| YouTube Channel

क्रम् (kram)

 
Capeller Eng
English
क्रम् क्रा॑मति क्र॑मते (क्रमति, क्रामते),
pp.
क्रान्त॑ (mostly —° &
w.
 act. mg). stride, step, walk, go or come to
(acc. or
loc.
 )
go over, pass, ascend, approach (sex.)
surpass,
pervade, fill, accomplish
M.
 proceed well, succeed.
C.
 क्रमयति
(क्रामयति) cause to stride.
I.
 चङ्क्रमते, चङ्क्रम्य॑ते &
चङ्क्रमीति step to and fro, wander, walk, pass. — अति step beyond,
cross, pass, excel, overcome, pass by, neglect, transgress (abs. or
w.
acc.
 )
part or escape from, lose, be deprived of (abl. ).
C.
 let pass,
take no notice of (acc. ). अभ्यति step beyond or across, pass, excel,
overcome, overstep, neglect, transgress. व्यति & समति the same,
अधि ascend, mount up to (acc. ) अनु go on or along, follow
go
through, enumerate. अप go or pass away
withdraw or fly from (abl. ).
अभि step near, approach, attack, overwhelm
enter, begin, undertake.
समभि come near, approach. अव go away, fly
tread upon, overwhelm
(acc. ). —आ approach, visit, enter, tread upon (acc. or
loc.
 )
cling
to, grasp, attack, overpower, take hold or possession of (acc. )
undertake, begin (inf. )
ascend, mount (mostly
M.
 ). अध्या attack,
seize, occupy. समा the same + tread upon, overpower, take hold or
possession of (acc. ). उद् go up or out, depart
escape, fly or withdraw
from (abl. or
acc.
 )
pass by, neglect. व्युद् go asunder, part, go away
overstep, transgress, disregard. उप come near, approach, enter (acc.
or
loc.
 )
go against, attack
treat, deal with (acc. )
(mostly
M.
 )
undertake, begin, be about to (acc. ,
dat.
 , or
inf.
 ). समुप come near
undertake, begin (M.
w.
inf.
 ). नि enter, step, tread down. निस् go
out of (abl. ), depart, fly, escape.
C.
 cause to step out, expel, lead or
take away. अभिनिस्, उपनिस्, & विनिस् go out, come forth from (abl. ).
परा step forward, advance, exert one's self, excel. परि walk about
(esp. on the stage), circumambulate, walk through, visit
overtake,
overcome. प्र step forth, set out, go to (acc. ), go across, pass
M.
deal with (loc. )
M.
 (A. ) proceed to, undertake, begin (acc. , अर्थम्,
or
inf.
 ). संप्र
M.
 proceed to, begin (acc. or
inf.
 ). प्रति &
अनुप्रति come back. वि go asunder, part, separate
walk through,
bestride
move on, advance, proceed, exert one's self
content, fight
against (acc. ). अनुवि
M.
 step after. निर्वि step out. सम् come
together, meet, encounter
go to, enter (acc. ), pass from (abl. ) to
(loc. ), go through or across, come near, walk along.
C.
 cause to pass,
transport, deliver
lead to (2
acc.
 ), cast upon (acc. of th. and
loc.
 of
pers.
 ). अनुसम् follow after (acc. ), also = उपसम् step towards, come
or pass to (acc. ). — Cf. अध्याक्रान्त, आक्रान्त, निष्क्रान्त, विक्रान्त,
संक्रान्त.
Yates
English
क्रम् (उ) क्रामति 1.
a. (य) क्राम्यति क्रम्यति
4.
a. To go, to step. In the active
voice with अति, it means to go
over or beyond, to leap over
with अभि to surpass
with आ
to rise, mount, overcome
with
उत् to transgress
with उप to
depart
with निर to go forth
with प्र to depart, to approach
with परि to wander about
with
वि to overcome, to ascend
with
सं to remove. In the middle with
अनु to proceed regularly
with
अप to depart
with आ to rise
as the sun
with उप or प्र to be-
gin
with वि to pace
with अनु
and परि to follow up, to look af-
ter
with वि and आ to transgress.
Apte
English
क्रम् [kram], 1
U.
 , 4.
P.
 (क्रामति, क्रमते, क्राम्यति, चक्राम, चक्रमे, अक्रमीत्, अक्रस्त, क्रान्त)
To walk, step, go
क्रामत्यनुदिते सूर्ये वाली व्यपगतक्लमः Rām.
गम्यमानं न तेनासीदगतं क्रामता पुरः
Bk.*
 8.2
25.
To go to, approach (with
acc.
 ).
देवा इमान् लोकानक्रमन्त Śat. Br.
To pass or go over, go across, traverse
U.*
 2.13
सुखं योजनपञ्चाशत्क्रमेयम् Rām.
To leap, jump
क्रमं वबन्धं क्रमितुं सकोपः (हरिः)
Bk.*
 2.9.5.51.
To go up, ascend
क्रामत्युच्चैर्भूभृतो यस्य तेजः
Śi.*
 16.83.
(a) To cover, occupy, take possession of, fill
क्रान्ता यथा चेतसि विस्मयेन
R.*
 14.17. (b) To reach up to, pervade, penetrate
क्रामद्भिर्घनपदवीमनेकसंख्यैः
Ki.*
 5.34.
To surpass, excel
स्थितः सर्वोन्नतेनोर्वीं क्रान्त्वा मेरुरिवात्मना
R.*
 1. 14.
To undertake, strive after, be able or competent for, show energy for (with
dat.
 or
inf.
 )
व्याकरणाध्यय- नाय क्रमते Sk
धर्माय क्रमते साधुः Vop
व्युत्पत्तिरावर्जितकोविदापि न रञ्जनाय क्रमते जडानाम् Vikr.1.16
हत्वा रक्षांसि लवितुमक्रमी- न्मारुतिः पुनः । अशोकवनिकामेव
Bk.*
 9.23.
To be developed or increased, to have full scope, be at home (with
loc.
 )
कृत्येषु क्रमन्ते
Dk.*
 17
क्रमन्ते$स्मिञ्शास्त्राणि, or ऋक्षु क्रमते बुद्धिः Sk. क्रममाणो$रिसंसदि
Bk.*
 8.22.
To succeed, have effect (Atm. )
न चक्रमस्याक्रमताधिकं धरम्
Śi.*
 1.54.
To be repeated (as a letter or word in the arrangement called क्रम q. v. )
To fulfil, accomplish.
To have sexual intercourse with
to cover (in copulation)
क्रमस्पर्श इव रोहितमनवग्लायता सदा
Av.*
 4.4.7. (By वृत्तिसर्गतायनेषु क्रमः
P.
 I.3.38
क्रम् by itself is used in the Ātm. in the sense of 'continuity' or 'want of interruption', 'energy or application', and 'development or increase', and also 'conquering or getting over.)Caus. (क्रमयति, क्रामयति)
To cause to go
&c.
To repeat a letter (as in the क्रम arrangement). -Desid. चिक्रमिषति, चिक्रंसते
&c.
Apte 1890
English
क्रम् {c1c} U., {c4c} P. (क्रामति, क्रमते, क्राम्यति, चक्राम, चक्रमे, अक्रमीत्, अक्रंस्त, क्रांत) 1 To walk, step, go
क्रामत्यनुदिते सूर्ये वाली व्यपगतक्लमः Rām.
गम्यमानं न तेनासीदगतं क्रामता पुरः Bk. 8. 2
25.
2 To go to, approach (with acc).
देवा इमान् लोकानक्रमंत Śat. Br.
3 To pass or go over, go across, traverse
U. 2. 13
सुखं योजनपंचाशत्क्रमेयं Rām.
4 To leap, jump
क्रमं बबंध क्रमितुं सकोपः (हरिः) Bk. 2. 9. 5. 51.
5 To go up, ascend
क्रामत्युच्चैर्भूभृतो यस्य तेजः Śi. 16. 83.
6 (a) To cover, occupy, take possession of, fill
क्रांता यथा चेतसि विरमयेन R. 14. 17. (b) To reach up to, pervade, penetrate
क्रामद्भिर्घनपदवीमनेकसंख्यैः Ki. 5. 34.
7 To surpass, excel
स्थितः सर्वोन्नतेनोर्वीं क्रांत्वा मेरुरिवात्मना R. 1. 14.
8 To undertake, strive after, be able or competent for, show energy for (with dat. or inf.)
व्याकरणाध्ययनाय क्रमते Sk. धर्माय क्रमते साधुः Vop.
व्युत्पत्तिरावर्जितकोविदापि न रंजनाय क्रमते जडानां Vikr. 1. 16
हत्वा रक्षांसि लवितुमक्रमीन्मारुतिः पुनः । अशोकवनिकामेव Bk. 9. 23.
9 To be developed or increased to have full scope, be at home (with loc.)
कृत्येषु क्रमंते Dk. 170
क्रमंतेऽ स्मिञ्शास्त्राणि, or ऋक्षु क्रमते बुद्धिः Sk.
क्रममाणोऽरिसंसदि Bk. 8. 22.
10 To succeed, have effect (Atm.)
न चक्रमस्याक्रमताधिकं धरं Śi. 1. 54.
11 To be repeated (as a letter or word in the arrangement called क्रम q. v.).
12 To fulfil, accomplish.
13 To have sexual intercourse with. (By P. I. 3. 38 क्रम् by itself is used in the Atm. in the sense of ‘continuity’ or ‘want of interruption, ’ ‘energy or application’, and ‘development or increase’, and also ‘conquering or getting over’).
Caus. (क्रमयति, क्रामयति) 1 To cause to go &c.
2 To repeat a letter (as in the क्रम arrangement).
Desid. चिक्रमिषति, चिक्रंसते &c.
Monier Williams Cologne
English
क्रम्
cl.
 1. Ā.
P.
 क्रा॑मति (Pāṇ. vii, 3, 76
ep.
 also क्रमति), क्रमते (Pāṇ. i, 3, 43,
ep.
 also क्रामते
according to,
Pāṇ.
 iii, 1, 70 also
cl.
 4.
P.
 क्राम्यति [क्रम्यति,
Vop.
 ]
aor.
 अक्रमीत्,
RV.
&c.
Ā. क्र॑मिष्ट, क्रंसते [RV. i, 121, 1], 3.
pl.
 च॑क्रमन्त [RV. ii, 19, 2]
perf. चक्राम, or चक्रमे
p.
 चक्रमाण॑,
RV.
 x, 123, 3
fut. क्रमिष्यति or क्रंस्यते
ind.
p.
 क्रान्त्वा, क्रन्त्वा, or क्रमित्वा,
Pāṇ.
 vi, 4, 18 and vii, 2, 36),
to step, walk, go, go towards, approach (with अ॑च्छ, अ॑धि
acc.
 or
loc.
 ),
RV.
AV.
TS.
&c.
to approach in order to ask for assistance (with
loc.
 ),
AV.
 iv, 11, 12 and xix, 17, 1
to go across, go over,
MBh.
R.
&c.
Ved.
 to climb (as on a tree's branch),
Pāṇ.
 vii, 1, 40,
Kāś.
to cover (in copulation),
AV.
 iv, 4, 7
to stretch over, project over, tower above, (ind.
p.
 क्रान्त्वा),
Ragh.
 i, 14
to take possession of
Pañcat.
Ā. to undertake, strive after, make effort for (dat. ),
Pāṇ.
 i, 3, 38
iii, 1, 14,
Kāś.
(loc. ),
Bhaṭṭ.
 xv, 20
Ā. (Pāṇ. i, 3, 38) to proceed well, advance, make progress, gain a footing, succeed, have effect,
MBh.
R.
Bhaṭṭ.
to be appliable or practicable,
Sarvad.
P.
 to be liable to the peculiar arrangement of a Vedic text called Krama (i.e. to be doubled, as a letter or word),
RPrāt.
 vi, 4
Ā. to read according to the Krama arrangement of a Vedic text,
RPrāt.
Lāṭy.
 (अ-क्रान्त) :
Caus.
P.
 क्रमयति, to cause to step,
ŚBr.
 v
xi
क्रमयति or क्राम्°, to make liable to the peculiar arrangement called Krama (i.e. to double a letter or word),
RPrāt.
&c.
 :
Intens.
 चङ्क्रम्यते (Pāṇ. iii, 1, 23,
Kāś.
p.
 चङ्-क्रम्य॑माण [TS. vii, 1, 19, 3
MBh.
 ] or °क्रमम्°,
MBh.
 i, 7919 &
BhP.
 v, 6, 7) or चङ्क्रमीति (MBh. xiv, 137 and 141
impf.
 2.
pl.
 चङ्क्रमत,
RV.
 viii, 55, 4
fut.
p.
 चङ्क्रमिष्य॑त्,
TS.
 vii, 1, 19, 3
ind.
p.
 °मित्वा,
Vop.
 v, 3
cf.
 °मित॑),
to step to and fro, walk or wander about.
Monier Williams 1872
English
क्रम् क्रम्, cl. 1. P. A., 4. P. क्रामति
(ep. also क्रमति), क्रमते (ep. also
क्रामते), क्राम्यति and क्रम्यति (?), चक्राम,
चक्रमे, क्रमिता, क्रमिष्यति and क्रंस्यते,
अक्रमीत् and अक्रंस्त, क्रमितुम् (according to
some also क्रान्तुम्), to step, walk, go, go towards,
approach (with acc.)
to approach in order to ask for
assistance (with loc., e. g. तस्मिन् क्रमे, I go to
him for assistance)
to go across, go over
to ascend
to have sexual intercourse with
to excel
to per-
vade, take possession of
to fill
to fulfil, accomplish
to undertake, strive after
A. to proceed well, to gain
a footing, to succeed, have effect
(in gram.) to be
liable to the peculiar arrangement of a Vedic text
called Krama
to be doubled (as a letter or word) in
connection with this arrangement
A. to read ac-
cording to the Krama arrangement of a Vedic text:
Caus. क्रमयति, -यितुम्, to cause to step
क्रम-
यति or क्रामयति, to make liable to the peculiar
arrangement called Krama
to double (a letter or
word) in connection with this arrangement: Intens.
चङ्क्रम्यते or चङ्क्रन्ति, to step to and fro, to
walk, wander about: Desid. चिक्रमिषति, चिक्रं-
सते
[cf. Lat. gra-dus, gra-dior, gran-dis
Goth.
hlaupa, ‘to run
’ Old Germ. hlaufu, hloufu
laufu, loufu.]
Macdonell
English
क्रम् KRAM, Ⅰ. krā́ma-ti (-te), krama-te (-ti), 🞄stride, step
go to (ac. or lc.)
take 🞄refuge with (lc.)
pass through, traverse
🞄tower above
take possession of, occupy, fill
🞄Ā. succeed, take effect: pp. krānta
cs. krā̆maya, cause to step
intv. caṅkramate, 🞄caṅkramyate, caṅkramīti, walk about. 🞄ati, pass by, go beyond, traverse, cross
overstep, 🞄neglect
depart from (ab.)
be deprived 🞄of (ab.)
pass, elapse
exceed, surpass
trespass, 🞄transgress
cs. allow to pass by
disregard. 🞄abhi‿ati, overcome. vi‿ati, overstep
🞄pass by (of time), elapse
neglect, trespass
🞄wrongly surrender oneself to (ac.). 🞄sam-ati, id. anu, follow, go through in order. 🞄enumerate
particularize
state in an index. 🞄[Page76-2] 🞄apa, go away, depart, retreat from (ab.). ava, 🞄depart, withdraw
escape. ā, come up, approach, 🞄enter
step on (ac., lc.)
press upon 🞄(ac.)
seize, attack
gain possession of
occupy, 🞄overspread
rise, ascend (Ā.)
begin 🞄(inf. ): pp. see s. v.
cs. cause to enter. 🞄adhi‿ā, fall upon
choose, occupy. nir-ā, 🞄issue forth (from ab.). prati‿ā, step back. 🞄sam-ā, step upon (ac.)
assail, take possession 🞄of
occupy. ud, rise
go out
leave (ab.)
🞄depart (life)
avoid. prati‿ud, depart. vi‿ud, 🞄overstep
pass over, neglect. upa, come up, 🞄approach (ac., lc.)
treat
physic
perform
🞄begin (ac., d., inf. ). sam-upa, Ā. begin 🞄(inf. ). nis, go out of, leave (ab.)
depart: 🞄pp. niṣ-krānta, = exit, exeunt
cs. cause to 🞄leave, let out of (ab.)
drive out. abhi-nis, 🞄go out of (ab.). vi-nis, step out, emerge from 🞄(ab.). parā, stride forth, be valorous, put 🞄forth oneʼs strength, do oneʼs best. pari, walk 🞄about (esp. on the stage)
traverse, visit
surround
🞄overtake. anu-pari, inspect in turn. 🞄saṃ-pari, walk round (ac.)
visit. pra, stride 🞄forth, set out
Ā. begin, undertake. vi, stride 🞄along
go aside
traverse
rise to (ac.)
assail 🞄courageously
be valorous
fight with 🞄(ac.): pp. courageous, valorous, brave. sam, 🞄come together, unite
go to
enter
pass from 🞄(ab.) to (lc.): pp. transferred from (ab.) to 🞄(—°)
cs. lead to (2 ac.)
transfer to (lc.). 🞄upa-sam, approach.
Benfey
English
क्रम् क्रम्, i. 1, क्राम (in epic
poetry also क्रम, e. g. Rām. 5, 3, 73)
Par., Ātm. † i. 4, Par.
1. To step, to
walk, Rām. 5, 1, 45.
2. To step through,
MBh. 3, 485.
3. To go to (with acc.),
Rām. 4, 8, 4.
4. To attain, Ragh. 14,
17.
5. To undertake, Bhaṭṭ. 9, 23.
6.
To commit, Bhāg. P. 3, 16, 2.
7. Ātm.
To succeed, Rām. 4, 44, 121.
8. Ātm.
To prevail, MBh. 13, 3918.
9. To over-
top, Ragh. 1, 14. क्रान्त,
n.
 A step,
Man. 12, 121. Frequent. चङ्क्रम्
and चङ्क्रम्य,
1. To roam, MBh. 5,
707
to go astray, MBh. 1, 716
anomal.
ptcple. of the pres. चङ्क्रममाण,
MBh. 1, 7917. -- With the prep. अति
अति,
1. To cross, Rām. 3, 60, 18
Man.
5, 76
absol. अतिक्रम्य, Beyond, Rām.
4, 40, 34.
2. To escape, Rām. 2, 9, 24.
3. To let pass away, Rām. 6, 88, 20.
4.
To surpass, Man. 8, 151
MBh. 14, 86.
5. To supersede, MBh. 14, 1810.
6.
To trespass, Rām. 2, 9, 22.
7. To neg-
lect, Man. 9, 78.
8. To withdraw,
Rām. 1, 9, 11.
9. To become deprived
(with abl.), Man. 9, 93. अतिक्रान्त,
1.
Passed, Pañc. i. d. 378.
2. Excessive,
MBh. 3, 657. दन्-अतिक्रान्त,
adj.
 Not ex-
ceeded, Rājat. 5, 228. अन्-अतिक्रमणीय,
adj.
 Unavoidable, Hit. iv. d. 72. Caus.
अति-क्रमय,
1. To let pass away, Rām.
4, 26, 24.
2. To disregard, Rām. 6, 16,
67. -- With अत्यति अति-अति, To com-
press (in sexual intercourse), MBh. 1,
4883. -- With अभ्यति अभि-अति,
1. To
pass, Rām. 2, 70, 26.
2. To avoid,
MBh. 14, 1551.
3. To trespass, MBh.
1, 199. -- With व्यति वि-अति,
1. To pass,
Rām. 2, 14, 29.
2. To stride through,
MBh. 13, 4897.
3. To trespass, Pañc.
i. d. 65.
4. To pass away, Rām. 1, 63,
9.
5. To surpass, Rām. 5, 43, 5. व्य-
तिक्रान्त,
n.
 Fault, Rām. 5, 84, 11. --
With समति,
1. To pass, MBh. 3, 2851
Lass. 10, 1.
2. To step out, Rām. 6,
31, 2.
3. To let pass away, Rām. 5, 56,
79 (absol. समतिक्रम्य, After).
4.
To disregard, Rām. 2, 30, 33.
5. To
lose, MBh. 1, 7786. -- With अधि अधि,
To ascend to, MBh. 3, 1777. -- With अनु
अनु,
1. To follow, MBh. 3, 356.
2. To
particularise, Bhāg. P. 2, 6, 45.
3. To
make a table of contents, Bhāg. P. 1,
7, 8. अनुक्रान्त,
1. Followed, Rām. 5,
47, 6.
2. Following, Rām. 2, 30, 41. --
With समनु सम्-अनु, To pass com-
pletely, Bhāg. P. 3, 30, 35. -- With अप
अप,
1. To go away, MBh. 1, 177.
2.
To leave (with abl.), Rām. 4, 30, 21.
3. To pass away, Bhāg. P. 3, 11, 33. --
With व्यप वि-अप, To withdraw, Rām.
2, 87, 21. -- With अभि अभि,
1. To ap-
proach, MBh. 3, 8613.
2. To enter,
Rām. 4, 47, 3.
3. To set out, Rām. 1,
77, 18. -- With समभि सम्-अभि, To ap-
proach, MBh. 3, 2389. -- With अव अव,
To withdraw, Mṛcch. (Calc. ed.) 210,
21. -- With आ आ,
1. To approach,
Bhartṛ. 1, 69.
2. To step on, Man. 4,
130.
3. To step in, Rām. 5, 81, 22.
4.
To begin, Rām. 3, 4, 5.
5. To seize,
MBh. 1, 5936.
6. To conquer,
Mārk. P. 18, 26.
7. To repose on, Rām. 1,
57, 28.
8. Ātm. , To rise, Ragh. 5, 71
to ascend, MBh. 1, 4076. आ-क्रान्त,
1.
Burdened, Mṛcch. 115, 5.
2. Full
of, Bhartṛ. 3, 9
abounding with, Man.
4, 61. -- Causal, To cause to step in,
Kumāras. 6, 52. -- With अध्या अधि-आ,
1. To assault, MBh. 3, 13827.
2. To
occupy, Śāk. d. 47. -- With अन्वा अनु
-आ, To visit one by one, Bhāg. P. 3, 1, 17.
-- With अपा अप-आ, To withdraw,
MBh. 13, 3717. -- With उपा उप-आ, To
assail, MBh. 3, 11123. -- With समुपा
सम्-उप-आ, To attain, Rām. 1, 41, 21. --
With निरा निस्-आ, To step out, MBh. 1,
4292. -- With समा सम्-आ,
1. To step on,
MBh. 1, 355.
2. To assail, Pañc. iii.
d. 18.
3. To occupy, Ragh. 4, 4. समा-
क्रान्त,
1. Burdened, Rām. 4, 15, 25
filled, Rām. 5, 20, 2.
2. Performed,
Rām. 1, 44, 54.
3. Captive, Kathās. 10,
193. -- With उद् उद्,
1. To step out,
Rām. 3, 9, 35.
2. To leave, MBh. 13,
1828.
3. To omit, MBh. 14, 1812.
4.
To neglect, MBh. 3, 1180. उत्क्रान्त,
Left, Kathās. 4, 2. उत्क्रमणीय, What
ought to be removed, MBh. 3, 8226. --
With अत्युद् अति-उद्, To excel, MBh. 13,
1628. -- With व्युद् वि-उद्,
1. To leave,
MBh. 14, 1319.
2. To neglect, MBh.
13, 4768. -- With समुद् सम्-उद्, To neg-
lect, MBh. 1, 4835. -- With उप उप,
1.
To approach, MBh. 1, 6787.
2. To
assail, MBh. 13, 6716.
3. To walk,
Rām. 5, 1, 46.
4. To treat, MBh. 2, 678.
उपायोपक्रान्त,
adj.
 Treated with (the
suitable) means, Daśak. in Chr. 196, 11
cf. 198, 1 (tortured).
5. To physic,
Daśak. in Chr. 187, 13
to cure, Suśr.
1, 31, 1.
6. To seize, MBh. 3, 14984.
7. To perform, Yājñ. 3, 200.
8. To dis-
pose, MBh. 1, 4131.
9. To begin Rām.
2, 103, 6. -- With समुप सम्-उप,
1. To
approach, Rām. 2, 78, 14.
2. To begin,
MBh. 13, 4222. -- With निस् निस्, To
go forth, to leave, MBh. 1, 4445
in
dramatic language, Exit, exeunt, Śāk.
4, 20. -- Caus.
1. To cause to step out
or to leave, Rām. 4, 9, 24.
2. To de-
liver, Daśak. in Chr. 200, 7. -- With
अभिनिस् अभि-निस्,
1. To step out and
near, Rām. 4, 25, 21.
2. To leave (with
abl.), Man. 6, 41. -- With उपनिस् उप
-निस्, To leave (with abl.), MBh. 2, 1070.
-- With विनिस् वि-निस्, To step out,
MBh. 3, 10273. -- With परा परा,
1. To
turn, MBh. 3, 15772.
2. To put forth
one's strength, Man. 7, 106
with
परस्परम्, To rival each other, Chr.
25, 59. -- With परि परि,
1. To walk
about, MBh. 3, 13878.
2. To walk
round (with acc.), Rām. 1, 73, 36.
3.
To walk through, Bhāg. P. 6, 13, 30.
4. To overtake, Rām. 5, 3, 42. परि-
क्रान्त,
n.
 Trace, Rām. 3, 68, 46.
--
Comp.
त्रि-,
m.
 epitheton of a true
Brāhmaṇa, MBh. 13, 6455 (perhaps: Who
has been thrice victorious, viz. in
तपस्, दम, and नियम
cf. MBh.
12, 13566 and 13567). Frequent. परि
-चङ्क्रम्, To turn round continually,
Bhāg. P. 5, 23, 3. -- With अनुपरि अनु
-परि,
1. To visit one after another,
MBh. 3, 10414.
2. To visit in due
order, Bhāg. P. 5, 1, 30.
3. To survey
one after another, Man. 7, 123. -- With
विपरि वि-परि in विपरिक्रान्त, Power-
ful, Rām. 4, 22, 16. -- With संपरि सम्
-परि, To walk round (with acc.),
Pañc. iii. d. 172
to visit, MBh. 1, 12.
-- With प्र प्र,
1. To walk on, Suśr. 1,
256, 14.
2. To pass, Rām. 5, 3, 73.
3.
Ātm. , To act, MBh. 13, 5573.
4. Ātm. ,
To begin, Rām. 5, 1, 34
in epic poetry
also Par., Dev. 2, 48. प्रक्रान्त,
n.
The outset of a journey, Yājñ. 2, 198.
-- With संप्र सम्-प्र, Ātm. , To begin,
Rām. 6, 91, 10. -- With प्रति प्रति, To
return, MBh. 3, 15689. -- With वि वि,
1.
Ātm. , To walk along, Rām. 4, 58, 24
also Par., Rām. 2, 25, 33.
2. Ātm. , To
walk through, Rām. 5, 2, 40.
3. Ātm. ,
To enter, Bhāg. P. 2, 6, 20.
4. Ātm. ,
To proceed, MBh. 2, 196.
5. To assail,
Rām. 6, 100, 8.
6. To overcome, MBh.
3, 1611 (अक्रमत्)
Ātm. , Pañc. 79, 2.
विक्रान्त,
1. Courageous, Rām. 3, 4, 31.
2. Preeminent, MBh. 14, 69.
m.
1. A
hero
2. A lion.
n.
1. Gait, Rām. 3,
25, 13.
2. Valour.
--
Comp.
भीम-,
m.
a lion.
सु-,
I.
m.
 a hero.
II.
n.
heroism. -- With निर्वि निस्-वि, To come
forth, MBh. 1, 3244. -- With सम् सम्,
1. To walk along, MBh. 3, 1755 (सं-
क्रमन्).
2. To walk through, Rām.
3, 76, 5.
3. To turn to, Rām. 2, 96, 25.
Caus. सम्-क्रमय and सम्-क्रामय,
1. To lead, Ragh. 13, 3.
2. To trans-
fer, MBh. 1, 3462.
3. To ascribe (with
loc.), Mṛcch. 131, 2.
4. To conquer,
Rām. 6, 1, 41.
5. To agree, Chr. 58, 8,
Ātm. -- With उपसम् उप-सम्, To ap-
proach, Daśak. in Chr. 200, 19. -- With
प्रतिसम् प्रति-सम्, To cease, Ātm. ,
Bhāg. P. 3, 9, 9. Caus. क्रामय, To
cause to return, Bhāg. P. 4, 25, 50. --
Cf. क्रतु, κρέμαμαι, κρεμάννυμι for
κρεμανϳυμι denomin. , κρημνός, etc., κρείων, κρέων
(cf. ved. क्रावन्, i. e. क्रम् +
वन्), κραιαίνω for κραϝανϳω denomin. ,
κραίνω, ἀκράαντος for ἀ-κραϝαν + τος, ἄκραντος, κραντήρ,
etc.
κραδαίνω for
κραδανϳω denom. from κραμ + δαν for
κραμ + tvan, κραδεύω, κραδάω, κράδη, etc.,
κλάδος, etc.
Lat. gradus, based on gram
+ tva, gradior, etc.
Goth. hramjan,
hlamma, haldan, grids
O.H.G. scrītan
A.S. scrīdhan.
Apte Hindi
Hindi
क्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर* , , , " - -
"चलना, पर्दापण करना, जाना"
क्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर* , , , " - -
"चले जाना, पहुँचना"
क्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर* , , , " - -
"जाना, पार करना, पार जाना"
क्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर* , , , " - -
"कूदना, छलांग मारना"
क्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर* , , , " - -
"ऊपर जाना, चढ़ना"
क्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर* , , , " - -
"अधिकार में रखना, वश में करना, अधिकार में लेना, भरना"
क्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर* , , , " - -
"आगे बढ़ना, आगे निकल जाना"
क्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर* , , , " - -
"उत्तरदायित्व लेना, संप्रयास करना, योग्य या सक्षम होना, शक्ति दिखलाना"
क्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर* , , , " - -
"बढ़ना या विकसित होना, पूरा क्षेत्र मिलना, स्वस्थ होना"
क्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर* , , , " - -
"पूरा करना, निष्पन्न करना"
क्रम्
"भ्वा* उभ*, दिवा* पर* , , , " - -
मैथुन करना
L R Vaidya
English
kram {% vt. 1U, 4P [The root, either by itself or preceded by उप and परा, is in the Atm. when it means ‘getting over, ’ ‘conquering, ’ ‘energy, ’ ‘application’ and ‘development or increase.’] (pp. क्रांत
pres. क्रामति, क्रमते, क्राम्यति) %} 1. To walk, to step, गम्यमानं न तेनासीदगतं क्रामता पुरः Bt.viii.2, 25
2. to jump, to leap, क्रमं बबंध क्रमितुं (हरिः) Bt.ii.9, v.51
3. to ascend
4. to excel, स्थितः सर्वोन्नतेनोर्वीं क्रांत्वा मेरुरिवात्मना R.i.14
5. to take possession of, to fill, ते क्रांता यथा चेतसि विस्मयेन R.xiv.17
6. to undertake, to strive after, to be competent for, (with a dat. or an inf.), e.g. व्याकरणाध्ययनाय क्रमते or कष्टाय क्रमते, हत्वा रक्षांसि लवितुमक्रमीन्मारुतिः पुनः अशोकवनिकामेव Bt.ix.23, व्युत्पत्तिरावर्जितकोविदाऽपि न रंजनाय क्रमते जडानाम् Vikr.Ch.i.16
7. to have scope, to be at home in, e.g. ऋक्षु क्रमते बुद्धिः or क्रममाणोऽरिसंसदि Bt.viii.22
8. to have sexual intercourse with.With अति-, 1. to cross, e.g. स नदीः पर्वतांश्च वनानि च सरांसि चाचिरेणातिचक्राम
2. to go beyond, to transgress, Megh.ii.40, i.57
3. to excel, to surpass
4. to pass, to pass away (as time), e.g. अत्यक्रांदाविज्ञातः कालः परमदुस्तरः or अतिक्रांते दशाहे M.v.76
5. to disregard, to neglect, e.g. प्रथितयशसां धावकसौमिल्लकविपुत्रादीनां प्रबंधानतिक्रम्य वर्तमानकवेः कालिदासस्य कृतौ किं कृतो बहुमानः Mal.i., or कथं ज्येष्ठानतिक्रम्य यवीयान् राज्यमर्हति Bh.i.With अधि-, to ascend.With अध्या-, to occupy, to take, e.g. अध्याक्रांता वसतिरमुनाप्याश्रमे सर्वभोग्ये Sak.ii.With अनु-, 1. to follow
2. to begin, to give the contents of.With अन्वा-, to visit one after another.With अप-, to leave, to go away from.With अभि-, 1. to go to, to approach, to enter, e.g. अभिचक्राम काकुत्स्थः शरभंगाश्रमं प्रति
2. to wander.With अव-, to withdraw.With आ-, 1. to seize, to conquer, (यावत्) आक्राम्याक्रम्य रूपं झटिति न जरया लुप्यते प्रेयसीनाम् Bhartr.i.70
2. to approach
3. to fill, to take possession of, e.g. खं केशवोऽपर इवाक्रमितुं प्रवृत्तः Mrich.v.
4. to begin, to commence
5. (in the Atm.) to come up, to rise, e.g. यावत्प्रतापनिधिराक्रमते न भानुः R.v.71
6. to occupy.With उद्-, 1. to go up, out or beyond, e.g. ऊर्ध्वं प्राणा ह्युत्क्रामंति M.ii.120
2. to neglect, to disregard, e.g. आर्षं प्रमाणमुत्क्रम्य धर्मं न प्रतिपालयन् Bh.iii.With उप-, 1. to approach
2. to assail
3. to make advances to, e.g. सर्वोपायैरुपक्रम्य सीताम्
4. to physic
5. (in the Atm.) to commence, to begin, e.g. परीक्षितुमुपाक्रंस्त राक्षसी तस्य विक्रमम्.With निस्-, 1. to go away, to exit, to leave
2. to come out of, Bt.vii.71.With परा-, 1. (in the Atm.) to display spirit, courage or strength or heroism, बकवच्चिंतयेदर्थान् सिंहवच्च पराक्रमेत् Mv.vii.106
2. to turn back
3. to march against, to attack.With परि-, 1. to walk about, to walk round
2. to overtake.With प्र-, (in the Atm.) 1. to begin, to commence, प्रचक्रमे च प्रतिवक्तुमुत्तरम् R.iii.47, K.S.iii.2
2. to walk on, Bt.xv.23.With प्रति-, to return.With वि-, 1. (in the Atm.) to walk along or through, Bt.viii.24
2. to assail, to overcome, to conquer.With व्यति-, 1. to trangress
2. to pass (time).With व्युत्-, See उत्.With सम्-, 1. to come together, to meet together
2. to traverse, to go or pass through
3. to approach
4. to enter on or in, e.g. कालोह्ययं संक्रमितुं द्वितीयं सर्वोपकारक्षममाश्रमं ते R.v.10.With समा-, 1. to occupy, to take possession of, e.g. सममेव समाक्रांतं द्वयं द्विरदगामिना । तेन सिंहासनं पित्र्यमाखिलं चारिमंडलम् R.iv.4
2. to assail, to conquer.
Bopp
Latin
1. क्रम् 1. P. interdum A. (vocalis radicalis in temporibus
specialibus Parasmaipadi, nec non in part. in त et
gerund. in त्वा producitur, in Atmanêpado, quod in
compositione cum अति, आ, प्र et वि invenitur, vocalis
brevis retinetur
Caus. क्रमयामि, gr. 517.) ire, ince-
dere, ambulare, pervenire. RAGH. 1. 14.: उर्वीङ् क्रा-
न्त्वा in terram profectus. (Schol. Calc. = पृथिवीम्
आक्रम्य.) Intens. चङ्क्रम्य् (gr. 569.) id. MAH. 1. 716.:
ततः सो ऽन्धो ऽपि चङ्क्रम्यमाणः कूपे पपात.
(Fortasse lat. gra-dus, gra-dior huc pertinent, mutatâ
tenui in mediam et ejectâ nasali
etiam gran-dis huc
trahi posset, cf. उत्क्रम् surgere, et विक्रान्त fortis.
Huc etiam trahi posset goth. hlaupa curro, germ. vet.
hlaufu, hloufu, et abjectâ initiali, laufu, lofu, mutatâ la-
biali nasali in mutam ejusdem organi, sicut lith. dewyni
novem convenit cum नवन्, et gr. βϱοτός cum मृत
mortuus (gr. comp. 317.)
respiciatur etiam germ. vet.
fûst, Th. fûsti, pugnus, quod Graffius apte confert cum
मुष्टि
v. क्रम्.)
c. अति transgredi, praeterire. N. 21. 25.: ग्रामान् बहून्
अतिक्रम्य
BR. 1. 1.: अतिचक्राम सुमहान् कालः
RAM. III. 52. 34.: तवै ऽव वचनम् वयम् । ना ऽतिक्र-
मामहे सर्वे वेलाम् प्राप्येऽव सागरः. C. ablat. egredi,
prodire. RAM. I. 9. 11.: अतिचक्राम आश्रमात्
MAN.
9. 78.: स हि स्वाम्याद् अतिक्रामेत्. - अतिक्रान्तम्
वयस् progressa aetas, grandis aetas. SA. 1. 4.
c. अति praef. अभि id. MAH. 1. 199.: अभ्यतिक्रम्य
धर्मम्
RAM. III. 54. 26.: स्ववेश्माभ्यतिक्रम्य.
c. अति preaf. वि id. काले बन्जुतिथे व्यतिक्रान्ते
RAM.
Schl. II. 14. 29.: व्यतिचक्राम तञ् जनम्.
c. अति praef. सम् id. N. 9. 21.: अवन्तीम् ऋक्षवन्तञ्च
समतिक्रम्य पर्वतम्
2. 21.: रूपेण समतिक्रान्ता सर्व-
योषितः.
c. अधि occupare, e. c. sedem (cf. क्रम् c. आ preaf. सम्)
IN. 2. 22.: पार्थः शक्रासनङ् गतः । अध्यक्रामद् अमे-
यात्मा द्वितीय इव वासवः.
c. अप discedere. N. 11. 1. DR. 4. 22. - Cum अप praef.
वि id. RAM. III. 65. 56.: व्यपाक्रामत् स लक्ष्मणः.
c. अभि accedere. IN. 1. 41. - Praef. सम् (समभिक्रम्)
id. N. 11. 27.
c. आ P. A.
1) aggredi, accedere, pervenire. HIT. 94. 13.:
विजिगीषवो यथा परभूमिम् आक्रामन्ति तत् कथय
RAM. III. 71. 12.: स्नेहेना "क्रान्तहृदयः
IN. 1. 30.:
ऊर्ध्वम् आचक्रमे
SU. 2. 16.: ना "क्रमन्त यदा शापा
वाणा मुक्ताः शिलास्व इव
RAGH. 5. 71.: यावत् ता-
पनिधिर् आक्रमते न भानुः.
c. आ praef. सम् + उप id. RAM. I. 33. 21.: समुपा-
क्रान्ता दिशम् सोमवतीम्.
c. आ praef. निर् egredi, procedere. RAGH. 6. 81.
c. आ praef. सम् occupare (cf. क्रम् praef. अधि). RAGH.
4. 4.: समाक्रान्तम् तेन सिंहासनम् पित्र्यम् अखि-
लञ्चऽरिमण्डलम्.
c. उत् surgere, surgendo discedere, praesertim de spiritu,
animâ, e corpore discedente. MAN. 1. 55.: तदोऽत्क्रामति
मूर्तितः
2. 120.: ऊर्ध्वम् प्राणा ह्युत्क्रामन्ति
RAGH.
7. 50.: परस्परेण क्षतयोः प्रहर्त्रोर् उत्क्रान्तवाय्वोः
समकालम् एव. De colore a vultu discedente, RAGH.
16. 17.
c. उत् praef. वि relinquere. RAGH. 13. 72.: व्युत्क्रम्य
लक्ष्मणम्.
c. उप A. incipere. IN. 1. 21.: तम् आप्रष्ठुम् उपचक्रमे
H. 1. 23.: गमनायोऽपचक्रमे. - Praef. सम् A. id. RAM.
III. 56. 38.: प्रष्ट्ं समुपचक्रमे.
c. निस्: निष्क्रामामि (gr. 79.) egredi, prodire. RAM. I.
9. 22.: निश्चक्रामा"श्रमात्. -- अभिनिष्क्रम्, उपनि-
ष्क्रम् id. MAN. 6. 41. RAM. III. 68. 4. N. 13. 36.
c. परा superare, vincere. DR. 8. 57.: पराक्रान्त, v. परा-
क्रम.
c. परि ambulare. Lass. 74. 6. - अनुपरिक्रम् circumgredi.
MAN. 7. 122.: स तान् अनुपरिक्रम्य सर्वान्. - सम्प-
रिक्रम् id. MAH. Ex. 12. बहूनि सम्परिक्रम्य तीर्थानि.
c. प्र P. A. incipere. M. 55.: प्रष्टुम् प्रचक्रमे
DEV. 2. 48.:
देवीङ् खङ्गप्रहारैस् तु ते तां हन्तुम् प्रचक्रमुः.
c. प्रति recedere, gradum referre. DR. 6. 24.
c. वि A. i. q. simpl. H. 1. 9.: तेन विक्रममाणेन. - वि-
क्रान्त fortis, validus. N. 12. 54. 21. 12.
c. सम् ire, ingredi. RAGH. 5. 10.: कालो ह्य् अयं सङ्क्र-
मितुन् द्वितीयम्…आश्रमम्. - Caus. RAGH. 13. 3.:
सन्क्रमिते तुरङ्गे
9. 52.
2. क्रम् 4. P. A.: क्राम्यामि, क्राम्ये (gr. 331^a).) i. q. क्रम्
cl. 1.
Lanman
English
√kram (krā́mati [745d], krámate
cakrā́ma,
cakramé
ákramīt
kramiṣyáti,
-te, kraṃsyáte
krāntá [955a]
krámitum,
krā́ntum
kramitvā́, krāntvā́
-krámya
kramyáte
kramáyati, krāmáyati
[1042c^2 mid.]). step
go
go towards.
+ ati, step beyond
excel
overcome.
+ sam-ati, excel. [sam intens., 1077b
end.]
+ ā, step near to
come upon
attack
overpower.
+ ud, go out
depart (of the vital spirit)
caus. cause to disembark.
+ abhy-ud, caus. cause to step out.
+ upa, step unto
approach, 3^10.
+ nis, go out.
+ parā, step forth
advance boldly
and so, show one's strength or courage.
[hence parākrama, ‘valor’: cf. kram +
vi.]
+ pari, go around, circumambulate.
+ para, step forward
set out
start
from.
+ vi, move away or on
proceed
attack
boldly
and so, show one's courage.
[hence vikrama, ‘valor’: cf. kram +
parā.]
+ sam, come together
approach
enter
(a zodiacal sign, said of the sun).
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 क्रम्
मूलधातुः:
 क्रमु
धात्वर्थः:
 पादविक्षेपे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 क्राम्यति, क्रामति
अनुबन्धादिविशेषः:
टिप्पनी: क्रम, उ गतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥ (भ्वां--परं-- सकं--सेट् ।) उ, क्रमित्वा क्रान्त्वा क्रन्त्वा । क्रामति । वारिपूर्णां महीं कृत्वा पश्चात् संक्रमते गुरु- रिति संशब्दस्योपसर्गप्रतिरूपकत्वे वागेरित्या- त्मनेपदम् । वृत्त्युत्साहतायनेषूपसर्गान्तरपूर्ब्बा- दप्यात्मनेपदमिति शरणदेवः । संक्रामयतीत्यादि तु संक्रामन्तं करोतीति शत्रन्तात् ञौ साध्यम् । अन्यथा अमन्तत्वाद्ध्रस्वः स्यात् । हरेर्यदक्रामि पदैककेन खमिति तु धातुपारायणमते चुरादि- विवक्षया सिद्धम् । तन्मतन्तु परिभाषायां लिखि- तम् । अथवा आत्मेति कर्म्मणोऽध्याहारे प्रेरणे ञौ साध्यम् । हरेः पदं आत्मानं यत् खं क्रामया- मास । इत्यर्थः । इति दुर्गादासः ॥ [L=9196]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
क्रम् Intens. चङ्क्रम्येत (so zu lesen), Maitr. S. 3, 3, 4 (36, 14). — Mit प्रत्यति zurück (d. i. auf dem Wege, den man gekommen ist) vorüberschreiten, Āpast. Śr. 14, 8, 9. — Mit अप, °क्रान्त der sich von etwas losgemacht hat, etwas aufgegeben hat, Mahāvy. 130, 27. — Mit प्रत्युद् zutreten auf, Śāṅkh. Br. 23, 4 v.l. — Mit समुद् zusammen hinausschreiten, Āpast. Śr. 7, 21, 6. — Mit परि Kaus. (°क्रमयति) treten lassen, Āpast. Śr. 9, 3, 23. — Mit प्रति Z. 2 lies 3. statt 2. — 4. °क्रान्त ferner -x-, von nun an abstehend von (im Komp. vorangehend), Vajracch. 19, 8. — प्रतिक्रान्त ° = abgespiegelt, S I, 161, 1
*= अपक्रान्त oben, Mahāvy. 130, 17. — Mit प्रतिसम्, प्रतिसंक्रान्त = प्रतिबिम्बित, Sarvad. 155, 4. 6.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 तॄ, उत्तॄ, अतितॄ, लङ्घ्, विलङ्घ्, अत्ये, अतिक्रम्, आक्रम्, क्रम्, विया, अतिवृत्, अतिपृ
verb
जलाशयादीनां एकस्य तीरस्य त्यजनानुकूलः अन्यतीरसंयोगानुकूलः व्यापारः।
"सः गङ्गां तरति।"
Capeller
German
क्रम् क्रामति ()क्रमति), क्रमते, (क्रामते)
schreiten, gehen nach (Acc. o. Loc.)
überschreiten, durchschreiten
ersteigen,
in Besitz nehmen
— von Statten gehen,
Erfolg haben (Med.) p.p. क्रान्त॑ Caus.
क्रमयति u. क्रामयति schreiten lassen.
Intens. चङ्क्रमते, चङ्क्रम्यते u. चङ्ग्रमीति
hinundherschreiten, wandern. — अति
vorbeigehen, vernachlässigen, überschreiten, übersteigen,
übertreffen (Acc.)
sich wegbegeben von, um etwas kommen,
einer Sache verlustig gehen (Abl.).
Caus. verstreichen lassen, unbeachtet
lassen. व्यति verstreichen, vorüberschreiten,
vernachlässigen, übertreten.
समति dass. अनु nachfolgen
durchgehen,
anfzählen, anführen. अप weggehen,
davonlaufen, fliehen vor (Abl.).
आ herantreten, kommen, besteigen,
betreten
angreifen, überwältigen, übertreffen.
अध्या betreten, einnehmen.
समा auf etwas treten (Acc.) auch
= vor. उद् hinaußchreiten, hinausgehen,
dahinfahren (Leben)
sich
einer Sache (Acc.) entziehen. उप (gew.
Med.) an etwas herantreten, anfangen.
beginnen (Acc., Dat. o. Inf. ). समुप
(gew. Med.) dass. (mit Inf. ) निस्
hinausgehen aus (Abl.) entweichen.
निष्क्रान्त = exit (d.) विनिस् hinaus=
schreiten, hervorgehen aus (Abl.). परि
herumgehen (bes. vom Schauspieler auf
der Bühne). प्र ausgehen, aufbrechen,
weitergehen
anfangen (gew. Med.). वि
(gew. Med.) ausschreiten, aus dem Wege
gehen
durchschreiten, erschreiten (Acc.)
angreifen, tapfer sein
p.p. विक्रान्त
mutig, tapfer. सम् zusammentreten,
sich bewegen zu (Acc.), übergehen von
(Agl.), auf (Loc.)
p.p. संक्रान्त übergegangen
von (Abl.) auf (—°). Caus.
संक्रामयति hinführen, überführen in
(Acc.).
क्रम्, अभि u. समभि herantreten.
Grassman
German
√kram, schreiten, insbesondere 1〉 mit urú, weit ausschreiten
2〉 wohin [A., L., ádhi mit L., ácha mit A.] schreiten
3〉 durchschreiten [A.] (mit urú, weithin).
Mit áti 1〉 überschreiten, durchschreiten [A.]
2〉 an jemand [A.] vorüberschreiten
3〉 über jemand [A.] hinwegschreiten.
ánu 1〉 einem [A.] nachschreiten
2〉 einer Spur [A.] nachschreiten
3〉 den Bräuchen [A.] gemäss wandeln.
ápa, weggehen, fortgehen.
abhí 1〉 hinzugehen zu [A.]
2〉 überwinden [A.].
áva, niedertreten [A.].
ā́ 1〉 herbeikommen
2〉 hinschreiten zu [A.]
3〉 hinauftreten auf [A.].
úpa 1〉 herbeikommen
2〉 herantreten zu [A.].
ní 1〉 betreten [A.]
2〉 niedertreten [A.]
3〉 herniedereilen zu [L.], hineilen [L.].
abhí ní, niedertreten [A.].
nís, von wo [Ab.] ausschreiten.
pári, umwandern, umschreiten [A.].
prá, vorschreiten.
ví 1〉 sich entfernen von [Ab.]
2〉 durchschreiten [A.]
3〉 einherschreiten
4〉 von wo [Ab.] ausschreiten
5〉 Schritte (padā́) schreiten.
Stamm I. krāma:
-ema [1. p. Opt.] áti 3〉 dūḍhías {105, 6}. — ánu 1〉 śárdham-cardham {407, 11}.
-a ápa {990, 1}.
Imperf. akrāma:
-at prá {964, 5}. — ví 4〉 tátas {916, 4}.
Stamm II. krama:kráma (betont {490, 15}):
-āma abhí 2〉 spṛ́dhas {490, 15}, wo auch cakramāma verbunden werden könnte. [Page358]
-ate abhí 1〉 srúcas {144, 1}.
-asva ví 3〉 viṣṇo vitarám {314, 11}
{709, 12}. — úpa 1〉 indra {621, 4}
{690, 7}.
Perf. cakram, stark cakrām:
-āma [3. s.] úpa 2〉 tvā {641, 2}.
-amús prá {901, 1}.
-amus pári: rájas {882, 5}.
-amé [3. s. med.] vi 4〉 yátas {22, 16}. — 5〉 trī́ṇi padā́ {632, 27}
{1021, 3}.
-ame nís: sádasas {441, 4}. — ví 2〉 idám {22, 17}
pṛthivī́m {616, 3}. _{616, 4}
dvipádas {943, 8}. — 3〉 áśmā {401, 3}. — 5〉 trī́ṇi padā́ {22, 18}
{649, 7}.
-amāthe [2. d.] 1〉 {510, 5}.
Aor. ákram:
-us ví 1〉 tviṣás {702, 14}. — prá {753, 1}.
akram:
-us áti 1〉 pariṣṭháas {923, 10}. — ánu 2〉 padám návīyas {735, 2}. — prá: sómāsas {743, 1}
{744, 1}
{722, 1} (rāyé)
dhíyas {798, 17}.
kram:
-us áva: mā́ nas {548, 27}.
Aor. akramis, akramī (betont ákramīt {826, 1}):
-iṣam prá {921, 2} (uṣásām agríyā‿iva).
-īm ā́ 3〉 mūrdhā́nam {992, 5}.
-īs abhí ní: paṇī́n {886, 6}.
-īt (betont) ánu 3〉 índos dhā́māni {826, 1}.
-īt (unbetont) 2〉 kaláśam {786, 8}. — áti 1〉 pavítram (vājī́ dhúram ná) {757, 4}
vā́ram avyáyam {781, 4}. — abhí 1〉 súar {798, 14}
íṣas (áchā vā́jam ná étaśas) {820, 2}. — 2〉 mṛ́dhas {752, 1}. — ā́ 1〉 gaús {1015, 1}. — 2〉 vā́jam {776, 29}. — ní 1〉 padā́ {500, 6}. — 3〉 kā́rṣman {748, 1}. — pári: havyā́ni {311, 3}.
krámis, kramī (betont nur {155, 4}):
-īs ní 2〉 arbudám {51, 6}.
-iṣṭam [2. d. conjunct.] áti 2〉 {182, 3}.
-iṣṭa [3. s. med.] 1〉 {672, 9}. — 3〉 pā́rthivāni {155, 4}.
Aor. cákrama:
-anta [3. p. med.] 2〉 váyas ná svásarāṇi {210, 2}. — prá {318, 6} (unbetont).
Aor. kraṃsa:
-ate 1〉 {121, 1}.
Stamm des Intens. caṅkrama (schreiten, eilen):
-ata [2. p.] áśvāsas ná {1024, 4}.
Part. krā́mat (von Stamm I.):
-antas ava: amítrān prápadais {516, 7}.
Part. Perf. cakramāṇá:
-ás vi 3〉 (víṣṇus) {154, 1}.
-ā́ [d.] ā́ 2〉 yajñám {503, 2}.
-ā́s [N. p. f.] 2〉 sā́nāv ádhi {949, 3}.
Absolutiv krámya:
-a abhi 1〉 {80, 5}.
Inf. krám:
-me ati 1〉 ná sá (pánthās) atikráme {105, 16}.
357, 3 v. u.: kráma (betont {490, 15}) st. krama
Burnouf
French
*क्रम् क्रम्। क्रामामि 1 et क्राम्यामि 4
p.
चक्राम
f2. क्रमिष्यामि
a1. अक्रमिषम्। Moy.
क्रमे 1 et क्रम्ये 4
p. चक्रमे
f2. क्रंस्ये
a1. अक्रंसि। Gér. क्रमित्वा, क्रान्त्वा et क्रन्त्वा।
Pp. क्रान्त।
A l'act. marcher, s'avancer: द्विजो चक्राम वज्री इव le
brâhmane s'avança pareil au dieu de la foudre.
Aborder qqn. ou qqc.
Monter: वृक्षम् sur un arbre.
S'avancer pour prendre
saisir.
Fouler sous ses pieds, ac.: कृष्णोरगम् पुच्छदेचे
क्रामासि tu marches sur la queue du serpent noir.
Franchir,
traverser: खं च पृथिवीं च le ciel et la terre.
Au moy. marcher librement et sans obstacles:
क्रमामानोऽरिसंसदि s'avançant au milieu des ennemis.
Réussir: शापा न अक्रमन्त les malédictions n'eurent pas
d'effet
न तस्य क्रमते विषम् son venin n'a pas d'action.
Errer, aller çà et là.
Se redoubler, prendre le redoublement, tg.
Lat. gradi (?).
Stchoupak
French
क्रम्-
क्रामति (-ते) क्रमते (-ति)
चक्राम{% cakrame
%}
{%akramīt
kramiṣyati -te kraṃsyati -te
kramyate caṅkramyate cikramiṣati %}
क्रमयति क्रामयति (क्राम्यते)
क्रान्त- क्रमितुम् क्रान्तुम् क्रमित्वा
क्रान्त्वा °क्रम्य -- aller, marcher, avancer à grands pas
passer,
dépasser, être supérieur
s'efforcer de (dat. ou inf. )
prendre
possession de, dominer
moy. prospérer, avoir effet, avoir succès
int.
errer.