| YouTube Channel

कृषीवल (kRSIvala)

 
Capeller Eng
English
†कृषीवल
m.
 plougher, husbandman.
Yates
English
कृषीवल (लः) 1.
m.
 A husbandman.
a. One who lives by agriculture.
Spoken Sanskrit
English
कृषीवल kRSIvala
m.
 husbandman
कृषीवल kRSIvala
m.
 cultivator
कृषीवल kRSIvala
m.
 farmer
कृषीवल kRSIvala
m.
 peasant
कृषीवल kRSIvala
m.
 cultivator of the soil
Apte
English
कृषीवलः [kṛṣīvalḥ], [कृषि वलच् दीर्घः
cf.
P.
V.*
 2.112] One who lives by husbandry, a farmer
कृषीं चापि कृषीवलः
Y.*
 1. 276
Ms.*
 9.38.
Apte 1890
English
कृषीवलः [कृषि-वलच् दीर्घः
cf. P. V. 2. 112] One who lives by husbandry, a farmer
कृषिं चापि कृषीवलः Y. 1. 276
Ms. 9. 38.
Monier Williams Cologne
English
कृषीवल
m.
 (Pāṇ. v, 2, 112
vi, 3, 118) a cultivator of the soil, husbandman,
Mn.
 ix, 38 & x, 90
Yājñ.
MBh.
 ii, 210
&c.
Monier Williams 1872
English
कृषीवल, अस्, आ, अम्, one who lives by hus-
bandry or agriculture
(अस्), m. a husbandman.
Macdonell
English
कृषीवल kṛṣī-valá,
m.
 husbandman.
Benfey
English
कृषीवल कृषी + वल,
m.
 A husband-
man, Man. 9, 38.
Apte Hindi
Hindi
कृषीवलः
पुं*
 - "कृषि - वलच्, दीर्घः"
"जो खेती से अपना जीविकार्जन करे, किसान"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कृषीवल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರೈತ /ಬೇಸಾಯಗಾರ
निष्पत्तिः - > "वलच्" (५-२-११२) । दीर्घः (६-३-११८)
व्युत्पत्तिः - > कृषिरस्यास्ति
प्रयोगाः - > "सुखेन लभ्या दधतः कृषीवलैरकृष्टपच्या इव सस्यसम्पदः"
उल्लेखाः - > किरा० १-१७
L R Vaidya
English
kfzIvala {% m. %} One who lives by husbandry, a farmer, कृषिं चापि कृषीवलः Yaj.i.276.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
भूकुण्डिन्
पु
भूकुण्डिन्, सूकर, कृषीवल
भूकुण्डी सूकरः प्रोक्तो भूकुण्डी च कृषीवलः ॥ ७४ ॥
verse 2.1.1.74
page 0012
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कुटुम्बी कर्षकः क्षेत्री हली कृषिककार्षिकौ ।
कृषीवलोऽपि जित्या तु हलिः सीरस्तु लाङ्गलम् ॥ ८९० ॥
गोदारणं हलमीषासीते तद्दण्डपद्धती ।
-wordlist-
कुटुम्बिन् (पुं), कर्षक (पुं), क्षेत्रिन् (पुं), हलिन् (पुं), कृषिक (पुं), कार्षिक (पुं), कृषीवल (पुं), जित्या (स्त्री), हलि (पुंस्त्री), सीर (पुं), लाङ्गल (क्ली), गोदारण (क्ली), हल (क्ली), ईषा (स्त्री), हलदण्ड (पुं), सीता (स्त्री), हलपद्धति (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
क्षेत्राजीव
क्षेत्राजीव, कृषिक, कृषीवल, कर्षक, कुटुम्बिन्
क्षेत्राजीवः कृषिकः कृषीवलः कर्षकः कुटुम्बी च ।
verse 2.1.1.574
page 0065
पुराणम्
English
कृषीवल / KṚṢĪVALA. An ancient sage who lived in Indra's court. (Sabhā Parva, Chapter 7, Verse 13).
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कृषीवलः
Root: कृषीवल
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ farmer
⇒ peasant
⇒ husbandman
⇒ cultivator
⇒ cultivator of the soil
Shloka(s):
2|9|6|1 ► क्षेत्राजीवः कर्षकश्च कृषिकश्च कृषीवलः। (वैश्यवर्गः)
3|3|216|1 ► कृतान्ते पुंसि कीनाशः क्षुद्रकर्षकयोस्त्रिषु। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|6|1 ⇢ क्षेत्राजीवः (क्षेत्राजीव) (पुं)
➠ 2|9|6|1 ⇢ कर्षकः (कर्षक) (पुं) ⇒ farmer, vexing, dragging, ploughing, husbandman, tormenting, cultivator, pulling to and fro, one who ploughs or lives by tillage
➠ 2|9|6|1 ⇢ कृषकः (कृषक) (पुं) ⇒ ox, tenant, farmer, husbandman, ploughshare, ploughman, plowman [Br., Am.]
➠ 2|9|6|1 ⇢ कृषीवलः (कृषीवल) (पुं) ⇒ farmer, peasant, husbandman, cultivator, cultivator of the soil
➠ 3|3|216|1 ⇢ कीनाशः (कीनाश) (पुं) ⇒ niggard, kind of demon, kind of monkey, killing animals, cultivator of the soil
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ शाकक्षेत्रादिकः
उपजीव्य_उपजीवक_भावः ➡ कर्षणम्
जातिः ➡ मनुष्यः
उपाधि ➡ वृत्तिः
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ क्षेत्रम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कृषीवलः, त्रि, (कृषिरस्यास्ति वृत्तित्वेन इति “रजःकृष्यासुतिपरिषदो वलच्” ५ । २ । ११२ । इतिवलच् । “वले” ६ । ३ । ११८ । इति दीर्घः ।)कर्षकः । कृषिजीवी । इत्यमरः । २ । ९ । ६ ॥
(यथा, महाभारते । २ । ५ । ७७ ।“कच्चिन्न चौरैर्लुब्धैर्वा कुमारैः स्त्रीबलेन वा ।त्वया वा पीड्यते राष्ट्रं कच्चित् तुष्टाः कृषीवलाः” ॥
)काकजङ्घावृक्षः । इति रत्नामाला ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कृषीवल
त्रि०
 कृषिरस्त्यस्य वृत्तित्वेन वलच् दीर्घः । कर्षकेकृषिजीविनि । “कच्चित्तुष्टाः कृषीवलाः” भा० स० ५ अ०
Capeller
German
कृषीवल
m.
 der Ackersmann.
Grassman
German
(kṛṣīvalá), m., der Ackerbauer [von kṛṣí], enthalten in ákṛṣīvala.