कोजानर (kojAnara)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
वाचस्पत्यम्
Sanskritकोजानर कोजागर्त्ति इति लक्ष्म्याउक्तिरत्र काले पृषो० ।आश्विनपौर्ण्णपास्याम् । तत्कृत्यव्यवस्थादि ति० त०कल्पतरौ ब्रह्मपुराणम् “आश्वयुज्यां पौर्णमास्यां भिकु-म्भोवालुकार्णवात् । आयाति सेनया सार्द्धं कृत्वा युद्धंसुदारुणम् । तस्मात्तत्र नरैर्मार्गाः स्वगेहस्य समीपतः ।शोधितव्याः प्रयत्नेन भूषितव्याश्च मण्डनैः । पुष्पार्घ्य-फलमूलान्नसर्षपप्रकरैस्तथा । वेश्मानि भूषितव्यानि नानावर्णैर्विशेषतः । सुस्नातैरनुलिप्तैश्च नरैर्भाव्यं सवा-न्धवैः । दिवा तत्र न भीक्तव्यं मनुष्यैश्च विवेकेभिः । स्त्री-वालमूर्खवृद्धैश्च भोक्तव्यं पूजितैः सुरैः” । पूजितैः सु-रैः पूजितसुरैरित्यर्थः । “पूज्याश्च सफलैः पुष्पैस्तथाद्वारो-र्द्धभित्तयः । द्वारोपान्ते सुदीप्तस्तु संपज्योहव्यवाहनः ।यवाक्षतघतोपेतैस्तण्डुलैश्च सुतर्पितः । संपूजितव्यःपूर्ण्णेन्दुः पयसा पायसेन च । स्कन्दः सभार्य्यरुद्रश्चतथा नन्दीश्वरोमुनिः । गोमद्भिः सुरभिः पूज्या छाग-वद्भिर्हुताशनः । उरभ्रवद्भिर्व्वरुणोगजवद्भिर्विनायकः ।पूज्यः साश्वैश्च रेवन्तो यथाविभवविस्तरैः । ततः पूज्यो-निकुम्भोऽपि समांसैस्तिलतण्डुलैः । सुगन्धिभिर्घृतो-पेतैः कृशराख्यैश्च भूरिभिः । ब्राह्मणान् भोजयित्वातु भोक्तव्यं मांसवर्जितम् । वह्निपार्श्वगतैर्नेया दृष्ट्वाक्रीडाः पृथग्विधाः” । ततश्च द्वारोर्द्ध्वभित्तिह-व्यवाहपूर्णेन्दुसभार्य्यरुद्रस्कन्दनन्दीश्वरमुनयः सर्व्वपूज्याः । द्वारोर्द्ध्वभित्तिशब्दोऽत्र बहुवचनान्तः ।नन्दीश्वरोमुनिरेकः । गोमता सुरभिः, छाग-वता हुताशनः मेषवता वरुणः, हस्तिमता विनायकः, अश्ववता रेवन्तः सर्व्वैरव निकुम्भः पूज्यः, महार्णवे मि-ङ्गपुराणम् । “आश्विने पौर्ण्णमास्यान्तु चरेज्जागरणंनिशि । कौमुदी सा समाख्याता कार्य्या लोकविभूतये ।कौमद्यां पूजयेल्लक्ष्मीमिन्द्रमैरावते स्थितम् । सुगन्धि-र्निशि सद्वेशो अक्षैर्ज्जागरणं चरेत्” । तथा “निशीथेवरदा लक्ष्मीः कोजागर्त्तीत भाषिणी । तस्मै वित्तंप्रयच्छामि अक्षैः क्रीडां करोति यः । नारिकेलैश्चिपिटकैःपितन् देवान् समर्च्चयेत् । बन्धूंश्च प्रीणयेत्तेन स्वयं तद-शनोभवेत्” । अत्र निशीति निशीथ इति चाभिधानात्रात्रिकृत्यमिदम् । ततश्च “प्रदीषव्यापिनी ग्राह्या तिथि-र्नक्तव्रते सदा । प्रदोषोऽस्तमयादूर्द्ध्वं घटिकाद्वयमिध्यते”इति वत्सवचनात् यद्दिने प्रदोषनिशीथोभयव्यापिनीपौर्णमासी तद्दिने कोजागरकृत्यम् उभयव्माप्त्यनुरो-धात् । यदा तु पूर्बदिने निशीथव्याप्तिः परदिने प्रदोष-व्याप्तिस्तदा परेद्युस्तत्कृत्यम् । प्रधानपूजाकालव्याप्त्य-नुरोधात् । यदा तु पूर्व्वदिने निशीथव्याप्तिः परदिने नप्रदोषव्याप्तिस्तदा सुतरा पूर्व्वेद्युस्तत्कृत्यम् “अहःसुतिथयः पुण्याः कर्म्मानुष्ठानतोदिवा । नक्तादिव्रतयोगे तुरात्रियोगोविशिष्यते” इति वचनात्” ।“नारिकेलोदकं पीत्वा अक्षैर्जागरणं निशि । तस्मै वित्तंप्रयच्छामि कोजागर्त्ति महीतले” कृत्यकौमुदी । तत्राक्ष-क्रीडा कार्य्या । अक्षक्रीडाविशेषश्च चतुरङ्गशब्दे वक्ष्यते ।“या तु कोजागरे याते” ति० त० राजमार्त्तण्डः ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.