| YouTube Channel

कौटुम्बिक (kauTumbika)

 
शब्दसागरः
English
कौटुम्बिक
m.
 (-कः) The father or master of a family.
E.
 कुटुम्ब, and ठञ्
aff.
Capeller Eng
English
कौटुम्बिक
a.
 belonging to the household or family
m.
the father of a family.
Yates
English
कौटुम्बिक (कः) 1.
m.
 The father or
master of a family.
कौटुम्बिक (कः-का-कं)
a. Having re-
lations.
Wilson
English
कौटुम्बिक
m.
 (-कः) The father or master of a family.
E.
 कुटुम्ब, and ठञ्
aff.
Apte
English
कौटुम्बिक [kauṭumbika],
a.
 (-की
f.
 ) [कुटुम्बे तद्भरणे प्रसृतः ठक्] Constituting a family
अथ च कौटुम्बिका दारापत्यादयः
Bhāg.*
 5.14.3. -कः The father or master of a family
paterfamilias
पदेपदे$भ्यन्तरवह्निनार्दितः कौटुम्बिकः क्रुध्यति वै जनाय
Bhāg.*
 5.13.8.
Apte 1890
English
कौटुंबिक a. (की f.) [कुटुंबे तद्भरणे प्रसृतः ठक्] Constituting a family.
कः The father or master of a family
paterfamilias.
Monier Williams Cologne
English
कौटुम्बिक
mfn.
 belonging to or constituting a family,
BhP.
 v, 14, 3
कौटुम्बिक
m.
 the father or master of a family,
BhP.
 iv, 28, 12 and v, 13, 8.
Monier Williams 1872
English
कौटुम्बिक, अस्, ई, अम्, belonging to a family,
constituting a family
having relations
(अस्), m. the
father or master of a family.
Benfey
English
कौटुम्बिक कौटुम्बिक, i. e. कुटुम्ब
+ इक,
I.
adj.
 Constituting a family,
Bhāg. P. 5, 14, 3.
II.
m.
 The father
of a family, Bhāg. P. 4, 28, 12.
Apte Hindi
Hindi
कौटुम्बिक
वि* - कुटुम्बे तद्भरणे प्रसृतः - कुटुम्ब + ठक्
परिवार को बनाने वाला
कौटुम्बिकः
पुं*
 - कुटुम्बे तद्भरणे प्रसृतः - कुटुम्ब + ठक्
किसी परिवार या पिता का स्वामी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कौटुम्बिक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕುಟುಂಬಭರಣದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದಸಂಸಾರಿ
निष्पत्तिः - > "ठक्"
व्युत्पत्तिः - > कुटुम्बे प्रसृतः
प्रयोगाः - > "पदेपदेभ्यन्तरवह्निनार्दितः कौटुम्बिकः क्रुध्यति वै जनाय"
उल्लेखाः - > भाग० ५-१३-८
कौटुम्बिक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿರುವವನು /ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನು
निष्पत्तिः - > "ठन्" (४-३-६०)
व्युत्पत्तिः - > कुटुम्बे भवः
प्रयोगाः - > "अथ च यत्र कौटुम्बिका दाराप्त्यादयो नाम्ना कर्मणा वृकसृगाला एवानिच्छतोऽपि कदर्यस्य कुटुम्बिनः उरणवत्संरक्ष्यमाणं मिषतोऽपि हरन्ति"
उल्लेखाः - > भाग० ५-१४-३
L R Vaidya
English
kOwuMbika {% (I) a. (f. की) %} Constituting a family.
kOwuMbika {% (II) m. %} The father or master of a family.
Indian Epigraphical Glossary
English
Kauṭumbika, cf. Prakrit Koṭubika (EI 24), a householder.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कौटुम्बिक, पारिवारिक, स्वकीय, बन्धुदायादीय
adjective
परिवारेण सह स्वाजन्य-सम्बन्धेन सम्बद्धः।
"द्वयोः कौटुम्बिके कलहे अस्य सकलः परिवारः नष्टः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कौटुम्बिकः,
पुं,
 (कुटुम्बे कुटुम्बभरणे प्रसृतः व्याप्तआसक्तो वा । कुटुम्ब + ठक् ।) कुटुम्बी । कुटुम्ब-विशिष्टः । कुटुम्वोऽस्यास्तीत्यर्थे ष्णिकप्रत्ययः । इतिमुग्धबोधमतम् ॥
(यथा, श्रीमद्भागवते । ५ । १३ । ८ ।“पदे पदेऽभ्यन्तरवह्निनार्द्दितःकौटुम्बिकः क्रुध्यति वै जनाय” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कौटुम्बिक
त्रि०
 कुटम्बे तद्भरणे प्रसृतः ठक् । कुटुम्बभर-णेव्यापृते “कौटुम्बिकः क्रुध्यति वै जनाय” भाग० ५५, १३, ९, । कुटुम्बे भवः ठक् । २ कुटुम्बमध्यपातिनि । “यत्रकौटुम्बिका दारापत्यादयोनाम्ना, कर्म्मणा वृकशृगालाएव” भाग० ५, १४, ५,
Burnouf
French
कौटुम्बिक कौटुम्बिक
m.
 (कुटुम्ब) père de famille.
Stchoupak
French
कौटुम्बिक-
a. appartenant à une famille
m.
 chef de famille.