| YouTube Channel

कृपाण (kRpANa)

 
शब्दसागरः
English
कृपाण
m.
 (-णः) A sword, a scymitar or sacrificial knife.
f.
 (-णी)
1. A
knife.
2. A shears or scissors.
3. A dagger.
E.
 कृपा mercy, नुद् to
destroy, ड
aff.
Capeller Eng
English
कृपाण
m.
 sword
f.
 ई scissors, dagger, knife.
Yates
English
कृपाण (णः) 1.
m.
 A sword, sacrificial
knife.
f.
 (णी) Knife, shears, dagger.
Spoken Sanskrit
English
कृपाण - kRpANa -
m.
 - dagger
कृपाणिका - kRpANikA -
f.
 - dagger
क्षुरिका - kSurikA -
f.
 - dagger
शस्त्री - zastrI -
f.
 - dagger
कर्त्तिका - karttikA -
f.
 - dagger
कृपाणपुत्री - kRpANaputrI -
f.
 - dagger
कृपाणी - kRpANI -
f.
 - dagger
क्षुरी - kSurI -
f.
 - dagger
छुरी - churI -
f.
 - dagger
वचण्डा - vacaNDA -
f.
 - dagger
वचण्डी - vacaNDI -
f.
 - dagger
वरण्डा - varaNDA -
f.
 - dagger
वीरक्षुरिका - vIrakSurikA -
f.
 - dagger
शस्त्रिका - zastrikA -
f.
 - dagger
सायिका - sAyikA -
f.
 - dagger
अर्धासि - ardhAsi -
m.
 - dagger
कट्टार - kaTTAra -
m.
 - dagger
स्त्रीकोश - strIkoza -
m.
 - dagger
शस्त्र - zastra -
n.
 - dagger
पत्त्र - pattra -
n.
 - dagger
हुलमात्रिका - hulamAtrikA -
f.
 - long dagger
कुट्टन्ती - kuTTantI -
f.
 - kind of dagger
यमदंष्ट्रा - yamadaMSTrA -
f.
 - stab from a dagger
पत्त्रलता - pattralatA -
f.
 - long knife or dagger
पत्त्रपाल - pattrapAla -
m.
 - long knife or dagger
कृति - kRti -
f.
 - sort of knife or dagger
असिबद्ध - asibaddha -
adj.
 - girt with a dagger or sword
असिमत् - asimat -
adj.
 - furnished with knives or daggers
Wilson
English
कृपाण
m.
 (-णः) A sword, a scymitar or sacrificial knife.
f.
(-णी)
1 A knife.
2 A shears or scissors.
4 A dagger.
E.
 कृपा mercy, नुद to destroy, ड
aff.
Apte
English
कृपाणः [kṛpāṇḥ], [कृपां नुदति नुद्-ड संज्ञायां णत्वम् Tv.]
A sword
स पातु वः कंसरिपोः कृपाणः Vikr.1.2
कृपणस्य कृपाणस्य च केवलमाकारतो भेदः Subhāṣ
Ks.*
 53.87.
A knife.
Apte 1890
English
कृपाणः [कृपां नुदति नुद्-ड संज्ञायां णत्वम् Tv.] 1 A sword
स पातुवः कंसरिपोः कृपाणः Vikr. 1. 2
कृपणस्य कृपाणस्य च केवलमाकारतो भेदः Subhāṣ.
2 A knife.
Monier Williams Cologne
English
कृपाण
m.
 (Pāṇ. vii, 2, 18
Pat.
 ) a sword,
Daś.
Prab.
a sacrificial knife,
W.
Monier Williams 1872
English
कृपाण कृपाण, अस्, m. (said to be fr. rt.
कृप् for rt. कॢप्?), a sword, a scymitar, a sacrificial
knife
(ई), f. a pair of shears or scissors
a dagger.
Macdonell
English
कृपाण kṛp-āṇa,
m.
 sword: ī,
f.
 scissors
🞄dagger, knife
-latikā,
f.
 sword-blade.
Benfey
English
कृपाण कृपाण, i. e. कृप् (cf. Lat.
carpo, discerpo) + आन,
m.
 A sword,
Daśak. in Chr. 187, 4.
Apte Hindi
Hindi
कृपाणः
पुं*
 - कृपां नुदति - नुद् - ड संज्ञायां णत्वम् - तारा*
तलवार
कृपाणः
पुं*
 - -
चाकू
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कृपाण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಖಡ್ಗ /ದೊಡ್ಡ ಕತ್ತಿ
प्रयोगाः - > "दैवाद्यदा प्रवितरन्ति न ते तदैव नेदङ्कृपा निजकृपाणकरग्रहाय"
उल्लेखाः - > नैष० ११-१२६
L R Vaidya
English
kfpARa {% m. %} 1. A sword, e.g. कृपणस्य कृपाणस्य च केवलमाकारतो भेदः
2. a knife.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कृपाण 2. f. ई Messer, auch Rasas. 205a.
कृपाण m. °Name eines Königs, S I, 551, 1.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
तूणो निषङ्गस्तूणीर उपासङ्गः शराश्रयः ॥ ७८१ ॥
शरधिः कलापोऽप्यथ चन्द्रहासः करवालनिस्त्रिंशकृपाणखड्गाः ।
तरवारिकौक्षेयकमण्डलाग्रा असिरृष्टिरिष्टी त्सरुरस्य मुष्टिः ॥ ७८२ ॥
-wordlist-
तूण (त्रि), निषङ्ग (पुं), तूणीर (पुं), उपासङ्ग (पुं), शराश्रय (पुं), शरधि (पुं), कलाप (पुं), चन्द्रहास (पुं), करवाल (पुं), निस्त्रिंश (पुं), कृपाण (पुं), खड्ग (पुं), तरवारि (पुं), कौक्षेयक (पुं), मण्डलाग्र (पुं), असि (पुं), ऋष्टि (पुंस्त्री), रिष्टि (पुंस्त्री), त्सरु (पुं), खड्गमुष्टि (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
निस्त्रिंश
निस्त्रिंश, करबाल, खड्ग, कौक्षेयक, कृपाण, रिष्टि, असि, चन्द्रहास, तरवारि, मण्डलाग्र
निस्त्रिंशः करबालः खड्गः कौक्षेयकः कृपाणः स्यात् ।
रिष्टिरसिचन्द्रहासौ तरवारिर्मण्डलाग्रं च ॥ ४७२ ॥
verse 2.1.1.472
page 0054
नाममाला
Sanskrit
कौक्षेयक, असि, निस्त्रिंश, कृपाण, करवाल, तरवारि, मण्डलाग्र, खड्ग
कौक्षेयकासिनिस्त्रिंशकृपाणाः करवालकः ।
तरवारिर्मण्डलाग्रं खड्गनामावलिं विदुः ॥ ८५ ॥
verse 0.1.1.85
page 0043
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कृपाणः,
पुं,
 (कृपां नुदति प्रेरयति दूरीकरोतीत्यर्थः ।नुद प्रेरणे + अन्येभ्योऽपीति डः । पूर्व्वपदादितिणत्वम् ।) खड्गः । इत्यमरः । २ । ८ । ८९ ॥
(यथा, कालिकापुराणे ।“जघान दैत्यमतिरक्तलोचनाकृपाणपाशाङ्कुशशूलपट्टिशैः” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कृपाण
पु०
 कृपां नुदति नुद--ड संज्ञायां णत्वम् । १ खङ्गेअमरः । गौरा० ङीष् । २ कर्त्तर्य्याम् स्त्री अमरः ।३ छुरिकायाम् स्त्री मेटि० । स्वार्थे क । कृपाणक । खडगेपु० टाप् अत इत्त्वम् । कृपाणिका छुरिकायां स्त्री हेमच०
Capeller
German
कृपाण
m.
 Schwert
f.
 ई Schere, Messer.
Grassman
German
(kṛpāṇa), m., Schwert [von einer Erweiterung der Wurzel kar, schneiden, wie sie am deutlichsten im litth. kerpú, „ich schneide, schere“ vorliegt
s. Cu. 〔42〕]
es liegt dies Wort zu Grunde in kārpāṇá. Vgl. kṛ́pīṭa.
Burnouf
French
कृपाण कृपाण
m.
 glaive, sabre, cimeterre
couteau de
sacrificateur.
-- कृपाणी
f.
 poignard
couteau
ciseaux,
cisailles.
कृपाणिका
f.
 couteau.
Stchoupak
French
कृपाण-
m.
 épée
-ता-
f.
 état d'une épée
-इका-
f.
couteau, poignard.
°पाणि- a. tenant une épée à la main.
°पात-
m.
 coup d'épée, chute d'une épée.