| YouTube Channel

केलायति (kelAyati)

 
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kelāyati (or, once, kelay°
= Pali keḷāyati, not well defined PTSD
prob. not connected with Skt. keli, but origin obscure),
(1) cleans up, puts in order: so perhaps gdve. kelāyitavyam Mvy 〔2591〕 (Jap. to be cleaned
this seems to be the mg. of one Tib. rendering, bstsal ba
occurs in list of words headed nisṛjā-paryāyāḥ, synonyms for nisṛjā, q.v.)
note that Pkt. kelāiya is said to mean [Page192-b] cleaned (Sheth)
also Mmk 〔52.14〕 su-parāmṛṣṭaṃ su-kelāyitaṃ su-śobhitaṃ pṛthivīpradeśaṃ kṛtvā gomayena leptavyaḥ
(2) tends, keeps up, looks after (fields): Divy 〔631.5〕 anye sattvā(ḥ) śālikṣetrāṇi kelāyanti gopāyanti vāpayanti
(3) tends, cares for (persons): AsP 〔253.13〕 (te putrās tāṃ mātaraṃ …) su-kelāyitāṃ kelāyeyuḥ
LV 〔100.9〕 (kā samarthā) bodhisattvaṃ gopāyituṃ kelayituṃ (only occurrence of kela-
no v.l.) mamāyituṃ
Mv 〔iii.154.13〕 (mānuṣikāye) ca naṃ kelāyanāya kelāyantī, so Senart, taking kel° as ‘passive in sense’, (the girl) being tended (by the ṛṣi) with human care
but mss. kelāyanti, possibly for kelāyan ti (= iti), since he (the ṛṣi) was caring for her etc. (?)
the mss. are corrupt in what follows, and the precise sense of the passage is doubtful
(4) cares for, cultivates, devotes oneself to (states of existence): Dbh 〔39.22〕 kelāyitāni mamāyitāni dhanāyitāni niketasthānāni (see s.v. niketa), tāni sarvāṇi vigatāni bhavanti sma
(5) attends to, prepares (by cooking): Mmk 〔81.26〕 mṛdvagninā pacet, su-kelāyitāṃ sukhoṣṇaṃ saindhava-cūrṇapūtāṃ kṛtvā
(?) Mmk 〔708.28〕 śastram aṣṭaśatajaptaṃ kṛtvā chinditaḥ kailapayitvā (! read kelāpayitvā? ger. of caus., having caused to be cooked? object pāyasaṃ, line 26) hanet.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
केला
मूलधातुः:
धात्वर्थः:
विलासे
गणः:
कण्ड्वादिः
कर्मकत्वं:
इट्त्वं:
उपग्रहः:
रूपम्:
केलायति
Akhyata Chandrika
Sanskrit
क्रीडनार्थकाः
2.1.17
क्रीडति दीव्यति खेलति केलति विहरति कूर्दते लसति रमते विहरते कुमारयति खूर्दते केलायति ललति एलायति खेलायति आक्रीडते अनुक्रीडते संक्रीडते परिक्रीडते