कै (kai)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte
Englishकै [kai], 1 (कायति) To sound.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte Hindi
Hindiकै
भ्वा* पर* - -
"शब्द करना, ध्वनि करना "
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकै - शब्दे (भ्वा० पर० अक० अनि०) कायति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಕೂಗು /ಶಬ್ದ ಮಾಡು
Indian Epigraphical Glossary
EnglishKridanta Forms
Sanskritकै (कै॒ शब्दे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = कानम्
अनीयर् = कानीयः - कानीया
ण्वुल् = कायकः - कायिका
तुमुँन् = कातुम्
तव्य = कातव्यः - कातव्या
तृच् = काता - कात्री
क्त्वा = कात्वा
ल्यप् = प्रकाय
क्तवतुँ = कातवान् - कातवती
क्त = कातः - काता
शतृँ = कायन् - कायन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit कै
शब्दे
भ्वादिः
अकर्मकः
अनिट्
परस्मैपदी
कायति
ऐकारान्तः
Abhyankara Grammar
Englishकै kṛt affix ऐ used in Vedic Litera- ture as noticed in the forms प्रयै रोहिष्यै and अव्यथिष्यै: cf. P.III.4.10.
धातुप्रदीपः
Sanskritकै
मानकरूपान्तरम् - गै
गै शब्दे
- कायति । चकौ । गायति । जगौ । अगासीत् । गेयो माणवकः । छन्दो गेयं माणवकेन । छन्दोगः । छान्दोग्यम् । गायनः । माथकः । गीतम् । गीतिः । रायतिना सह निर्देशो न कृतः । स हि पूर्वं यण्वत्प्रकरणे निर्द्दिष्टः । वैचित्र्यार्थो वास्य पृथङ् निर्द्देशः ।। 920, 921 ।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकै, शब्दे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां-परं-अकं-अनिट् ।) कायति । एषामादन्तत्वेन दिवादौ पाठे-ऽपीष्टसिद्धौ भ्वादावैकारान्तत्वेन पाठो गणकृत-मनित्यमिति ज्ञापयति । तेन अयधातोरात्मने-पदानित्यत्व शपो लुकि च य्वोर्लोप इति यलोपेअयधातौ परे उपसर्गरेफो ल इति वक्तव्यात्पराशब्दस्य रेफस्य लकारे “एष कालः समूत्पन्नोयः पलाति सजीवति” इति सिद्धम् । वेदेषूच्चारण-भेदार्थो भ्वादौ पाठ इति केचित् । इति दुर्गादासः ॥
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskritकै
मानकरूपान्तरम् - गै
गै शब्दे
- कायति, गायति एतौ शब्दविशेष रूढौ इण्भीकापा (उ0 343) इति कन्-काकः अगासीत्, इणादेशस्य तु गातिस्था (2477) इति सिज्लुक्- अगात् भव्यगेय (3468) इति गेयः कर्तरि साधुः गस्थकन् (31146) गाथकः ण्युट् च (31147) गायनः गापोष्टक् (328) सामग उद्गाता कमिमनिजनि (30 173) इति तुन् गातुः उषिकुषिगा (उ0 24) इति थन्-गाथा गश्चोदि (उ0 210) इति थक् उद्गीथ ओंकारः घुमास्थागापा (6466) इतीत्वम् गीतं गानम् स्थागापापचो भावे (3395) गीतिः गाङ् गतौ (1680) गाते 886, 887
धातुवृत्तिः
Sanskritकै
मानकरूपान्तरम् - गै
गै (अर्थः) शब्दे
इह (अर्थविवरणम्) शब्दः शब्दविशेषः
उक्तं ह्मेवं स्वामिना ( कायति चकौ काता काकः ) "इण्नीक''इति कन् ( गायती जगौ गातेत्यादि ) "घुमास्था'' इत्यत्र गामादाग्रहणेष्वविशेष इति लाक्षणिकगारूपस्य गायतेरपि ग्रहणात् आशीर्लिङि एत्वं गेयादिति ) भवति "गातिस्था'' इत्यत्र गापोर्ग्रहणे इण्पिबत्योर्ग्रहणमिति वृत्तावनुक्तत्वात् अस्मात्_सिवचोलुगभावात् ( अगासीदिति ) भवति ( गाथकः गायनः ) "गस्थकन्'' इति "ण्युट् च'' इति कर्त्तरि थकन्, ण्युटो णित्त्वात् "आतो युक्'' इति युक्, टित्त्वात् स्त्रियां ( गायनी ) वासरूपेण ण्वुलतृचौ, ( गायकः, गातेति ) भवति (उद्गाता) तस्य भावकर्म्मणी ( औद्गात्रम् ) "उद्गात्रादिभ्योञ्'' इति अञ् साम गायतीति, ( सामगः ) ( सूत्रम्) गापोष्टक् (इति सूत्रम्) इति कर्मण्युपपदे टक् टित्त्वात् स्त्रियां ( सामगी गीत्वा गीतम् ) "घुमास्था''इति त्वम् ( प्रगीतिः ) "स्थागापापचो भावे'' इति स्त्रियां भावे क्तिन् "स्त्रियां क्तिन्'' इत्येव सिद्धे पुनर्वचनं "आतश्चोपसर्गे'' इति स्थन् ( अवगथः ) प्रातस्सवनं सोमो वा "गश्चोदि'' इति उदुपसृष्टोत्कथन् "घुमास्था'' इतीत्वम् 901
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“कै शब्दे”@} 2 ‘शब्दे’ इति सामान्यत उक्तावपि शब्दविशेषे प्रयुज्यते।
3 कायकः-यिका, 4 कापकः-पिका, 5 चिकासकः-सिका, 6 चाकायकः-यिका
काता-त्री, कापयिता-त्री, चिकासिता-त्री, चाकायिता-त्री
7 कायन्-न्ती, कापयन्-न्ती, चिकासन्-न्ती
-- कास्यन्-न्ती-ती, कापयिष्यन्-न्ती-ती, चिकासिष्यन्-न्ती-ती
-- 8 व्यतिकायमानः, कापयमानः, -- चाकायमानः
व्यतिकास्यमानः, कापयिष्यमाणः, -- चाकायिष्यमाणः
9 काः-कौ-काः
-- -- -- कातम्-कातः-कातवान्, कापितः, चिकासितः, चाकायितः-तवान्
10 प्रकः, 11 कायः, 12 नरकः-नरिका, 13 कानः, 14 ध्वाङ्क्षकायी, कापः, चिकासुः, 15 चाकः
16 कातव्यम्, कापयितव्यम्, चिकासितव्यम्, चाकायितव्यम्
कानीयम्- 17 प्रकाणीयम्, कापनीयम्, चिकासनीयम्, चाकायनीयम्
18 केयम्, काप्यम्, चिकास्यम्, चाकाय्यम्
19 ईषत्कानः-दुष्कानः-सुकानः
-- -- कायमानः, काप्यमानः, चिकास्यमानः, चाकाय्यमानः
कायः, कापः, चिकासः, चाकायः
कातुम्, कापयितुम्, चिकासितुम्, चाकायितुम्
कातिः- 20 प्रका, कापना, चिकासा, चाकाया
21 प्रनिकानम्, कापनम्, चिकासनम्, चाकायनम्
कात्वा, कापयित्वा, चिकासित्वा, चाकायित्वा
प्रकाय, प्रकाप्य, प्रचिकास्य, प्रचाकाय्य
कायम् २, कात्वा २, कापम् २, कापयित्वा २, चिकासम् २, चिकासित्वा २, चाकायम् २
चाकायित्वा २
22 इत्यादिना कन् प्रत्ययः।
काकः = वायसः।]] काकः।
01 (२६३)
02 (१-भ्वादिः-९१६। अक। अनि। पर।)
03 [[१। ‘आदेच उपदेशेऽशिति’ (६-१-४५) इत्यनैमित्तिक आत्वे, ‘आतो युक् चिण्कृतोः’ (७-३-३३) इति युगागमः।]]
04 [[२। ‘अर्तिह्रीव्लीरीक्नूयीक्ष्माय्यातां पुग् णौ’ (७-३-३६) इति पुक्। एवं ण्यन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
05 [[३। ‘सन्यङोः’ (६-१-९) इति द्वित्वे, ‘सन्यतः’ (७-४-७९) इत्यभ्यासस्य इत्वम्। एवं सर्वत्र सन्नन्ते बोध्यम्। धातोरनुदात्तत्वात् सन इडागमो न।]]
06 [[४। ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
07 [[५। ‘आदेच उपदेशेऽशिति’ (६-१-४५) इत्यत्र ‘अशिति’ इति प्रतिषेधात् आत्वं न। ‘एचोऽयवायावः’ (६-१-७८) इत्यायादेशः।]]
08 [[६। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इत्यात्मनेपदम्, शानच्।]]
09 [[७। आत्वे, सोः रुत्वविसर्गयोः रूपम्।]]
10 [[८। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कर्तरि कः। ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपः।]]
11 [[९। ‘इयाऽऽद्व्यधाश्रु--’ (३-१-१४१) इत्यादिना आदन्तलक्षणो णः प्रत्ययः। युगागमः।]]
12 [[१०। ‘आतोऽनुपसर्गे कः’ (३-२-३) इति कर्मण्युपपदेऽणपवादः कः प्रत्ययः। नरान् काय- तीति नरकः। स्त्रियां, ‘मामकनरकयोरुपसंख्यानम्’ (वा। ७-३-४४) इति इत्वम्।]]
13 [[११। ‘चलनशब्दार्थादकर्मकात्--’ (३-२-१४८) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु युच्।]]
14 [[१२। ‘कर्तर्युपमाने’ (३-२-७९) इति णिनिः। युक्। ध्वाङ्क्ष इव कायतीति ध्वाङ्- क्षकायी।]]
15 [[१३। यङन्तादचि, ‘न धातुलोप आर्धधातुके’ (१-१-४) इति सूत्रस्य प्रत्याख्यानात् पृथगल्लोपे, यङो लुकि, ‘आतो लोप इटि च’ (६-४-६४) इत्याकारलोपे च रूपम्।]]
16 [पृष्ठम्०२६८+ २४]
17 [[१। ‘कृत्यचः’ (८-४-२९) इति णत्वम्।]]
18 [[२। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यति, ‘ईद्यति’ (६-४-६५) इति धात्वाकारस्य ईकारे च गुणः।]]
19 [[३। ‘आतो युच्’ (३-३-१२८) इतीषदादिषूपपदेषु खलपवादो युच्।]]
20 [[४। ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-३-१०६) इति स्त्रियामङ्।]]
21 [[५। ‘शेषे विभाषाऽकखादावषान्त उपदेशे’ (८-४-१८) इति पर्युदासाण्णत्वं न।]]
22 [[६। ‘इण्भीकापा--’ [द। उ। ३-२१]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.