| YouTube Channel

कौस्तुभः (kaustubhaH)

 
Apte
English
कौस्तुभः [kaustubhḥ], [कुस्तुभो जलधिस्तत्र भवः अण्]
N.
 of a celebrated gem obtained with 13 other jewels at the churning of the ocean and worn by Viṣṇu on his breast
सकौस्तुभं ह्रेपयतीव कृष्णम्
R.*
 6.49
1.1.
A kind of oil.
A manner of joining the fingers.
A twist of hair on a horse's neck
कौस्तुभः स्याद्देवमणौ कण्ठा- वर्ते$पि वाजिनाम् Nm.
Comp.
 -लक्षणः, -वक्षस्
m.
 -हृदयः epithets of Viṣṇu.
Apte 1890
English
कौस्तुभः [कुस्तुभो जलधिस्तत्र भवः अण्] 1 N. of a celebrated gem obtained with 13 other jewels at the churning of the ocean and worn by Viṣṇu on his breast
सकौस्तुभं ह्रेप यतीव कृष्णं R. 6. 49
10. 10.
2 A kind of oil.
3 A manner of joining the fingers.
Comp.
लक्षणः,
वक्षस् m.
हृदयः epithets of Viṣṇu.
Apte Hindi
Hindi
कौस्तुभः
पुं*
 - कुस्तुभो जलधिस्तत्र भवः - अण्
एक विख्यात रत्न
कौस्तुभः
पुं*
 - कुस्तुभ+अण्
"घोड़े की गर्दन पर बालों का गुच्छा, अयाल"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कौस्तुभः
noun
पुराणानुसारेण विष्णुवक्षस्थः मणिः।
"कौस्तुभः समुद्रमन्थने प्राप्तः।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: कौस्तुभः
Root: कौस्तुभ
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ विष्णोः मणिः
Meaning(s):
⇒ Jewel on the breast of Viṣhṇu
Shloka(s):
1|1|17|1 ► कौस्तुभोऽस्स मणिर्लक्ष्म श्रीवत्सोनन्दकस्त्वसिः। (स्वर्गकाण्डः/आदिदेवाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|1|17|1 ⇢ कौस्तुभः (कौस्तुभ) (पुं) ⇒ Jewel on the breast of Viṣhṇu ⇒ विष्णोः मणिः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ रत्नम्
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ विष्णुः
जातिः ➡ अलौकिकाचलनिर्जीववस्तु
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कौस्तुभः,
पुं,
 (कुं भुवं स्तुभ्नाति व्याप्नोति इति । कुस्तुभःसागरः तत्र भव इत्यण् । यद्वा, कुं भूमिं जग-दित्यर्थः स्तुभते व्याप्नोति सर्व्वमाक्रम्य तिष्ठतीतिभावः । क्रुस्तुभो विष्णुः तंस्यायं मणिरित्यण् ।)स्वनामख्यातो विष्णुवक्षःस्थो मणिः । इत्यमरः१ । १ । ३० ॥
(यथा, भागवते । ८ । ८ । ५ ।“कौस्तुभाख्यमभूद्रत्नं पद्मरागो महोदधेः ।तस्मिन् हरिः स्पृहां चक्रे वक्षोऽलङ्करणे मणौ” ॥
“कौस्तुभस्तु महातेजाः कोटिसूर्य्यसमप्रभः ।इदं किमुत वक्तव्यं प्रदीपाद्दीप्तिमानिति” ॥
इति भागवतामृतम् ॥
मुद्राविशेषः । यथा, --“अनामाङ्गुष्ठसंलग्ना दक्षिणस्य कनिष्ठिका ।कनिष्ठयान्यया बद्धा तर्जन्या दक्षया तथा ॥
वामानामाञ्च बध्नीयात् दक्षिणाङ्गुष्ठमूलके ।अङ्गुष्ठमध्यमे भूयः संयोज्य सरलाः पराः ।चतस्रोऽप्यग्रसंलग्ना मुद्रा कौस्तुभसंज्ञिका” ॥
इति तन्त्रसारः ॥