्छितa. overcome or infatuated with anger
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः क्रोधमूर्च्छितः 1.1.49. -तः a kind of perfume.-वश passionate, violent. -हन् an epithet of Viṣṇu.
Apte 1890
Englishक्रोधः [क्रुध्-भावे घञ्] 1 Anger, wrath
कामात्क्रोधोऽभिजायते Bg. 2. 62
so क्रोधांधः, क्रोधानलः &c.
2 (In Rhet.) Anger considered as the feeling which gives rise to the raudra sentiment.
धा N. of a daughter of Dakṣa.
Comp.
इद्ध a. inflamed with anger, darting out fire
Ratn. 1. 4.
उज्झित a. free from anger, composed, cool.
कृत् a. angry. (
m.) the Supreme being.
ज a. proceeding from wrath (as the eight vices
पैशुन्यं साहसं द्रोह ईर्ष्यासूयार्थदूषणं । वाग्दंडजं च पारुष्यं क्रोधजोऽपि गणोष्टकः ॥ Ms. 7. 48).
मूर्च्छित a. overcome or infatuated with anger.
वश a. passionate, violent.
हन् m. an epithet of Viṣṇu.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishक्रोध, अस्, m. anger, wrath, passion
anger
personified as a child of Lobha and Nikṛti
or of
death
or of Brahmā
N. of a Dānava
(आ), f., N.
of a daughter of Dakṣa.
—क्रोध-ज, अस्, आ, अम्,
proceeding from or engendered by wrath, (especially
applicable to eight vices, hatred, envy, oppression,
violence, &c.)
—क्रोध-मय, अस्, ई, अम्, a person
of angry disposition
passionate, angry.
—क्रोध-
मूर्छित, अस्, आ, अम्, overcome or infatuated with
anger, passionate, angry
(अस्), m. a kind of perfume,
commonly called Cor, = चोर.
—क्रोध-वर्जित,
अस्, आ, अम्, free from wrath, mild, calm.
—क्रोध-
वर्धन, अस्, m., N. of a Dānava.
—क्रोध-वश,
अस्, m. the power of anger
(अस्, आ, अम्), over-
powered by anger, passionate, violent
N. of several
kinds of evil spirits
(अस्), m., N. of a Rakṣas
(आ),
f., N. of a daughter of Dakṣa and wife of Kaśyapa.
—क्रोधवश-ग, अस्, आ, अम्, subject to anger,
under the influence of anger.
—क्रोध-समन्वित,
अस्, आ, अम्, filled with anger.
—क्रोध-हन्तृ, ता,
m., N. of an Asura.
—क्रोधान्वित (°ध-अन्°), अस्,
आ, अम्, wrathful, angry.
—क्रोधामर्ष-जिह्म-
भ्रू (°ध-अम्°), ऊस्, ऊस्, उ, bending the brow with
anger and impatience.
—क्रोधोज्झित (°ध-उज्°),
अस्, आ, अम्, free from wrath, composed, calm.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishHindi
Hindiक्रोध
Apte Hindi
Hindiक्रोधः
- क्रुध् + घञ्
"कोप, गुस्सा"
क्रोधः
- क्रुध् + घञ्
क्रोध एकप्रकार की भावना है जिससे रौद्ररस का उदय होता है
क्रोधः
- क्रुध्+घञ्
रहस्यपूर्ण अक्षर ‘हुम्’ या ‘ह्रुम्’
क्रोधः
- क्रुध्+घञ्
संवत्सरचक्र में ५९ वाँ वर्ष (क्रोधन भी)
Shabdartha Kaustubha
Kannadaक्रोध
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೋಪ /ಸಿಟ್ಟು
निष्पत्तिः - > क्रुध (क्रोधे) - भावे "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "रौद्रः क्रोधस्थायिभावो रक्तो रौद्राधिदैवतः ।" "वक्षःपीठैरात्सरोरात्मनैव क्रोधेनान्धाः प्राविशन् पुष्कराणि" ।
उल्लेखाः - > सा० द० ३-२२७, माघ० १८-१७
L R Vaidya
EnglishAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritमन्यु
पु
मन्यु, क्रतु, क्रोध, दैन्य
क्रतौ क्रोधे तथा दैन्ये मन्युशब्दः प्रचक्षते ।
verse 2.1.1.42
page 0010
Edgerton Buddhist Hybrid
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetankhro
१) कांस्य २) कुप्यति ३) कुप्यते ४) कोप ५) क्रुद्ध ६) क्रोध ७) टंक ८) द्वेष ९) प्रकुप्यसि १०) विरोध ११) शबल १२) सरकं १३)
khrobo
१) क्रोध २) क्रोधिन् ३) चण्ड ४) भैरव ५) मन्यु ६) रोषण ७)
khrug
१) कोप २) क्रोध ३) संग्राम
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritशोकः शुक्शोचनं खेदः क्रोधो मन्युः क्रुधा रुषा ।
क्रुत्कोपः प्रतिघो रोषो रुट् चोत्साहः प्रगल्भता ॥ २९९ ॥
अभियोगोद्यमौ प्रौढिरुद्योगः कियदेतिका ।
अध्यवसाय ऊर्जोथ वीर्यं सोऽतिशयान्वितः ॥ ३०० ॥
शोक (पुं), शुच् (स्त्री), शोचन (क्ली), खेद (पुं), क्रोध (पुं), मन्यु (पुं), क्रुधा (स्त्री), रुषा (स्त्री), क्रुध् (स्त्री), कोप (पुं), प्रतिघ (पुं), रोष (पुं), रुष् (स्त्री), उत्साह (पुं), प्रगल्भता (स्त्री), अभियोग (पुं), उद्यम (पुं), प्रौढि (स्त्री), उद्योग (पुं), कियदेतिका (स्त्री), अध्यवसाय (पुं), ऊर्ज (पुं), वीर्य (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritरति
रति, हास, शोक, क्रोध, उत्साह, भय, जुगुप्सा, विस्मय, शम, स्थायिभावाः
रतिर्हासश्च शोकश्च क्रोधोत्साहौ भयं तथा ।
जुगुप्साविस्मयशमाः स्थायिभावाः प्रकीर्तिताः ॥ ९१ ॥
verse 1.1.1.91
page 0011
कोप
कोप, क्रोध, अमर्ष, रोष, प्रतिघ
कोपः क्रोधस्तथामर्षो रोषः प्रतिघ उच्यते ।
verse 2.1.1.362
page 0043
ई
ई, दुःखभावन, क्रोध, प्रत्यक्ष, सन्निधि
ई दुःखभावने क्रोधे प्रत्यक्षे सन्निधावपि ॥ ८७५ ॥
verse 5.1.1.875
page 0100
नाममाला
Sanskritखेद, द्वेष, अमर्ष, रुष्, कोप, क्रोध, मन्यु
खेदो द्वेषोऽप्यमर्षश्च रुट्कोपक्रोधमन्यवः ।
verse 0.1.1.109
page 0054
Mahabharata
EnglishKrodha^1 (“Wrath, ” “Anger, ” personif.). § 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2708 (Aśvatthāman was produced by a union of Mahādeva, Antaka, Kāma, and K.).--§ 223 (Vāsishṭha): I, 174, 6639 (Kāma-Kºau, used to shampoo the feet of Vasishṭha).--§ 498 (Skandotpatti): III, 226, 14363 (nārī Kº sambhavā).--§ 662b (Jāpakop.): XII, 199, 7316 (KāmaKºau, in the shape of Virūpa and Vikṛta).--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII, 335, 12686 (among the twenty-one Prajāpatis).--§ 743 (Ānuśāsanik.): XIII, 40, 2256 (Kāmasya…sahāyaṃ, created by Brahmán).--§ 786f (Jamadagni): XIV, 92, 2888, 2890, 2894, 2899 (Dharma assumed the shape of K.).
Krodha^2, an Asura. § 97 (Aṃśāvat.): I, 65, 2543 (son of Kālā).
पुराणम्
Englishक्रोध १ / KRODHA I. A famous asura born to kaśyapa by his wife kālā. (M.B. Ādi Parva, Chapter 65, Stanza 35).
क्रोध २ / KRODHA II. It is stated in bhāgavata that krodha was born from the eye-brow of brahmā. There is a story about this krodha in the ‘Jaimini-aśvamedha Parva’.
Once, while the hermit jamadagni was performing sacrificial offerings to the Manes, krodha came there and secretly put poison in the pudding prepared from the milk of the sacrificial cow. Even though the hermit knew this he did not get angry. Seeing this, krodha became afraid of the hermit and approaching him said “Oh, hermit! I thought that the Bhārgavas (those born of the family of bhṛgu) would get angry quickly. Now I understand that it is wrong.” jamadagni pardoned him and said: “But you have to appease the anger of the Manes”. The Manes cursed him that he would have to take birth as a mongoose. But he was given remissiom that he would be liberated from the curse, when he narrated the story of the Brahmin Uñcchavṛtti at the palace of dharma in the presence of śrī kṛṣṇa. Thus krodha regained his former form.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritक्रोधः, (क्रध् + भावे घञ् ।) प्रतिकूले सतितैक्ष्णस्य प्रबोधः । (यथा, भमवद्गीतायाम् । ३ अ०“काम एष क्रोध एष रजोगुणसमुद्भवः ।महाशको हापाप्मा विद्ध्येनमिह वैरिणम्” ॥
)तत्पर्य्यायः । कोपः २ अमर्षः ३ रोषः ४ प्रतिघः ५रुट् ६ क्रुत् ७ क्रुद् ८ । इत्यमरः । १ । ७ । २६ ॥
आमर्षः ९ इति तट्टीकासारसुन्दरी ॥
भीमः १०क्रुधा ११ रुषा १२ । इति शब्दार्णवः ॥
स तुब्रह्मणो भ्रुवो जातः शरीरस्थषड्रिपोरन्तर्गतश्च ।इति पुराणम् ॥
हेलः १ हरः २ हृणिः ३ त्यजः ४भामः ५ एहः ६ ह्वरः ७ तपुषी ८ जूर्णिः ९मन्युः १० व्यथिः ११ । इत्येकादश क्रोधनामानि ।इति वेदनिघण्टौ २ अध्यायः ॥
(वत्सरभेदः । यथा, “विषमस्थं जगत् सर्व्वं व्याकुलं समुदाहृतम् ।जनानां जायते भद्रे ! क्रोधे क्रोधः परस्परम्” ॥
इति शब्दार्थचिन्तामणिः । स्त्रियां टाप् । दक्ष-कन्याविशेषः । यथा, महाभारते १ । ६५ । १२ ।“क्रोधा प्राधा च विश्वा च विनता कपिला मुनिः” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritक्रोध क्रुध--भावे घञ् । १ परापकाराय चित्तवृत्तिभेदे, परानिष्टाभिलाषेण अनिष्टविषयद्वेषहेतुके चित्तवृत्तिभेदे ।क्रोधश्च रौद्ररसस्य स्थायिभावः “रौद्रः क्रोधस्थायिभावो रक्तोरुद्राधिदैवतः” सा० द० “कामएव कुतश्चित् पराहतः क्रो-रूपेण परिणमते स च रजोगुणकार्य्यः “कामएष क्रोधएषरजोगुणससुद्भवः । महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिहवैरिणम्” गीतोक्तेः “यस्त्वया पृष्टोहेतुरेष काम एव । ननुक्रोधोऽपि पूर्वं त्वयोक्तः “इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे” इत्यत्र, सत्यंनासौ ततः पृथक् किन्तु क्रोधोऽप्येषएव, कामएव हि केन-चित् प्रतिहतः क्रोधात्मना परिणमते । पूर्व्वं पृथक्त्वेनो-क्तोऽपि क्रोधः कामज एवेत्यभिप्रायेणैकीकृत्योच्यते जोगुर-णात् समुद्भवतीति तथा” श्रीधरः । तस्य कामजत्वमपि“सङ्गात् संजायते कामः कामात् क्रोधोऽमिजायते” गीता-यामक्तम् । तत्कार्य्याणि उक्तानि “न कर्म्म क्रोधान्धः प्रभ-वति विघातुं रणमृते” “अन्धीकरोति भुबनं बधिरीकरोतिधीरं सचेतनमचतनतां नयेत् क्रुत् । कृत्यं न पश्यति न-चात्महितं शृणोति धीमानधीतमपि न प्रतिसन्दधाति”नीतिशा० “क्षमैव क्रोधविजये समर्थेति विवेकिनः । क्रोधःकार्य्यविभङ्गाय तस्मात्तं क्षमया जयेत्” शकुनशा० स चमृदुमध्याधिमात्रभेदेन त्रिधेति पा० साधन पादे ३४ सू०भा० स्थितम् “क्रोधं विभो! संहर संहरेति” कुमा० ।“क्रोधे क्षत्रगणः शरे दशमुखः पाणौ प्रलम्बासुरः”सा० द० । “क्रोधान्धस्तस्य तस्य स्वयमिह जगतामन्तक-स्यान्तकोऽहम्” वेणी० । “विषमस्थं जगत्सर्व्वं व्याकुलंसमुदाहृतम् । जनानां जायते भद्रे! क्रोधे क्रोधः पर-स्परम्” इत्युक्तलक्षणे षष्टिवर्षान्तर्गते अष्टत्रिंशत्तमे२ बर्षभेदे ।
Burnouf
Frenchक्रोध क्रोध (क्रुध्) colère
toute passion dont
la colère fait partie.
क्रोधज a. (जन्) qui tire son origine de la colère.
क्रोधन a. (sfx. अन) irascible, emporté. -- Sf. femme
querelleuse, mégère.
क्रोधमूर्छिल a. (मुर्छ्) troublé par la colère.
क्रोधयामि (c. de क्रुध्) irriter, mettre en colère.
क्रोधिन् a. (क्रोधिनी ) furieux, irrité.
Stchoupak
Frenchक्रोध-
colère, fureur
colère personnifiée
-मय- -ई-
a. de nature irritable, passionné
-इत्व- nt. fait d'être emporté.
°चक्षुस्- nt. œil (flamboyant) de colère.
°ज- a. produit par la colère (vice).
°मूर्छित- a. v. affolé par la colère.
°वश- empire de la colère
sg. et
de
différentes sortes de mauvais esprits
-आ- d'une fille de Dakṣa
°वश-ग- a. sujet à la colère.
°शत्रु- d'un Asura
°हन्तृ- id.
क्रोधाग्नि- flamme de la colère
-इं कृ- s'enflammer de
colère.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.