| YouTube Channel

कोपः (kopaH)

 
Apte
English
कोपः [kōpḥ], [कुप्-भावे घञ्]
Anger, wrath, passion
कोपं न गच्छति नितान्तबलो$पि नागः
Pt.*
 1.123
न त्वया कोपः कार्यः do not be angry.
(In medicine) Morbid irritation or disorder of the humours of the body
i. e. पित्तकोप, वातकोप.
&c.
Comp.
 -आकुल, -आविष्ट
a.
 enraged, furious.
क्रमः an angry or passionate man.
the course of anger. -जन्मन् produced by wrath or anger
बलवानपि कोपजन्मनः
Ki.*
 2.37. -दीप्त, -ज्वलित
a.
 inflamed with anger.
पदम् cause of anger.
pretended anger.-वशः subjection to anger. -वेगः violence, fury of anger.
Apte 1890
English
कोपः [कुप्-भावे घञ्] 1 Anger, wrath, passion
कोपं न गच्छति नितांतबलोपि नागः Pt. 1. 123
न त्वया कोपः कार्यः do not be angry.
2 (In medicine) Morbid irritation or disorder of the humours of the body
i. e. पित्तकोप, वातकोप. &c.
Comp.
आकुल,
आविष्ट a. enraged, furious.
क्रमः {1} an angry or passionate man. {2} the course of anger.
दीप्त,
ज्वलित a. inflamed with anger.
पदं {1} cause of anger. {2} pretended anger.
वशः subjection to anger.
वेगः violence, fury of anger.
Apte Hindi
Hindi
कोपः
पुं*
 - कुप् - घञ्
"क्रोध, गुस्सा, रोष, क्रोध मत करो"
कोपः
पुं*
 - कुप् - घञ्
शारीरिक त्रिदोष विकार
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 क्रोधः, कोपः, रोषः, आमर्षः, प्रतिघः, भीमः, क्रुधा, रुषा, हेलः, हरः, हृणिः, त्यजः, भामः, एहः, ह्वरः, तपुषो, जूर्णिः, मन्युः, व्यथिः, रुट्, क्रुत्, क्रुट्
noun
प्रतिकूले सति तैक्ष्ण्यस्य प्रबोधः।
"सः अतीव क्रोधात् तम् अहन्। / विषमस्थं जगत् सर्वं व्याकुलं समुदाहृतम्। जनानां जायते भद्रे! क्रोधे क्रोधः परस्परम्।"
Synonyms:
 क्रोधः, कोपः, अमर्षः, रोषः, चेतोविकारः, क्रुध्, प्रतिघः, रोषः, रुट्, मन्युः, उत्सवः, आस्तु, नामन्
noun
प्रतिकूले सति तैक्ष्ण्यस्य प्रबोधः।
"मम क्रोधः शाम्यति।"
Tamil
Tamil
கோப: : சினம், கோபம், உடலில் ஏற்ப்படும் மூன்று தோஷங்கள்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कोपः
Root: कोप
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ rage
⇒ fury
⇒ anger
⇒ wrath
⇒ passion
⇒ incompatibleness with
⇒ state of being in contradiction with
⇒ morbid irritation or disorder of the humors of the body
Shloka(s):
1|7|26|1 ► कोपक्रोधामर्षरोषप्रतिघा रुट्क्रुधौ स्त्रियौ। (नाट्यवर्गः)
3|3|154|1 ► प्रायो भूम्न्यन्तगमने मन्युर्दैन्ये क्रतौ युधि। (नानार्थवर्गः)
3|3|209|2 ► उत्सेकामर्षयोरिच्छाप्रसरे मह उत्सवः॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|241|1 ► आ प्रगृह्यस्स्मृतौ वाक्येऽप्यास्तु स्यात्कोपपीडयोः। (नानार्थवर्गः)
3|3|252|2 ► नाम प्राकाश्यसम्भाव्यक्रोधोपगमकुत्सने॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|7|26|1 ⇢ कोपः (कोप) (पुं) ⇒ rage, fury, anger, wrath, passion, incompatibleness with, state of being in contradiction with, morbid irritation or disorder of the humors of the body
➠ 1|7|26|1 ⇢ क्रोधः (क्रोध) (पुं)
➠ 1|7|26|1 ⇢ अमर्षः (अमर्ष) (पुं) ⇒ anger, passion, impatience, indignation, non-endurance
➠ 1|7|26|1 ⇢ रोषः (रोष) (पुं)
➠ 1|7|26|1 ⇢ प्रतिघः (प्रतिघ) (पुं) ⇒ anger, wrath, enemy, enmity, combat, fighting, hindrance, resistance, opposition, obstruction, contradiction, struggling against
➠ 1|7|26|1 ⇢ रुट् (रुट्) (स्त्री)
➠ 1|7|26|1 ⇢ क्रुत् (क्रुध्) (स्त्री)
➠ 3|3|154|1 ⇢ मन्युः (मन्यु) (पुं) ⇒ rage, mood, mind, zeal, fury, grief, anger, wrath, sorrow, mettle, spirit, ardour, passion, distress, sacrifice, affliction, high spirit, indignation, high spirit or temper
➠ 3|3|209|2 ⇢ उत्सवः (उत्सव) (पुं) ⇒ joy, wish, wrath, height, jubilee, opening, banquet, passion, festival, ceremony, gladness, festivity, merriment, insolence, elevation, beginning, enterprise, blossoming, celebration, festive occasion, rising of a wish, ceremonial rejoicing
➠ 3|3|241|1 ⇢ आस्तुः (आस्तु) (अव्य)
➠ 3|3|252|2 ⇢ (नामन्) (अव्य)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ मनोविकारः
जातिः ➡ मानसिकभावः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कोपः,
पुं,
 (कुप्यते इति । कुप् + भावे घञ् ।)क्रोधः । इत्यमरः । १ । ७ । २६ ॥
(यथा, विष्णुपुराणे १ । ११ । १३ ।“वत्स ! कः कोपहेतुस्ते कश्च त्वां नाभिनन्दति” ॥
)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कुप क्रोधे”@} 2 ‘दिवादेः कुप्यति क्रोधे, भाषायां कोपयेत् कुपेः।।’ 3 इति देवः।
कोपकः-पिका, कोपकः-पिका, 4 चुकुपिषकः-चुकोपिषकः-षिका, चोकुपकः-पिका
कोपिता-त्री, कोपयिता-त्री, चुकुपिषिता-चुकोपिषिता-त्री, चोकुपिता-त्री
5 कुप्यन्-न्ती, कोपयन्-न्ती, चुकुपिषन्-चुकोपिषन्-न्ती
-- कोपिष्यन्-न्ती-ती, कोपयिष्यन्-न्ती-ती, चुकु6पिषिष्यन्-न्ती-ती
-- 7 व्यतिकुप्यमानः, कोपयमानः, चोकुप्यमानः
व्यतिकोपिष्यमाणः, कोपयिष्यमाणः, चोकुपिष्यमाणः
कुप्-कुपौ-कुपः
-- -- -- कुपितम्-तः कोपितः, चुकुपिषितः-चुकोपिषितः, चोकुपितः-तवान्
8 कुपः, 9 कोपनः 10, प्रकोपी 11, चुकुपिषुः-चुकोपिषुः, चोकुपः, कोपितव्यम्, कोपयितव्यम्, चुकुपिषितव्यम्-चुकोपिषितव्यम्, चोकुपितव्यम्
12 प्रकोपणीयम् प्रकोपनीयम् कोपनीयम्, चुकुपिषणीयम्-चुकोपिषणीयम्, चोकुपनीयम्
कोप्यम्, कोप्यम्, चुकुपिष्यम्-चुकोपिष्यम्, चोकुप्यम्
ईषत्कोपः-दुष्कोपः-सुकोपः
-- -- कुप्यमानः, कोप्यमानः, चुकुपिष्यमाणः-चुकोपिष्यमाणः, चोकुप्यमानः
13 कोपः, कोपः, चुकुपिषः-चुकोपिषः, चोकुपः
कुप्तिः, कोपना, चुकुपिषा-चुकोपिषा, चोकुपा
14 कोपितुम्, कोपयितुम्, चुकुपिषितुम्-चुकोपिषितुम्, चोकुपितुम्
15 प्रकोपणम् प्रकोपनम् कोपनम्, चुकुपिषणम् चुकोपिषणम्, चोकुपनम्
कुपित्वा-कोपित्वा, कोपयित्वा, चुकुपिषित्वा-चुकोपिषित्वा, चोकुपित्वा
प्रकुप्य, प्रकोप्य, प्रचुकुपिष्य-प्रचोकुपिष्य, प्रचोकुप्य
कोपम् २ कुपित्वा २ कोपित्वा २ कोपम् २ कोपयित्वा २ चुकुपिषम् २-चुकोपिषम् २, चुकुपिषित्वा २-चुकोपिषित्वा २, चोकुपम् २
चोकुपित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२२४)
02
=>
 (४-दिवादिः-१२३३। अक। सेट्। पर।)
03
=>
 (श्लो-१३६)
04
=>
 [[१। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति कित्त्वविकल्पः। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05
=>
 [[२। ‘दिवादिभ्यः श्यन्’ (३-१-६९) इति श्यन्। श्यनः ङित्त्वादङ्गस्य गुणो न।]]
06
=>
 [को]
07
=>
 [[३। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इति कर्मव्यतीहारे शानच्।]]
08
=>
 [[४। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः प्रत्ययः।]]
09
=>
 [[५। ‘क्रुधमण्डार्थेभ्यश्च’ (३-२-१५१) इति ताच्छीलिको युच्।]]
10
=>
 [[आ। ‘कुर्वन्ति कोपनं तारा मण्डना गगनस्य माम्।।’ भ। का। ७-१६।]]
11
=>
 [[६। ‘सुप्यजातौ णिनिः--’ (३-२-७८) इति ताच्छीलिको णिनिः।]]
12
=>
 [[७। ‘हलश्चेजुपधात्’ (८-४-३१) इति विभाषा णत्वम्।]]
13
=>
 [[B। ‘रुष्यद्रिष्यदरातिडेपक विभो कोपादिगोपो न ते किं चायोप्यविरोपिलोपक न वा लोभादिसंक्षोभिता।।’ धा। का। २-६७।]]
14
=>
 [पृष्ठम्०२१४+ २२]
15
=>
 [[आ। ‘कः कृत्वा रावणामर्षप्रकोपणमवद्यधीः।’ भ। का। ९-१०५।]]