| YouTube Channel

केचित् (kecit)

 
शब्दसागरः
English
केचित् ind. Some, some persons.
E.
 See the last
चिति
aff.
Hindi
Hindi
उनमें से कुछ
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
केचित्,
व्य,
 (पाणिनिमते पदद्वयम् । मुग्धबोधभतेतु “किमः क्त्यन्ताच्चिच्चनौ” । इति चित् प्रत्ययः ।)केचन । इति व्याकरणम् । कोन व्यक्तिरा इतिभाषा ॥
(यथा, रामगीतायाम् । १४ । “केचिद्-वदन्तीति वितर्कवादिनः” । केचित्कालापकोविदाःइति रामतर्कवागीशः ॥
)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ब्लेष्क दर्शने”@} 2 3 ‘बष्क दर्शने’ इति पूर्वलिखितस्य 4 धातोः क्षीरस्वामिसम्मतः पाठ एवम्।
अत्र क्षीरतरङ्गिण्याम्, ‘कर्तुरगाढत्वेऽपि ब्लेष्को वर्तना इत्येके।’ इत्युक्तम्।
एतेन ज्ञायते-- ‘ब्लेष्क दर्शने कर्तृशैथिल्ये’ इति संहितापाठे द्वावपि धातू मेलयित्वा केचित् पठन्ति
तदानीं कर्तुः अगाढत्वे = शैथिल्ये ब्लेष्कधा- तोर्वृत्तिं केचिदिच्छन्ति--इति।
एवञ्च दर्शने, कर्त्रगाढार्थे च केचिदमुं धातुं पठन्तीति बोध्यम्।]] ब्लेष्ककः-ष्किका, बिब्लेष्कयिषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकगन्धयतिवत् 5 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (११३४)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१९१६। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 (११०७)
05
=>
 (३७५)
1 {@“यक्ष पूजायाम्”@} 2 आकुस्मीयः।
3 “अत्रात्रेयः-- ‘केचित् रामायणे यक्षशब्दस्य भक्षणार्थत्वेन व्युत्पाद- नादन्तस्थादिमाहुः
तच्चिन्त्यम्।
इत्युक्तवान्।’ रामायणोक्तिस्तु ‘यक्ष पूजायाम्’ इत्यस्यानेकार्थत्वाश्रयणेन निर्वाह्या।” इति ‘जक्ष--’ धातौ 4 माधवोक्तमिहावधेयम्।]] यक्षकः-क्षिका, यियक्षयिषकः-षिका
यक्षयिता-त्री, यियक्षयिषिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिकपक्षयतिवत् 5 बोध्यानि।
6 यक्षः, यक्ष्मा 7, 8 यक्ष्यम्, इमानि रूपाण्यधिकानीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१३३४)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१६९३। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[[अ]
04
=>
 (अदादिषु)
05
=>
 (९५६)
06
=>
 [[२। ‘अकर्तरि च कारके संज्ञायाम्’ (३-३-१९) इति कर्मणि घञ्प्रत्यये रूपमेवम्। यक्ष्यतेऽसौ इति यक्षः।]]
07
=>
 [[३। ‘अर्तिस्तु…’ (द। उ। ७-२६।) इति मन्प्रत्यये रूपमेवम्। यक्ष्मा = व्याधिः।]]
08
=>
 [[आ। ‘… भ्रूणस्य शाठ्यजनयक्ष्यमवेक्ष्य गात्रम्।’ धा। का। ३-३५।]]
1 {@“सश्च गतौ”@} 2 भ्वादिषु षस्जधातुप्रकरणे माधवीयेऽभिहितम्--“अत्र सश्चिमपि केचित् पठन्ति
-- ‘तमजिह्वा असश्चत’ इत्यादि च दृश्यते” इति।
“चान्तो- ऽयं3 इति शिवः--सश्चति” इति क्षीरस्वामी।
‘अति नः सश्चतो 4 नय’ 5 इति चान्तप्रयोगोऽपीति तट्टीका।
तन्मतेन धातुरयं लिख्यते।
सश्चकः-श्चिका, सश्चकः-श्चिका, सिसश्चिषकः-षिका, सासश्चकः-श्चिका
सश्चिता-त्री, सश्चयिता-त्री, सिसश्चिषिता-त्री, सासश्चिता-त्री
इत्यादीनि रूपाणि यथासम्भवमूह्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१९००)
02
=>
 (१-भ्वादिः-२०२। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (षस्ज)
04
=>
 [पृष्ठम्१३७२+ २६]
05
=>
 (ऋक् १-४२-७)