| YouTube Channel

केतक (ketaka)

 
शब्दसागरः
English
केतक mf. (-कः-की) A fragrant plant, (Pandanus odoratissimus.)
E.
 किति
to abide, ण्वुल्
aff.
Capeller Eng
English
केतक
m.
 (°कि &) °की
f.
N.
 of a tree.
Yates
English
केतक (कः-की) 1.
m.
 3.
f.
 A plant
(Pandanus odoratissimus).
Spoken Sanskrit
English
केतक ketaka
m.
 fragrant crew Pine [ Pandanus Odoratissimus - Bot. ]
Wilson
English
केतक
mf. (-कः-की) A fragrant plant, (Pandanus odoratissimus.)
E.
 किति to abide, ण्वुल्
aff.
Apte
English
केतकः [kētakḥ], [कित् निवासे ण्वुल्]
N.
 of a plant
प्रतिभान्त्यद्य वनानि केतकानाम्
Ghaṭ.*
 15.
A banner. -कम् A flower of the Ketaka plant
केतकैः सूचिभिन्नैः
Me.*
 23
R.*
 6.17
13.16.
की
N.
 of a plant (= केतक)
हसितमिव विधत्ते सूचिभिः केतकीनाम्
Ṛs.*
 2.23.
A flower of that plant
मालाः कदम्बनवकेसरकेतकीभिरायोजिताः शिरसि बिभ्रति योषितो$द्य
Ṛs.*
 2.2.
Apte 1890
English
केतकः [कित् निवासे ण्वुल्] 1 N. of a plant
प्रतिभांत्यद्य वनानि केतकानां Ghaṭ. 15.
2 A banner.
कं A flower of the Ketaka plant
केतकैः सूचिभिन्नैः Me. 23
R. 6. 17, 13. 16.
की 1 N. of a plant (= केतक)
हसितमिव विधत्ते सूचिभिः केतकीनां Rs. 2. 23.
2 A flower of that plant
Rs. 2. 20,
Monier Williams Cologne
English
केतक
m.
 the tree Pandanus odoratissimus,
MBh.
R.
Megh.
&c.
Monier Williams 1872
English
केतक केतक, अस्, ई, m. f. the tree Pandanus
Odoratissimus.
Macdonell
English
केतक keta-ka,
m.
 , °कि -ki, °की -kī,
f.
 a tree.
Benfey
English
केतक केत + क,
m.
 The name of
a tree, Pandanus odoratissimus, Rām.
2, 94, 6.
Apte Hindi
Hindi
केतकः
पुं*
 - कित् - ण्वुल्
एक पौधा
केतकः
पुं*
 - कित् - ण्वुल्
झण्डा
केतकम्
नपुं*
 - कित् - ण्वुल्
केवड़े का फूल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
केतक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಳೆಮರ
निष्पत्तिः - > कित (निवासे) - "ण्वुल्" (३-१-१३३)
प्रयोगाः - > "विलासिनीविभ्रमदन्तपत्रमापाण्डुरं केतकबर्हमन्यः"
उल्लेखाः - > रघु० ६-१७
केतक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಾಳೆ ಹೂವು
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१३५) । अणो लुक् (वा० ४-३-१६६) । ङीषो लुक् (१-२-४९) ।
व्युत्पत्तिः - > केतक्याः पुष्पम्
प्रयोगाः - > "दधानमाशासु चरिष्णु दुर्यशः स कौतुकी तत्र ददर्श केतकम्"
उल्लेखाः - > नैष० १-७८
L R Vaidya
English
ketaka {% (I) m. %} 1. Name of a plant, प्रतिभांत्यद्य वनानि केतकानाम् Ghat.15
2. a banner.
ketaka {% (II) n. %} A flower of the Ketaka plant, केतकैः सूचिभिन्नैः Megh.i.23, R.vi.17, xiii.16.
Bopp
Latin
केतक m. केतकी f. (r. कित् s. अक) planta quaedam,
Pandanus odoratissimus. RAGH. 13. 16.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Ketaka, pl., n. of a people or region: Māy 〔96〕.
Kridanta Forms
Sanskrit
कित् (कि꣡तँ꣡ निवासे रोगापनयने च - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = केतनम्
अनीयर् = केतनीयः - केतनीया
ण्वुल् = केतकः - केतिका
तुमुँन् = केतितुम्
तव्य = केतितव्यः - केतितव्या
तृच् = केतिता - केतित्री
क्त्वा = केतित्वा / कितित्वा
ल्यप् = प्रकित्य
क्तवतुँ = कितितवान् - कितितवती
क्त = कितितः - कितिता
शतृँ = केतन् - केतन्ती
कित् (कि꣡तँ꣡ ज्ञाने च - जुहोत्यादिः - सेट्)
ल्युट् = केतनम्
अनीयर् = केतनीयः - केतनीया
ण्वुल् = केतकः - केतिका
तुमुँन् = केतितुम्
तव्य = केतितव्यः - केतितव्या
तृच् = केतिता - केतित्री
क्त्वा = केतित्वा / कितित्वा
ल्यप् = प्रकित्य
क्तवतुँ = कितितवान् - कितितवती
क्त = कितितः - कितिता
शतृँ = चिकितत् / चिकितद् - चिकितती
केत (के꣡त꣡ श्रावणे निमन्त्रणे च - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = केतनम्
अनीयर् = केतनीयः - केतनीया
ण्वुल् = केतकः - केतिका
तुमुँन् = केतयितुम्
तव्य = केतयितव्यः - केतयितव्या
तृच् = केतयिता - केतयित्री
क्त्वा = केतयित्वा
ल्यप् = प्रकेत्य
क्तवतुँ = केतितवान् - केतितवती
क्त = केतितः - केतिता
शतृँ = केतयन् - केतयन्ती
शानच् = केतयमानः - केतयमाना
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
केतक °n. die Blüte des Pandanus odoratissimus, S I, 168, 1 [Genus hier nicht zu erkennen!]
295, 3 v.u. (Ko.)
474, 2 v.u. (Ko.).
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ke ta ka
केतक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
आम्रातको वर्षपाकी केतकः क्रकचच्छदः ।
-wordlist-
आम्रातक (पुं), वर्षपाकिन् (पुं), केतक (पुंस्त्री), क्रकचच्छद (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
केतकः,
पुं,
 (कितनिवासे + ण्वुल् ।) केतकीवृक्षः ।इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(यथा, रघुः ६ । १७ ।“विलासिनीविभ्रमदन्तपत्र-मापाण्डुरं केतकवर्हमन्यः” ॥
अस्य पर्य्याया गुणाश्च यथा, --“केतकः सूचिकापुष्पो जम्बुकः क्रकचच्छदः” ॥
“केतकः कटुकः स्वादुर्लधुस्तिक्तः कफापहः” ॥
इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
केतक
पु०
 कित--निवासे ण्वुल् । “केतकः सूचिकापुष्पोजम्बु-कः क्रकचच्छदः” इत्युक्तलक्षणे १ वृक्षे । २ तत्पुष्पे
न०
 ।“स्फुरितभृङ्गमृगच्छवि केतकम्” माघः । गौरादि०ङीष् । ३ केतकीत्यपि तद्वृक्षे स्त्री । “सुवर्ण्णकेत-की तुल्या लघुपुष्पा सुगन्धिनी” भावप्र० । “केतकः कटुकःस्वादुर्लघुस्तिक्तः कफापहः” भावप्र० । केतक्याः पुष्पम्अण् तस्य बहुलं लुक् लुकि स्त्रीप्रत्ययस्यापि लुक् । केतक४ तत्पुष्पे
न०
 । बहुलग्रहणात् पाटलादिवत् स्त्रीप्रत्ययस्यक्वचित् न लुक् । “केतकीपत्रगर्भा” अर्च्चयेदित्यमुवृत्तौ “नकेतक्या सदाशिवम्” नैष० टी० मल्लिनाथधृतवाक्यम् ।आ० त० शिवपूजनाधिकारे भविष्यपु० “केतकी चातिमुक्तञ्च कुन्दो यूथी मदल्लिका । शिरीषसर्ज्जबन्धूककुसु-मानि विवर्ज्जयेत्” । एवं शिवपूजने तत्पुष्पस्य निषेधात्राजनि० शिवद्विष्टमिति तत्पर्य्याये उक्तम् । अतएवनैषधे “विनिद्रपत्रालिगतालिकैतवान्मृगाङ्कचूडामणि-वर्जनार्जितम् । दधानमाशासु चरिष्णु दुर्यशः स कौतुकीतत्र ददर्श केतकम्” नैष० वर्ण्णितम् वर्ण्णितञ्च तस्याःक्रकचाकारपत्रावृतत्वादि यथा “वियोगभाजां हृदिकण्टकैः कटुर्निधीयसे कर्णिशरः स्मरेण यत् । ततोदु-राकर्षतया तदन्तकृद्विगीयसे मन्मथदेहदाहिना । त्वदग्र-सूचीसचिवः स कामिनो र्मनोभवः सीव्यति दुर्यशःपटौ ।स्फुटञ्च पत्रैः करपत्रमूर्त्तिभिर्वियोगिहृद्दारुणि दारु-णायसे । धनुर्म्मधुस्विन्नकरोऽपि भीमजापरं परागैस्तवधूलिहस्तयन् । प्रसूनधन्वा शरसात्करोति मामिति क्रु-धाऽऽक्रुश्यत तेन कैतकम्” । कैतकमित्यत्र अणो न लुक् ।पुष्पफलभिन्ने तु नाणो लुक् । “अगमत् कैतकं रजः”रघुः । केत + स्वार्थे क । ५ ध्वजे
पु०
 । “सारोहायुधकेत-कान्” भा० क० २४ अ० अत्र बहुब्रीहौ--कप् इति तु ज्यायः
Capeller
German
केतक
m.
(°कि u.)
°कि
f.
 N. einer Pflanze.
Burnouf
French
केतक केतक
m.
 (कित्
sfx. अक) pandanus
odoratissimus, bot., le खदि des Arabes et le
φοίνιξ εὐώδης de Strabon.
Stchoupak
French
केतक-
m.
 -ई-
f.
 l'arbre Pandanus odoratissimus (pandane), sa
fleur.