| YouTube Channel

कॄत् (kRRt)

 
Yates
English
कॄत् (क) कीर्त्तयति 10.
a. To celebrate.
Apte
English
कॄत् [k]ॄ[t], 1
U.
 (कीर्तयति-ते, कीर्तित)
To mention, repeat, utter
नाम्नि कीर्तित एव
R.*
 1.87
Ms.*
 7.167
2.124.
To tell, recite, declare, communicate
सर्वं शृणुत तं विप्राः सम्यक् कीर्तयतो मम
Ms.*
 3.36
9.42.
To name, call.
To praise, glorify, commemorate
अपप्रथद्गुणान् भ्रातुर- चिकीर्तच्च विक्रमम्
Bk.*
 15.72.
Apte 1890
English
कॄत् {c10c} U. (कीर्तयति-ते, कीर्तित) 1 To mention, repeat, utter: नाम्नि कीर्तित एव R. 1. 87. Ms. 7. 167, 2. 124.
2 To tell, recite, declare, communicate
Ms. 3. 36, 9. 42.
3 To name, call.
4 To praise, glorify, commemorate
अपप्रथत्गुणान् भ्रातुरचिकीर्तच्च विक्रमं Bk. 15. 72.
Monier Williams Cologne
English
कॄत् See √ कीर्त्.
Monier Williams 1872
English
कॄत् कॄत्, cl. 10. P. (sometimes A.) कीर्त-
यति, -ते, -यितुम्, Aor. अचीकृतत् or अचि-
कीर्तत्, to mention, make mention of, tell, name,
call, recite, repeat, relate, declare, communicate, com-
memorate, celebrate, praise, glorify
[cf. Lat. celeber.]
Benfey
English
कॄत् कॄत्, i. 10, कीर्तय (rather a
denomin. derived from कीर्ति), Par. (in
epic poetry also Ātm. MBh. 1, 1549),
1. To celebrate, Man. 3, 221.
2. To
propound, Man. 10, 131.
3. To pro-
nounce, Man. 2, 124.
4. To say, Man.
2, 203.
5. To call, Man. 10, 19. Anom.
ptcple. of the pres. Ātm. कीर्तयान,
MBh. 13, 7661. -- With the prep. अनु
अनु,
1. To mention, Rām. 1, 14, 22.
2.
To repeat, Bhāg. P. 8, 4, 15.
3. To
proclaim, MBh. 3, 13259.
4. To pro-
pound. MBh. 2, 994. -- With समभि
सम्-अभि, To tell, MBh. 14, 2066. -- With
उद् उद्, To glorify, Ragh. 10, 33. --
With परि परि,
1. To proclaim, Man.
11, 122.
2. To propound, MBh. 13,
12802.
3. To glorify, MBh. 13, 7160.
4. To pronounce, Man. 1, 92. -- With
संपरि सम्-परि, To particularise, Suśr.
2, 268, 21. -- With प्र प्र,
1. To pro-
pound, Man. 2, 95.
2. To call, Man.
2, 21.
3. To approve, Pañc. iv. d. 37.
-- With संप्र सम्-प्र,
1. To mention,
MBh. 13, 4926.
2. To pronounce, Bhag.
18, 4. -- With सम् सम्,
1. To celebrate,
Man. 3, 221.
2. To proclaim, Rām. 4,
59, 3.
3. To mention, Chr. 13, 4.
Apte Hindi
Hindi
कॄत्
"चुरा* उभ* , , " - -
"उल्लेख करना, दोहराना, उच्चारण करना"
कॄत्
"चुरा* उभ* , , " - -
"कहना, सस्वर पाठ करना, घोषणा करना, समाचार देना"
कॄत्
"चुरा* उभ* , , " - -
"नाम लेना, पुकार करना"
कॄत्
"चुरा* उभ* , , " - -
"स्तुति करना, यशोगान करना, स्मरणार्थ उत्सव मनाना"
L R Vaidya
English
kFt {% vt. 10U (pp. कीर्तित
pres. कीर्तयति-ते) %} 1. To name, to mention, R.i.87, M.vii.167
2. to commemorate, to praise, e.g. भ्रातुरचिकीर्तश्च विक्रमम् Bt.xv.72.
Bopp
Latin
कॄत् 10. P. कीर्तयामि (ut mihi videtur, Denom. a कीर्ति
gloria, quodipsum a कॄ, quocum fortasse lat. CEL vo-
cis celeber cohaeret, mutato r in l)
1) dicere, eloqui,
enuntiare, memorare. MAN. 3. 36.: सर्वं शृणुत तम्
विप्राः सम्यक् कीर्तयतो मम
10. 123.: विप्रसेवैऽव
शूद्रस्य विशिष्टङ् कर्म कीर्त्यते.
2) laudare, celebrare.
N. 20. 36.: येच त्वाम् मनुष्या लोके कीर्तयिष्यन्त्य्
अतन्द्रिताः
BH. 9. 14.: सततङ् कीर्तयन्तो माम्.
c. उत्, अनु, परि, प्र, सम् + प्र, सम् id. RAGH. 10. 33.:
महिमानम्…उत्कीर्त्य तव
R. Schl. I. 14. 22.: अव-
ज्ञाय…मानुषान् नाऽन्वकीर्तयत्
MAN. 2. 122.: स्वन्
नाम परिकीर्तयेत्
M. 56. परिकीर्तित celebratus
MAN. 3. 27.: ब्राह्मो धर्मः प्रकीर्तितः
BH. 18. 4.: त्यागो
हि…त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः
N. 5. 10.: सङ्कीर्त्यमाने-
षु राज्ञान् नामसु.
Kridanta Forms
Sanskrit
कॄत् (कॄ꣡तँ꣡ संशब्दने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = कीर्तनम्
अनीयर् = कीर्तनीयः - कीर्तनीया
ण्वुल् = कीर्तकः - कीर्तिका
तुमुँन् = कीर्तयितुम्
तव्य = कीर्तयितव्यः - कीर्तयितव्या
तृच् = कीर्तयिता - कीर्तयित्री
क्त्वा = कीर्तयित्वा
ल्यप् = प्रकीर्त्य
क्तवतुँ = कीर्तितवान् - कीर्तितवती
क्त = कीर्तितः - कीर्तिता
शतृँ = कीर्तयन् - कीर्तयन्ती
शानच् = कीर्तयमानः - कीर्तयमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 कॄत्
मूलधातुः:
 कॄत
धात्वर्थः:
 संशब्दने
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 कीर्तयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 अदन्तः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कॄत्, क संशब्दे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरां--परं--सकं--सेट् ।) दीर्धी । क, कीर्त्तयन्ति चगोष्ठीषु यद्गुणानप्सरोगणाः । कीर्त्तादेशस्य नि-त्यत्वेऽपि कॄतपाठः कीर्त्तादेशस्य व्यभिचारसूच-नार्थः तेन अचीकृतदिति सिद्धम् । इति दुर्गा-दासः ॥
Burnouf
French
*कॄत् कॄत्। कीर्तयामि 10. qqf. कीर्तये:
pqp. अचिकीर्तम् et अचीकृतम्। Raconter, exposer
énoncer: कीर्तयस्व यथावृत्तम्, raconte la chose comme elle
est arrivée.
Lire, réciter.
Louer, célébrer: सततं
कीर्तयन्तो माम् redisant toujours mes louanges.
Nommer,
appeler, dire: ये त्वया कीर्तिता गुणास् les qualités dont
tu as parlé. -- Ps. कीर्त्ये।