| YouTube Channel

क्रीत (krIta)

 
शब्दसागरः
English
क्रीत
mfn.
(-तः-ता-तं) Bought, purchased.
m.
(-तः) A son, one of the
twelve kinds acknowledged by the ancient Hindu law
he who is
purchased from his natural parents.
E.
कृ to buy, affix क्त.
Capeller Eng
English
क्रीत॑
a.
bought (esp. a son)
n.
buying.
Yates
English
क्रीत (तः-ता-तं)
p. Bought.
Spoken Sanskrit
English
क्रीत krIta
adj.
purchased from his natural parents
क्रीत krIta
adj.
won by
क्रीत krIta
adj.
purchased
क्रीत krIta
m.
sort of despised caste
क्रीत krIta
n.
bargain
क्रीत krIta ppp. bought
क्रीत-पुस्त krIta-pusta
n.
store-bought book
क्रीत-प्रपञ्जी krIta-prapaJjI
f.
store-bought ledger
Wilson
English
क्रीत
mfn.
(-तः-ता-तं) Bought, purchased.
m.
(-तः) A son, one
of the twelve kinds acknowledged by the ancient Hindu law
he who is
purchased from his natural parents.
E.
क्री to buy, affix क्त.
Apte
English
क्रीत [krīta], p. p. Bought
see क्री. -तः One of the twelve kinds of sons recognised in Hindu Law
a son purchased from his natural parents
Ms.*
9.16
क्रीतश्च ताभ्यां वि- क्रीतः
Y.*
2.131
तव क्रीतसुतो$स्मीति वाचिकेन व्यजिज्ञपत् Śiva. B.31.32. -तम् A bargain.
Comp.
-अनुशयः 'repenting a purchase', rescission, returning a thing purchased, to the seller (admissible in some cases by law).
Apte 1890
English
क्रीत p. p. Bought
see क्री.
तः One of the twelve kinds of sons recognised in Hindu Law
a son purchased from his natural parents
क्रीतश्च ताभ्यां विक्रीतः Y. 2. 131.
Comp.
अनुशयः ‘repenting a purchase’, rescission, returning a thing purchased to the seller (admissible in some cases by law).
Monier Williams Cologne
English
क्रीत॑ a
mfn.
bought, purchased,
ŚBr.
Mn.
&c.
purchased from his natural parents (as a son
one of the twelve kinds of sons acknowledged by the ancient Hindū law),
Mn.
ix, 160
won by (instr.),
Śak.
iii (v.l.)
ifc. (with the purchase-price
f(ई). ),
Pāṇ.
iv, 1, 50
vi, 2, 151
क्रीत॑ mf(आ or ई)n. (f. also आ),
Siddh.
क्रीत॑ (अ॑स्),
m.
N.
of a man,
MaitrS.
iv, 2, 6
क्रीत॑ (आस्),
m.
pl.
a sort of despised caste,
W.
क्रीत॑ (अम्),
n.
a bargain Comm. on
Yājñ.
ii, 6.
क्रीत॑ b
&c.
See क्री.
Monier Williams 1872
English
क्रीत, अस्, आ, अम्, bought, purchased
(अस्), m. a
son, one of the twelve kinds acknowledged by the
ancient Hindū law, viz. one purchased from his natural
parents.
—क्रीतानुशय (°त-अन्°), अस्, m. repenting
a purchase, returning a purchase upon the seller,
admissible in some cases by law.
Macdonell
English
क्रीत krī-ta, pp. krī
n.
purchase: -ka,
a.
🞄(son) acquired by purchase
-anuśaya,
m.
🞄repenting of a purchase.
Apte Hindi
Hindi
क्रीत
वि* - क्री + क्त
मोल लिया हुआ
क्रीतः
पुं*
- क्री + क्त
"हिन्दुधर्मशास्त्र में प्रतिपादित १२ प्रकार के पुत्रों में एक, अपने नैसर्गिक माता पिता से मोल लिया हुआ पुत्र"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
क्रीत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ೧೨ ವಿಧ ಪುತ್ರರಲ್ಲೊಬ್ಬ
निष्पत्तिः - > डुक्रीञ् (द्रव्यविनिमये) - कर्म० "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > "कानीनश्च सहोढश्च क्रीतः पौनर्भवस्तथा"
उल्लेखाः - > मनु० ९-१६०
क्रीत
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ರಯ /ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳುವುದು
निष्पत्तिः - > डुक्रीञ् (द्रव्यविनिमये) - भावे "क्तः" (३-३-११४)
क्रीत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕ್ರಯಕ್ಕೆ ಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > डुक्रीञ् (द्रव्यविनिमये) - कर्म० "क्तः" (३-२-१०२)
L R Vaidya
English
krIta {% (I) a. (f. ता) %} Bought, (pp. of क्री q.v.).
krIta {% (II) m. %} One of the twelve kinds of sons amongst the Hindus. He is a son purchased from his natural parents (क्रीतश्च ताभ्यां विक्रीतः Yaj.ii.131, M.ix.174).
Kridanta Forms
Sanskrit
क्री (डुक्री॒ञ् द्रव्यविनिमये - क्र्यादिः - अनिट्)
ल्युट् = क्रयणम्
अनीयर् = क्रयणीयः - क्रयणीया
ण्वुल् = क्रायकः - क्रायिका
तुमुँन् = क्रेतुम्
तव्य = क्रेतव्यः - क्रेतव्या
तृच् = क्रेता - क्रेत्री
क्त्वा = क्रीत्वा
ल्यप् = प्रक्रीय
क्तवतुँ = क्रीतवान् - क्रीतवती
क्त = क्रीतः - क्रीता
शतृँ = क्रीणन् - क्रीणती
शानच् = क्रीणानः - क्रीणाना
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
क्री꣡त (so zu betonen) m. N. pr. eines Mannes, Maitr. S. 4, 2, 6.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
क्रीत, परिक्रीत, आक्रीत, क्रयक्रीत
adjective
यत् क्रीयते।
"शीला क्रीतानि वस्तूनि पेटिकायां स्थापयति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
क्रीतः,
पुं,
(क्री + कर्म्मणि क्तः ।) क्रीतकपुत्त्रः सतु द्वादशविधपुत्त्रान्तर्गतपुत्त्रभेदः इति जटा-धरः
(यथाह, याज्ञवल्क्यः ।“दद्यात् मातापिता वा यं पुत्त्रो दत्तको भवेत् ।क्रीतश्च ताभ्यां विक्रीतः कृत्रिमः स्यात् स्वयं कृतः”
)कृतक्रये त्रि केना इति भाषा यथा, --“दीयमानं गृह्णाति क्रीतं पण्यन्तु यः क्रयी ।स एवास्य भवेद्दोषो विक्रेतुर्योऽप्रयच्छतः”
इति प्रायश्चित्ततत्त्वे नारदः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
क्रीत
त्रि०
क्री--कर्म्मणि क्त मूल्यदानेन स्वत्वास्पदीभूतेकृते “शूद्रानीतैः क्रयक्रीतैः (जलैः) कर्म्म कुर्व्वन् पत-त्यधः” स्मृतिः गौणपुत्रभेदे
पु०
“क्रीतश्च नवमः सयेनक्रीतः” विष्णु ंसं० भावे क्त क्रये
न०
क्रीतानुशयः ।पुत्रभेदास्तल्लक्षणानि योगीश्वरेण दर्शितानि यथा“औरसो धर्म्मपत्नीजस्तत्समः पुत्रिकासुतह् क्षेत्रजःक्षेत्रजातस्तु सगोत्रेणेतरेण वा गृहे प्रच्छन्न उत्प-न्नो गूढजस्तु सुतः स्मृतः कानीनः कन्यकाजातोमातामहसुतोमतः अक्षतायां क्षतायां वा जातः पौनर्भवः सुतः दद्यान्माता पिता वा यं पुत्रोदत्तकोभवेत् क्रीतश्च ताभ्यां विक्रीतः, कृत्रिमः स्यात् स्वयंकृतः ।दत्तात्मा तु स्वयन्दत्ती गर्भे विन्नः सहोडजः उत्सृष्टो गृह्यते यस्तु सोऽपविद्धोभवेत् सुतः” “अदूर-बान्धवमिति देशभाषाविप्रकृष्टस्य प्रतिषेधः एवं क्रीतस्वय-न्दत्तकृत्रिमेष्वपि योज्यं समानन्यायत्वात् क्रीतस्तुविक्रीतः मातापितृभ्यां पूर्व्ववत् तथैकं पुत्रं ज्येष्ठञ्च वर्ज-यित्वा आपदि सवर्ण इत्येव यत्तु मनुनोक्तम् “क्री-णीयाद्यस्त्वपत्यार्थं मातापित्रोर्यमन्तिकात् क्रीतकःसुतस्तस्य सदृशोऽसदृशोपिऽवेति” तद्गुणैः सदृशोऽसदृशोवेति व्याख्येयं ञात्या “सजातीयेष्वयम्प्रोक्तस्तनयेषुमर्या विधिः” इत्युप संहारात्” मिता० स्वार्थे ।तत्रार्थे “कानीनश्च सहोढश्च क्रीतः पौनर्भवस्तथा ।स्वयं दत्तश्च शौद्रश्च षडदायादबान्धवाः” इति मनूक्तेः तस्यपिवृमावृभिन्नदायानधिकारित्वम् दत्तकर्मामांसा-मते “औरसः क्षेत्रजश्चैव दत्तः कृत्रिम च” पराशरेणकलिधर्म्मप्रस्तावे चतुर्ण्णामेव ग्राह्यताया उक्तेः दत्तकच-कामते “दत्तौरसेतरेषाञ्च पुत्रत्वेन परिग्रहः” इत्यादिपुराणे दत्तौरसभिन्नानां कलौ वर्ज्यत्वोक्तेश्च क्रीतपुत्रस्यन कलौ कर्त्तव्यता
Capeller
German
क्रीत॑ s. क्री
n.
Kauf.
Stchoupak
French
क्रीत-
(क्री-) a. v. acheté (not. dit du fils adopté par voie
d'achat)
acquis
-क- a. id.