| YouTube Channel

कोणः (koNaH)

 
Apte
English
कोणः [kōṇḥ], [कुण्-करणे घञ् कर्त्तरि अच् वा Tv.]
A corner, an angle (of anything)
भयेन कोणे क्वचन स्थितस्य Vikr.1. 99. युक्तमेतन्न तु पुनः कोणं नयनपद्मयोः
Bv.*
 2.173.
An intermediate point of the compass.
The bow of a lute
a fiddle-stick.
The sharp edge of a sword or weapon.
A stick, staff, club.
A drum-stick
... कोणैर्भे- र्यो निजघ्निरे
Bk.*
 14.2.
N.
 of the planet Mars.
N.
 of the planet Saturn.
A sort of musical instrument [cf.
Gr.
 gonia].
Comp.
 -आघातः striking of drums, tabors
&c.
 , used in the sense of 'a mingled sound of various musical instruments'
कोणाघातेषु गर्जत्प्रलयघनघटान्योन्य- संघट्टचण्डः
Ve.*
 1.22. (It is thus defined by Bharata: ढक्काशतसहस्राणि भेरीशतशतानि च । एकदा यत्र हन्यन्ते कोणाघातः स उच्यते ॥). -कुणः, -पारावतम् (see कपोतपालिका) A dove-cot or doveridge, a bug. -वादिन्
m.
 an epithet of Śiva. -वृत्तम् a vertical circle extending from north-east to south-west or from north-west to south-east. -शङ्कुः the sinus of the height of the sun.
Apte 1890
English
कोणः [कुण्-करणे घञ् कर्त्तरि अच् वा Tv.] 1 A corner, an angle (of anything)
भयेन कोणे क्वचन स्थितस्य Vikr. 1. 99: युक्तमेतन्न तु पुनः कोणं नयनपद्मयोः Bv. 2. 173.
2 An intermediate point of the compass.
3 The bow of a lute
a fiddle-stick.
4 The sharp edge of a sword or weapon.
5 A stick, staff, club.
6 A drum-stick.
7 N. of the planet Mars.
8 N. of the planet Saturn.
9 A sort of musical instrument. [cf. Gr. gonia].
Comp.
आघातः striking of drums, tabors &c., used in the sense of ‘a mingled sound of various musical instruments’
कोणाघातेषु गर्जत्प्रलयघनघटान्योन्यसंघट्टचंडः Ve. 1. 22. (It is thus defined by Bharata.:
ढक्काशतसहस्राणि भेरीशतशतानि च । एकदा यत्र हन्यंते कोणाघातः स उच्यते).
कुणः a bug.
वादिन् m. an epithet of Śiva.
Hindi
Hindi
(पु) के एक कमरे के कोण कोने,
Apte Hindi
Hindi
कोणः
पुं*
 - "कुण् करणे घञ्, कर्तरि अच् वा तारा*"
"किनारा, कोना"
कोणः
पुं*
 - "कुण् करणे घञ्, कर्तरि अच् वा तारा*"
वृत्त का अन्तर्वर्ती बिन्दु
कोणः
पुं*
 - "कुण् करणे घञ्, कर्तरि अच् वा तारा*"
"वीणा की कमानी, सारंगी बजाने का गज"
कोणः
पुं*
 - "कुण् करणे घञ्, कर्तरि अच् वा तारा*"
तलवार या शस्त्र की तेज धार
कोणः
पुं*
 - "कुण् करणे घञ्, कर्तरि अच् वा तारा*"
"लकड़ी, लाठी, गदा"
कोणः
पुं*
 - "कुण् करणे घञ्, कर्तरि अच् वा तारा*"
ढोल बजाने की लकड़ी
कोणः
पुं*
 - "कुण् करणे घञ्, कर्तरि अच् वा तारा*"
मंगल ग्रह
कोणः
पुं*
 - "कुण् करणे घञ्, कर्तरि अच् वा तारा*"
शनिग्रह
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 धारः, आश्रिः, कोणः, धाराञ्चलः
noun
अस्रस्य तीक्ष्णः भागः।
"छेदन्याः धारः मन्दायितः।"
Synonyms:
 कोणः, आरम्
noun
रेखयोः परस्परं छेदनबिन्दुः।
"एषः कोणः पञ्चचत्वारिंशत् अंशस्य अस्ति।"
Synonyms:
 मङ्गलग्रहः, मङ्गलः, अजपतिः, कोणः, ऐलः, भौमः, अजपतिः, अङ्गारकः, लोहिताङ्गः, रक्ताङ्गः, महीसुतः, आवनेयः, भूमिजः, हेम्नः, कुजः, पृथ्वीजः, विश्वम्भरापुत्रः
noun
सूर्यात् चतुर्थः ग्रहः।
"शास्त्रज्ञाः मङ्गलग्रहं ज्ञातुमिच्छन्ति।"
Synonyms:
 कोणः, अस्रः, आरम्
noun
द्वयोर्दिशोर्मध्यभागः।
"मिष्टान्नस्य आपणकं दक्षिणे कोणे अस्ति।"
Tamil
Tamil
கோண: : மூலை, கோணம், பிடிலின் வில், ஆயுதங்களின் கூறிய நுனி, கோல். கதை.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कोणः,
पुं,
 (कुणति वादयत्यनेन कुणति वादयतीतिवा । कुण शब्दे + करणे घञ् । कर्त्तरि + अच्वा ।) वीणादिवादनम् । भेरीप्रभृति यन्त्र वाजाइ-वार काठी इति भाषा ॥
(यथा, रामायणे२ । ७१ । २९ ।“भेरीमृदङ्गवीणानां कोणसंघट्टितः पुनः” ॥
)अस्त्रादेरग्रभागः । तत्पर्य्यायः । पालिः २ अश्रिः३ कोटिः ४ । इत्यमरः । २ । ८ । ९३ ॥
(यथा, कादम्बर्य्याम् । “कनक कोणैरभिहन्यमानः” ॥
)वाद्यप्रभेदः । गृहादेरेकदेशः । (यथा, कथा-सरित्सागरे । १९ । ३३ ।“स्वगृहस्याङ्गने तेन चत्वारः स्वर्णपूरिताः ।कुम्भाश्चतुर्षु कोणेषु निगूढाः स्थापिता भुवि” ॥
)लगुडः । इति मेदिनी । मङ्गलग्रहः । इति हेम-चन्द्रः ॥
शनिः । इति विश्वः ॥
द्वयोर्दिशोर्म्मध्य-भागः । इति राजनिर्घण्टः ॥
अस्य विवरणंविदिक्शब्दे द्रष्टव्यम् ॥
(कोणमात्रम् । यथा, तन्त्रसारे ।“विन्दुत्रिकोणवसुकोणदशारयुग्मम्” ॥
)