| YouTube Channel

कोचकः-चिका (kocakaH-cikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कुच शब्दे तारे”@} 2 कोचकः-चिका, कोचकः-चिका, चुकुचिषकः- 3 चुकोचिषकः-षिका, चोकुचकः-चिका
कोचिता-त्री, कोचयिता-त्री, चुकुचिषिता-चुकोचिषिता-त्री, चोकुचिता-त्री
कोचन्-न्ती, कोचयन्-न्ती, चुकुचिषन्-चुकोचिषन्-न्ती
-- कोचिष्यन्-न्ती-ती, कोचयिष्यन्-न्ती-ती, चुकुचिषिष्यन्-चुकोचिषिष्यन्-न्ती-ती
-- कोचयमानः, कोचयिष्यमाणः, चोकुच्यमानः, चोकुचिष्यमाणः
4 कुचितम्-कोचितम्, कोचितः-तम्, चुकुचिषितः-चुकोचिषितः, चोकुचितः-तवान्
कुचः, कोचः, चुकुचिषुः-चुकोचिषुः, चोकुचः
कोचितव्यम्, कोचयितव्यम्, चुकुचिषितव्यम्-चुकोचिषितव्यम्, चोकुचितव्यम्
कोचनीयम्, कोचनीयम्, चुकुचिषणीयम्-चुकोचिषणीयम्, चोकुचनीयम्
कोच्यम्, कोच्यम्, चुकुचिष्यम्-चुकोचिष्यम्, चोकुच्यम्
ईषत्कोचः-दुष्कोचः-सुकोचः
-- -- कुच्यमानः, कोच्यमानः, चुकुचिष्यमाणः-चुकोचिष्यमाणः, चोकुच्यमानः
5 सङ्कोचः, कोचः, चुकुचिषः-चुकोचिषः, चोकुचः
कोचितुम्, कोचयितुम्, चुकुचिषितुम्-चुकोचिषितुम्, चोकुचितुम्
कुक्तिः, कोचना, चुकुचिषा-चुकोचिषा, चुकोचयिषा, चोकुचा
कोचनम्, कोचनम्, चुकुचिषणम् चुकोचिषणम्, चोकुचनम्
6 कुचित्वा कोचित्वा कोचयित्वा, चुकुचिषित्वा-चुकोचिषित्वा, चोकुचित्वा
सङ्कुच्य, सङ्कोच्य, सञ्चुकुचिष्य-सञ्चुकोचिष्य, सञ्चोकुच्य
कोचम् २, कुचित्वा २, कोचित्वा २, कोचम् २, कोचयित्वा २, चुकुचिषम् -चुकोचिषम् २, चुकुचिषित्वा -चुकोचिषित्वा २, चोकुचम्
चोकुचित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२००)
02
=>
(१-भ्वादिः-१८४। सक। सेट्। पर।)
03
=>
[[६। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति सनः कित्त्वविकल्पः।]]
04
=>
[[७। ‘उदुपधात्--’ (१-२-२१) इति निष्ठायाः कित्त्वविकल्पः।]]
05
=>
[पृष्ठम्०१९६+ २६]
06
=>
[[१। ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति क्त्वायाः कित्वविकल्पनात् पक्षे गुणः।]]
1 {@“कुच सङ्कोचने”@} 2 ‘सङ्कोचे कुचतीति स्यात्, कोचेत् सम्पर्चनादिषु।’ 3 इति देवः।
कोचकः-चिका, 4 कुचिता-त्री, 5 कुचन् 6 -न्ती-ती, कुचिष्यन्-न्ती-ती, कुक्-कुचौ-कुचः, कुचितम्-तः-तवान्, कुचितव्यम्, कुचनीयम्, कुच्यम्, 7 ईषत्कुचः-दुष्कुचः-सुकुचः, कुच्यमानः, 8 सङ्कोचः, कुचितुम्, 9 निकुचितिः, 10 कोचनम्-सङ्कोचनम्-कुचनम्, 11 कुचित्वा, सङ्कुच्य, कोचम् २, कुचित्वा
इति शुद्धाद्धातो रूपाणि।
ण्यन्तात्-सन्नन्तात्-यङन्ताच्च पूर्वोक्त 12 कुचधातुवद्रूपाणि ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२०२)
02
=>
(६-तुदादिः-१३६८-अक। सेट्। पर। कुटादिः।)
03
=>
(श्लो-५४)
04
=>
[[२। ‘गाङ्कुटादिभ्योऽञ्णिन्ङित्’ (१-२-१) इति ङिद्वद्भावान्न गुणः। एवं तव्यदादि- ष्वपि ज्ञेयम्।]]
05
=>
[[३। ‘तुदादिभ्यः--’ (३-१-७७) इति शः विकरणप्रत्ययः। तस्य ‘सार्वधातुकमपित्’ (१-२-४) इति ङिद्वद्भावान्न गुणः।]]
06
=>
[[B। ‘ततोऽतिकुटिलाशयैः प्रपुटितैः कुचज्जीवितैः गुजद्भिरपि सैनिकैः सुगुडितां डिप- द्भिर्जनान्। सुधाच्छुरितविस्फुटस्मितरुचैव धैर्यं मुटन् धनुस्त्रुटनतो मनाक् प्रतुट- नाय शालामगात्।।’ धा। का। २-८०।]]
07
=>
[पृष्ठम्०१९७+ २५]
08
=>
[[१। ‘निष्ठामामनिट इति वक्तव्यम्’ (वा। ७-३-५२) इति वचनात्, अस्य निष्ठायां सेट्त्वात् ‘चजोः--’ (७-३-५२) इति कुत्वं भवति।]]
09
=>
[[२। ‘तितुत्रेष्वग्रहादीनामिति वक्तव्यम्’ (वा। ७-२-९) इति वचनात्, अस्य ग्रहादित्वात् इड् भवति--इति प्रक्रियासर्वस्वे।]]
10
=>
[[३। ‘कुच सङ्कोचने’ इति निर्देशबलात् कुटादित्वेऽपि ल्युटि परं गुणो भवत्येव इति काश्यपः। ‘सम्’ इत्युपसर्गपूर्वकात् कुचधातोरेव कुटादित्वेऽपि गुणः, अन्यत्र न--इति केचित्। तेषां मते ‘कुचनम्’ इत्येव। निरुपसृष्टादपि गुण एव इत्यन्ये। तन्मते ‘कोचनम्’ इति भवति।]]
11
=>
[[४। ‘रलो व्युपधात् हलादेः संश्च’ (१-२-२६) इति वैकल्पिककित्त्वं बाधित्वा, पूर्व- विप्रतिषेधेन ‘गाङ्कुटादिभ्यः--’ (१-२-१) इति विहितं नित्यङित्त्वमेव भवति। अत एव, ‘अनुदात्तङित आत्मनेपदम्’ (१-३-१२) इत्यत्र ‘उपदेशे’ इत्यस्य ङिदंशेऽन्वयस्य सार्थक्यं भवति।]]
12
=>
[२००]