| YouTube Channel

केतुमाल (ketumAla)

 
शब्दसागरः
English
केतुमाल
n.
 (-लं) One of nine great divisions of the known world, the
western portion or Varsha of Jambu Dwipa.
Yates
English
केतु-माल (लं) 1.
n.
 One of the nine
great divisions of the world.
Wilson
English
केतुमाल
n.
 (-लं) One of nine great divisions of the known world, the
western portion or Varṣa of Jambu Dvīpa.
Monier Williams Cologne
English
केतु—माल
m.
N.
 of a son of Āgnīdhra,
VP.
of a boar,
R.
 v, 9, 66
BhP.
केतु—माल
m.
pl.
N.
 of a people,
Hariv.
 8227 and 8654
केतु—माल mn. one of the nine great divisions of the known world (the western portion or Varṣa of Jambū-dvīpa, called after Ketu-māla),
Sūryas.
VP.
BhP.
Apte Hindi
Hindi
केतुमालः
पुं*
 - -
जम्बू द्वीप का पश्चिमी भाग
केतुमालम्
नपुं*
 - -
जम्बू द्वीप का पश्चिमी भाग
Shabdartha Kaustubha
Kannada
केतुमाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಗ್ನೀಧ್ರನ ಒಬ್ಬ ಮಗ
केतुमाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಗತ್ತಿನ ೯ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಜಂಬೂದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ
प्रयोगाः - > "पश्चिमे केतुमालाख्ये रोमकाख्या प्रकीर्तिता"
उल्लेखाः - > सू० सि० १२-३९
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
केतुमाल m. auch N. pr. eines Bären.
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: केतुमालम्
Root: केतुमाल
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Country lying west to the country Ilavṛta
Shloka(s):
3|1|7|2 ► भद्राश्वं तु ततः पूर्वं केतुमालं तु पश्चिमम्॥ (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
3|1|8|1 ► वर्षावेतौ क्रमात् पूर्वगन्धिकापरगन्धिकौ। (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|7|2 ⇢ केतुमालम् (केतुमाल) (नपुं) ⇒ Country lying west to the country Ilavṛta ⇒
➠ 3|1|8|1 ⇢ अपरगन्धिकः (अपरगन्धिक) (पुं) ⇒ Epithet of the country Kétumāla ⇒
Related word(s):
Mahabharata
English
Ketumāla, a varsha. § 574 (Jambūkh.): VI, 6, 207, 226 (d: On the western side of Meru is K., there is also Jambūkhaṇḍa. There the duration of human life is 100, 000 years
the men are all of golden complexion, and the women are like Apsarases
all the residents are without sickness or sorrow).
पुराणम्
English
केतुमाल १ / KETUMĀLA I. The grandson of priyavrata, the son of manu. agnīdhra, a son of priyavrata married pūrvacitti. Nine sons were born to agnīdhra of his wife pūrvacitti. ketumāla was one of them. His brothers were Nābhi, kimpuruṣa, hari, ilāvṛta, ramyaka, hiraṇmaya. kuru and bhadrāśva.
In old age agnīdhra divided his kingdom among his sons. Later, the portion given to ketumāla came to be known as ketumāla. (bhāgavata, skandha 5).
केतुमाल २ / KETUMĀLA II. A holy place in jambūdvīpa. (M.B. Vana Parva, Chapter 89).
केतुमाल ३ / KETUMĀLA III. (See under ketumāla I). ketumāla is the ninth division of jambūdvīpa. The people of this part of the earth are equal to gods (devas). The women are very beautiful. In mahābhārata, Sabhā Parva it is stated that arjuna conquered this land. ketumāla is situated on the east of Mount Meru. In mahābhārata, bhīṣma parva, Chapter 6, there is the description of ketumāla.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
केतुमालं,
क्ली,
 जम्बुद्वीपस्य नवखण्डान्तगतखण्ड-विशेषः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(क्वचित् पुंलिङ्गो-ऽपि दृश्यते । यथा, महाभारते ६ । ६ । ३२ ।“मेरोस्तु पश्चिमे पार्श्वे केतुमालो महीपते ! ।जम्बुखण्डे च तत्रैंव महाजनपदो नृप” ॥
आग्नीध्रराजपुत्त्रः स्वायम्भुवमनोः प्रपौत्त्रश्च ।यथा, भागवते ५ । २ । २० ।“तस्यामुह वा आत्मजान् स राजवर आग्नीध्रोनाभिकिम्पुरुषहरिवर्षेलावृतरम्यकहिरण्मयकुरु-भद्राश्वकेतुमालसंज्ञान् नवपुत्त्रानजनयत्” ॥
स्त्री,
 नदी । यथा, महाभारते । ३ । ८९ । १४ ।“ततः पुण्यतमा राजन् ! सततं तापसैर्युता ।केतुमाला च मेध्या च गङ्गाद्वारञ्च भूमिप !” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
केतुमाल
पु०
 । १ आग्नीध्रनृपपुत्रभेदे २ तन्नामके जम्वुद्वीप-स्थे वर्षभेदे । तद्विवृतिः उत्तरकुरुशब्दे १०९४ पृ० ।कुरुशब्दे च २१२२ पृ० दृश्यम् । “मेरोस्तु पश्चिमे पार्श्वेकेतुमालो महीपते! । जम्बुखण्डे च तत्रैव महाजनपदोनृप ।” भा० भी० ६ अ० । ३ अवन्तिदेशस्ये नदीभेदेस्त्री “अवन्तिषु प्रतीच्यां वै कीर्त्तयिष्यामि ते दिशः”इत्युपक्रमे “केतुमाला च मेध्या च गङ्गाद्वारञ्च भूमि-प!” भा० व० ८९ अ० ।