केशर (kezara)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 केशर mn.  (-रः-रं) The filament of a lotus or of any vegetable.
	 m.
  (-रः)
1. A plant,  commonly Nageswar,  (Mesua ferrea.)
	 2. A tree bearing
a white strong smelling flower,  (Mimusops elengi:) see वकुल.
	 3. A
shrub used in dying,  (Rottleria tinctoria
) also पुन्नाग.
	 4. A lion's
mane.
	 n.
  (-रं) Asafœtida.
 E.
  क water,  &c. in the seventh case के,  शृ
to go,  अप् affix
 also with सृ to go केसर.

Yates

English

 केशर (रः-रं) 1.
m.
  n.
  The filament of
a lotus
 lion's mane.
m.
  Mesua
ferrea or Mimusops elengi or
Rottleria tinctoria.
n.
  Asafoetida.

Wilson

English

 केशर
mn.  (-रः-रं) The filament of a lotus or of any vegetable.
m.
 
(-रः)
1 A plant,  commonly Nagesar,  (Mesua ferrea.)
2 A tree bearing a white strong smelling flower,  (Mimusops elengi:) see
वकुल.
3 A shrub used in dying,  (Rottleria tinctoria
) also पुन्नाग.
4 A lion's mane.
n.
  (-रं) Asafoetida.
E.
  क water,  &c. in the seventh case के,  शृ to go,  अप् affix
 also
with सृ to go केसर.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Monier Williams Cologne

English

 केशर &c.
   See के॑सर.

Benfey

English

 केशर केश + र,  also केसर केसर, 
 I. n.
  A lion's or horse's mane,  Pañc.
i. d. 207.
 II. m.
  and n.
  The filament
of a lotus,  or of any vegetable,  Śiś. 9, 
47. (with स्).
 III. m.
  The name of
several plants,  Mesua ferrea,  Mimusops
elengi,  Bottleria tinctoria
 their flower, 
n.
 ,  Rām.  2,  96,  6.
 -- Comp.
 
कराल-,  m.
 
a proper name,  Pañc. 214,  13.
नाग-, 
m.
  a tree,  Mesua Roxburghii,  Wight.
Rām.  6,  96,  7.

Apte Hindi

Hindi

केशरः
पुं*
  - " के + शृ + अच्,  अलुक् स*"
अयाल

केशरः
पुं*
  - " के + शृ + अच्,  अलुक् स*"
फूल का रेशा या तन्तु

केशरः
पुं*
  - " के + शृ + अच्,  अलुक् स*"
बकुल का पेड़

केशरः
पुं*
  - " के + शृ + अच्,  अलुक् स*"
रेशा या सूत्र

केशरम्
नपुं*
   - " के + शृ + अच्,  अलुक् स*"
अयाल

केशरम्
नपुं*
   - " के + शृ + अच्,  अलुक् स*"
फूल का रेशा या तन्तु

केशरम्
नपुं*
   - " के + शृ + अच्,  अलुक् स*"
बकुल का पेड़

केशरम्
नपुं*
   - " के + शृ + अच्,  अलुक् स*"
रेशा या सूत्र

केशरम्
नपुं*
   - " के + शृ + अच्,  अलुक् स*"
बकुल वृक्ष का फूल

Shabdartha Kaustubha

Kannada

केश(स)र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಕುಳ ವೃಕ್ಷ /ಪವಳದ ಗಿಡ
केश(स)र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುರಗಿ ಮರ /ಸುರಹೊನ್ನೆ ಮರ
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > प्रशस्ताः केसराः सन्त्यस्य
केश(स)र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಮರ
केश(स)र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಸಿಂಹದ ಹೆಗಲಿನ ಕೂದಲು
केश(स)र
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಿಂಜಲ್ಕ /ಪದ್ಮ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ಒಳಗಿನ ಕುಸುರು
प्रयोगाः - > "सरजसारुणकेशरचारुभिः"
उल्लेखाः - > माघ० ६-४७
केश(स)र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಿಂದೂರ /ಇಂಗಲೀಕ
केश(स)र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಕುಳ ಪುಷ್ಪ
केश(स)र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುರಗಿ ಹೂವು
केश(स)र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಗಸಂಪಿಗೆ ಹೂವು
केश(स)र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ವರ್ಣ /ಚಿನ್ನ
केश(स)र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಂಕುಮಕೇಸರಿ
निष्पत्तिः - > शॄ (हिंसायाम्) - "अप्"(३-३-५७)
व्युत्पत्तिः - > के जले शिरसि वा शीर्यति
विस्तारः - > "केशरं हिङ्गुले क्लीबं किञ्जल्के न स्त्रियां पुमान् । सिंहसटायां पुन्नागे वकुले नागकेसरे"- मेदि० ।
केश(स)र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಾಮರ
विस्तारः - > "चामरं रोमगुत्सं च केशरं चावचूलकम्" - त्रिकाण्ड० ।

L R Vaidya

English

 kesa(Sa)ra {% (I) m.n. %} 1. The mane (of a lion),  e.g. मृगपतिरिव स्कंधावलंबितकेशरमालः Kad.
the filament of a flower,  नीपं दृष्ट्वा हरित्तकपिशं केसरैरर्धरूढैः Megh.i.21,  R.iv.67,  Sis.ix.47
the bakula tree,  रक्ताशोकश्चलकिसलयः केसरश्चात्र कांतः Megh.ii.15,  K.S.ii.55
the punnāga tree.

 kesa(Sa)ra {% (II) n. %} A flower of the bakula tree,  R.ix.36.

Bopp

Latin

 केशर m. (a praec. s. र)
1) juba leonis. Lass. 62. 20.
2) i. q.
केसर (v. केश).

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 keśara,  m. or nt.,  or oftener keśara-cūrṇa,  nt. (cf. AMg. kesara,  pollen),  a fragrant powder: keśara,  bought of perfumers,  Mv 〔i.38.4,  6,  9〕
 presumably prepared from pollen (rather than from the flowers called kesara or keś°,  with Senart)
 otherwise always keśara- (mss. sometimes °la)-cūrṇāni,  mentioned with candana-,  tamāla(pattra)-,  and aguru-cūrṇāni,  Mv 〔i.211.20〕
 〔212.8,  12〕
 〔230.17〕
 〔267.2〕
 〔ii.15.20〕
 〔160.16〕 (mss. °la)
 〔162.6〕 (mss. °la)
 〔286.15〕 (here Senart keśala,  but v.l. °ra!).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 केशरः,  पुं क्ली,
   (के जले पद्मशिरसि वा । सर-तीति । सृ + अच् । पृषोदरात् शत्वम् । यद्वाकेश इव केशाकारः अस्यास्तीति । केश + रः ।)किञ्जल्कः । इत्यमरः । १ । १० । ४३ ॥

 केशरः,  पुं,
   (केश इव केशाकृतिपदार्थः अस्यास्तीतिमत्वर्थीयो रः ।) नागकेशरवृक्षः ।(यथा,  -- गीतगोविन्दे । १ । ३१ । “मदनमहीप-तिकनकदण्डरुचिकेशरकुसुमविकाशे” ॥
 वकुल-वृक्षः । (यथा,  कुमारे । ३ । ५५ ।“स्रस्तां नितम्बादवलम्बमानापुनः पुनः केशरदामकाञ्चीम्” ॥
)पुन्नागवृक्षः । (यथा,  महाभारते । १ । १२५ । ३ ।“पलाशैस्तिलकैश्चूतैश्चम्पकैः पारिभद्रकैः ।कर्णिकारैरशोकैश्च केशरैरतिमुक्तकैः” ॥
)सिंहजटा । इति मेदिनी ॥
 (यथा,  कादम्बर्य्याम्“मृगपतिरिव स्कन्धावलम्बितकेशरमालः” ॥
)हिङ्गुवृक्षः । इत्यमरटीकायां भरतः ॥
 नीपः ।केलिकदम्ब इति भाषा । यथा,  मेघदूते । २२ ।“नीपं दृष्ट्वा हरितकपिशं केशरैरर्द्धरूढैः” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 केश(स)र पुंन०  के जले शिरसि वा शीर्य्यति शॄ अच् सरतिसृ--अच् अलुक्स० केशःकेशाकारोऽस्त्यस्यर वा । १ किञ्जकेपद्मादिपुष्पमध्यस्थे केशाकारपदार्थभेदे (चुमरि) अमरः ।सकेश(स)रपुष्पवत्त्वात् २ नागकेशरे ३ बकुलवृक्षे ४ पुन्नाग-वृक्षे ५ सिंहादिस्कन्धस्थजटायां पु०
  मेदि० ६ हिङ्गुवृक्षेन०  भरतः “मृगपतिरिव स्कन्धावलम्बितकेशरमालः”काद० “व्याकीर्णकेशरकरालमुखाः मृगेन्द्राः” पञ्चत०“पुनः पुनः केशरदामकाञ्चीम्” कुमा० “नीपं दृष्ट्वा हरि-तकपिशं केशरैरङ्गरूढैः” मेघ० “दशनांशुकेशरभरैः” प-रितः” माघः “दुधुबुर्वाजिनः स्कन्धान् लग्नकुङ्गुमकै-शरान्” रघुः बकुले “सुरभिगन्धपराजितकेशरम्” रघुः“रक्ताशोकश्चलकिसलयः केशरश्चात्र कान्तः” मेघ० । ७ कु-ङ्गुमे च तस्य किञ्जल्काकारवत्त्वेन जायमानत्वात् त-थात्वं एतेषु उदाहरणेषु दन्त्यमध्योऽपि वा पाठः ।दन्त्यमध्यस्तु तुरगस्कन्धस्थलोमपुञ्जरूपजटायां हेमच०कासीसे वीजपूरके पु०
  स्वर्णे न०
  राजनि० “अर्थाश्वाश्वैः४,  ७,  ७,  र्मभनयरयुगैर्वृत्तं मतं केसरम्” वृ० र० उक्तेछन्दोभेदे न०
  ।

Burnouf

French

 केशर केशर m.
  (sfx. र) crinière
 lat. cæsaries.
		 Nom de divers végétaux: mesua ferrea,  mimusops elengi,  rottleria
tinctoria,  assa fœtida. -- M. n.
  les filaments du lotus,  et en gén.  de
chevelu de tout végétal.

Stchoupak

French

 केशर-
 = केसर-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.