| YouTube Channel

कैमुतिक (kaimutika)

 
Apte
English
कैमुतिकः [kaimutikḥ], (scil. न्याय) A maxim of 'how much more', an argument a fortiori (derived from किमुत 'how much more')
see com. on
Ki.*
 7.27.
Apte 1890
English
कैमुतिकः (scil. न्याय) A maxim of ‘how much more’, an argument a fortiori (derived from किमुत ‘how much more’).
Monier Williams Cologne
English
कैमुतिक
mfn.
 relating to or based on the ‘how much more?’ or ‘how much less? (किम् उत)’, only in comp.
Macdonell
English
कैमुतिक kaimut-ika,
a.
 based on the ‘how 🞄much more or less
’ -ya,
n.
 relation of ‘how 🞄much more or less.’
Apte Hindi
Hindi
कैमुतिकः
पुं*
 - किमुत - ठक्
"न्याय, एक प्रकार का तर्क"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कैमुतिक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೈಮುತಿಕ ನ್ಯಾಯ /ಅಧಿಕ ಪ್ರಯಾಸದಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದಾದ ಕಾರ್ಯವು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಸಾಧ್ಯವೆಂಬುದನ್ನು ಬೇರೆ ಹೇಳಬೇಕೇ ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಒಂದು ನ್ಯಾ
निष्पत्तिः - > "ठक्" (४-३-७४)
व्युत्पत्तिः - > किमुत इत्यर्थादागतः
L R Vaidya
English
kEmutika(nyAya) {% m. %} A maxim denoting a fortiori argument (from किमुत, how much more).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कैमुतिकः,
पुं,
 (किमुत इत्यव्ययं तस्मात् आगतः ।ठक् ।) न्यायविशेषः । तथा च छन्दोगपरिशिष्टम् ।“वेदाश्छन्दासि सर्व्वाणि ब्रह्माद्याश्च दिवौकसः ।जलार्थिनोऽथ पितरो मरीच्याद्यास्तथर्षयः ॥
उपाकर्म्मणि चोत्सर्गे स्नानार्थं ब्रह्मवादिनः ।यियासूननुगच्छन्ति संहृष्टा ह्यशरीरिणः ॥
समवायश्च यत्रैषां तत्रान्ये बहवो मलाः ।नूनं सर्व्वे क्षयं यान्ति किमुतैकं नदीरजः” ॥
इति प्रायश्चित्ततत्त्वम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कैमुतिक
पु०
 किमुत इत्यर्थात् आगतः ठक् । किमुतेत्यर्थतःप्राप्ते न्यायभेदे । यथा वह्वायाससाध्यकर्मसमर्थस्य अल्पा-याससाध्यकर्म्मसामर्थ्यं तन्न्यायसिद्धमेवन्यदप्यूह्यम् ।