कृत् (kRt)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 1 कृत् कृन्त॑ति कृन्त॑°ते (कर्तति),  pp.
   कृत्त॑ cut, 
cut off,  cleave,  split,  divide,  destroy. C.
  कर्तयति (कृन्तयति)
the same. — अप & अपि cut off.  अव cut off,  destroy. C.
  cause to be
gashed.  उद् cut out or off,  carve,  tear asunder,  destroy. नि cut or
hew down,  cut or tear off
 M.
  cut one's self (e.g.   the nails). C.
  cause
to be cut.  परि cut round,  clip,  cut off,  exclude from (abl. ). प्र
cut off or asunder.  वि the same,  tear to pieces,  lacerate,  destroy. C.
 
the same. सम् cut etc. (together).

 2 कृत् कृण॑त्ति twist the thread,  spin.  C.
  क्र्तयति weave.

 3 कृत् a.
  making,  doing,  causing,  effecting
 maker,  performer, 
author of (—°) m.
  a suffix forming nouns from roots,  also = कृदन्त
m.
 

Yates

English

 कृत् (श, इ, प) कृन्तति 6.
a. To cut
(ध,  ई) कृणत्ति 7.
a. To surround.

Spoken Sanskrit

English

कृत् 	-	 kRt 	-	 adj.
  	-	  only making
कृत् 	-	 kRt 	-	 adj.
  	-	  manufacturing
कृत् 	-	 kRt 	-	 adj.
  	-	  doing
कृत् 	-	 kRt 	-	 adj.
  	-	  acting
कृत् 	-	 kRt 	-	 adj.
  	-	  performing
कृत् 	-	 kRt 	-	 adj.
  	-	  one who accomplishes or performs anything
कृत् 	-	 kRt 	-	 adj.
  	-	  accomplishing
कृत् 	-	 kRt 	-	 adj.
  	-	  author
कृत् 	-	 kRt 	-	 adj.
  	-	  effecting
कृत् 	-	 kRt 	-	 m.
  	-	  affix used to form nouns from roots
कर्तति  { कृत् } 	-	  kartati  { kRt } 	-	 verb 	-	  destroy
कर्तति  { कृत् } 	-	  kartati  { kRt } 	-	 verb 	-	  cut in pieces
कर्तति  { कृत् } 	-	  kartati  { kRt } 	-	 verb 	-	  tear asunder
कर्तति  { कृत् } 	-	  kartati  { kRt } 	-	 verb 1,  6 	-	  divide
कर्तति  { कृत् } 	-	  kartati  { kRt } 	-	 verb 1,  6 	-	  cut
कर्तति  { कृत् } 	-	  kartati  { kRt } 	-	 verb 1,  6 	-	  cut off
कृणत्ति  { कृत् } 	-	  kRNatti  { kRt } 	-	 verb 	-	  encompass
कृणत्ति  { कृत् } 	-	  kRNatti  { kRt } 	-	 verb 7 	-	  spin  [ thread,  etc ]
कृणत्ति  { कृत् } 	-	  kRNatti  { kRt } 	-	 verb 7 	-	  wind  [ as a snake ]
कृणत्ति  { कृत् } 	-	  kRNatti  { kRt } 	-	 verb 7 	-	  surround

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

कृत् [kṛt],  a.
  [कृ-क्विप्] (Generally at the end of comp.
 ) Accomplisher,  doer,  maker,  performer,  manufacturer,  composer &c.
 
 पाप˚,  पुण्य˚,  प्रतिमा˚ &c.
  m.
  

A class of affixes used to form derivatives (nouns,  adjectives &c.
 ) from roots.

A word so formed
 कृद्ग्रहणे गतिकारक- पूर्वस्यापि ग्रहणम् Paṅ. Śekh. Comp.
   -अन्त a word ending with a kṛit affix. -लोपः the rejection of kṛit affixes.

कृत् [kṛt],  1. 6 P.
  (कृन्तति-कृत्त)

To cut,  cut off,  divide,  tear asunder,  cut in pieces,  destroy
 प्रहरति विधिर्मर्मच्छेदी न कृन्तति जीवितम् U.*
  3.31, 35
 Bk.*
  9.42
15.97
16.15
 Ms.*
  8.12. -II. 7 P.
  (कृणत्ति,  कृत्त)

To spin. 

To surround,  encompass. 

To attire.

Apte 1890

English

 कृत् a. [कृ-क्विप्] (Generally at the end of comp.) Accomplisher,  doer,  maker,  performer,  manufacturer,  composer &c.
 पाप°,  पुण्य°,  प्रतिमा° &c. 
m. 1 A class of affixes used to form derivatives (nouns,  adjectives &c.) from roots. 
2 A word so formed. 
Comp. 
अंतः a word ending with a kṛt affix. 
लोपः the rejection of kṛt affixes. 

 कृत् {vI.v} {c6c} P. (कृंतति-कृत्त) To cut,  cut off,  divide,  tear asunder,  cut in pieces,  destroy
 प्रहरति विधिर्मर्मच्छेदी न कृंतति जीवितं U. 3. 31,  35
 Bk. 9. 42
 15. 97
 16. 15
 Ms. 8. 12. {vII.v} {c7c} P. (कृणत्ति,  कृत्त) 1 To spin. 
2 To surround,  encompass. 
3 To attire. 

Monier Williams Cologne

English

 1. कृत् mfn.
   only ifc.  (Pāṇ.  vi,  1,  182) making,  doing,  performing,  accomplishing,  effecting,  manufacturing,  acting,  one who accomplishes or performs anything,  author (See सु-क्°,  कर्म-क्°,  पाप-क्°,  &c.
  )

 कृत् m.
  an affix used to form nouns from roots,  VPrāt.
  
 Pāṇ.
  iii,  1,  93
 4,  67
 vi,  1,  71
 vii,  2,  8 and 11
 3,  33
 viii,  4,  29

 a noun formed with that affix,  Nir.
 
 PārGṛ.
 
 Gobh.
 
 Pāṇ.

 2. कृत् cl.
  6. P.
  कृन्त॑ति,  ep.
   also Ā. °ते and cl.
  1. P.
  कर्तति (perf.  चकर्त,  2nd fut. कर्त्स्यति or कर्तिष्यति,  1st fut. कर्तिता,  Pāṇ.
  vii,  2,  57 
 Subj. कृन्त॑त्
 aor.
  अकर्तीत्,  Ved.
   2. sg. अकृतस्), 
to cut,  cut in pieces,  cut off,  divide,  tear asunder,  destroy,  RV.
  
 AV.
  
 AitBr.
  
 MBh.
   &c.
  :
Caus.
  कर्तयति id.,  Pañcat.
  :
Desid.
  चिकर्तिषति or चिकृत्सति,  Pāṇ.
  vii,  2,  57

 कृत् [cf.   κείρω,  κάρσις
 Lith.
  kertu inf.
   kirsti,  ‘to cut’
 Slav.
  korjū,  ‘to split’
 Lat.
  curtus,  culter
 Hib.
  ceartaighim,  ‘I prune,  trim,  cut’
 cuirc,  ‘a knife’.]

 3. कृत् cl.
  7. P.
  कृण॑त्ति (impf.   3. pl.
  अ॑कृन्तन्),  to twist threads,  spin,  AV.
  
 TS.
  ii
 ŚBr.
   iii
 MaitrS.
  =
  TāṇḍyaBr.
   (Nir.  iii,  21)
to wind (as a snake),  AV.
   i,  27,  2 (pr.  p.
  f.
  कृन्तती॑)
to surround,  encompass,  attire,  Dhātup.
   xxix,  10.

Monier Williams 1872

English

 1. कृत्,  त्,  त्,  त्,  making,  doing,  performing,  accom-
plishing,  effecting,  manufacturing,  acting
 one who
accomplishes or performs anything,  an author
 often
occurring at the end of compounds,  see सु-कृत्, 
कर्म-कृत्,  पाप-कृत्,  &c.
 (त्),  m. an affix used
to form nouns from roots
 a noun formed with this
affix.
—कृद्-अन्त,  अस्,  m. a word ending with a
Kṛt affix (such a word would be called by Pāṇini
simply कृत्).
—कृल्-लोप,  अस्,  m. the rejection of a
Kṛt affix.

 कृत् 2. कृत्,  (for 1. कृत् see under rt. 1. कृ
at p. 246),  cl. 6. P. कृन्तति,  चकर्त, 
कर्त्स्यति and कर्तिष्यति,  अकर्तीत्,  कर्तितुम्, 
to cut,  cut in pieces,  cut off,  divide
 to tear
asunder,  destroy: Caus. कर्तयति,  to cut,  divide, 
&c.: Desid. चिकर्तिषति and चिकृत्सति: Intens.
चरीकृत्यते,  चरीकर्त्ति
 [cf. Lith. kertu,  inf. kirsti, 
‘to cut
’ Gr. κείρω,  κάρσις Slav. korjû,  ‘to split
’
Lat. curtus,  culter
 Hib. ceartaighim,  ‘I prune, 
trim,  cut
’ cuirc,  ‘a knife.’]

 कृत् 3. कृत्,  cl. 7. P. कृणत्ति,  चकर्त, 
कर्तिष्यति,  कर्तितुम्,  to twist threads,  to
spin
 to surround,  encompass
 attire.

Macdonell

English

 कृत् kṛ-t,  (—°) a.
  making,  producing,  causing,  🞄performing
 m.
  composer,  maker,  fashioner
 🞄primary nominal suffix (attached to roots)
 🞄primary noun. 

 कृत् 1. KṚT,  Ⅵ. P. kṛnatá (E. also Ā. and 🞄Ⅰ. P. karta),  cut,  cut off,  out,  up or down
 🞄extract
 cleave: pp. kṛtta,  cut
 cut,  torn or 🞄hewn off
 cs. = simple vb. ava,  cut off
 sever
 🞄cs. cause to be gashed. ud,  cut out,  off or up
 🞄cut to pieces
 destroy. ni,  put to the sword
 cut 🞄down or away,  tear away
 Ā. cut oneʼs nails. 🞄pari,  cut all round
 cut off or exclude from 🞄(ab.)
 Ā. split round. vi,  divide,  rend
 cs. id..

 कृत् 2. KṚT,  Ⅶ. P. kṛṇátti,  spin. 

Benfey

English

 1. कृत् कृत्,  i. 6,  Par. (in epic
poetry also Ātm. ,  MBh. 3,  17212
 and
i. 1,  MBh. 3,  11383),  base of the pres., 
etc.,  कृन्त।
 1. To cut,  MBh. 1,  3641.
 2. To cut off,  Rām.  3,  75,  4.
 3. To cut
down,  Pañc. 250,  6.
 4. To cut out, 
Man.  4,  172
 to extract,  Man.  8,  12.
 5. To kill,  MBh. 1,  5593. -- Caus. To
cut,  Pañc. 143,  13. -- With the pre-
positions समधि सम्-अधि,  To cut in
addition,  MBh. 3,  13294. -- With अनु
अनु,  To cut one by one,  MBh. 13,  2906.
 -- With अव अव, 
 1. To cut off,  Suśr.
2,  237,  15.
 2. To destroy,  MBh. 1,  6810.
 -- Caus. To order a gash to be made
on,  Man.  8,  281. -- With उद् उद्, 
 1. To
cut out,  11,  104 (105).
 2. To pull out, 
Bhāg. P. 4,  5,  2.
 3. To cut to pieces, 
Ragh. 12,  49. -- With नि नि,  To cut
down,  Rām.  3,  33,  36. -- With विनि वि
-नि,  To cut off,  Rām.  3,  31,  48. -- With
निस् निस्, 
 1. To cut out,  to separate, 
MBh. 3,  8846.
 2. To cut down,  1,  2835.
 -- With परि परि, 
 1. To cut wholly, 
Rām.  6,  39,  21.
 2. To exclude,  Man. 
4,  219. -- With प्र प्र,  To cut to pieces, 
MBh. 3,  11383 (i. 1). -- With वि वि, 
 1.
To rend,  Rām.  3,  56,  39.
 2. To divide, 
Nal. 10,  17 (i. 1). Caus. To rend, 
Pañc. 91,  5. -- With सम्,  To cut in
pieces,  Rām.  3,  25,  6. -- Cf.  Lat. curtus
Goth. giltha,  grinda-,  dis-skreitan
 κερσ
in ἀκερσεκόμης,  and कर्त्रिका।

कृत् कृत्,  ii. 7.
To spin, 
(ved.).
† To surround.

 3. ऽकृत् -कृत्,  i. e. 1. कृ + त्,  latter
part of comp. adj.
 
 1. Making,  e. g.
क्षेत्रकर्मकृत्,  i. e.
क्षेत्र-कर्मन्-, 
m.
  A husbandman,  Kathās. 20,  11
चित्र-,  m.
  A painter,  Kathās. 5,  28
जन्मकृत्,  i. e.
जन्मन्-,  m.
  A father, 
Bhāg. P. 3,  13,  7
दिन- and दिवस-,  m.
 
The sun,  MBh. 3,  192
 7,  2935
सु-कृत-, 
Performing virtuous acts,  Man.  3,  37.
 2. Causing, 
सर्व-भूत-,  Causing,  or
the cause of,  all beings,  Man.  1,  18
अन्त-,  1. adj.
  causing death,  Rām.  3, 
67,  19
 2. death,  5,  23,  17.
 3. Agent
of all actions signified by the vb. 1. कृ, 
e. g.
बहु-पत्नी-,  Marrying many wives, 
Brāhmaṇ. 2,  34.

Hindi

आदमी जो किया (raakshasa कुला का विनाश)

Apte Hindi

Hindi

कृत्
"तुदा* पर* ,  " - -
"काटना,  काटकर फेंक देना,  विभक्त करना,  फाड़ना,  धज्जियाँ उड़ाना,  टुकड़े-टुकड़े करना,  नष्ट करना"

*कृत्
वि* *कृत् कृ - क्विप्
"निष्पादक,  कर्ता,  निर्माता,  अनुष्ठाता,  उत्पादक,  रचयिता आदि"

कृत्
पुं*
  - कृ - क्विप्
"प्रत्ययों का समूह जिनको धातु के साथ जोड़ने से  संज्ञा,  विशेषण आदि  बनते है"

कृत्
पुं*
  - कृ - क्विप्
इस प्रकार बना हुआ शब्द

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कृत्
कन्नडार्थः - > धातोः ಸೂತ್ರದ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಧಾತುಗಳ ಮುಂದೆ ವಿಹಿತವಾದ ಪ್ರತ್ಯಯ / ಧಾತ್ವಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ವಿಹಿತವಾದ तिङ् ಭಿನ್ನವಾದ ಪ್ರತ್ಯಯಗಳು
कृत्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮಾಡುವವನು
निष्पत्तिः - > डुकृञ् (करणे) - "क्विप्" (३-२-७६)

L R Vaidya

English

 kft {% (I) vt. 6P (pp. कृत्त
 pres. कृंतति) %} 1. To cut,  to cut off,  to divide,  to tear asunder,  to destroy,  प्रहरति विधिर्मर्मच्छेदी न कृंतति जीवितम् M.M.ix.,  M.viii.12,  Bt.xvi.15,  ix.42,  xv.97.With अव-,  to cut off,  to tear asunder,  to divide.With उद्-,  1. to tear out,  उत्क्रियोत्कृत्य कृतिम् M.M.v.
 2. to cut off,  R.xii.49.With नि-,  to cut off,  to tear off,  निकृंतान्निव मानसम् Bt.vii.11,  भल्लनिकृत्तकंठैः R.vi.58.

 kft {% (II) vt. 7P (pp. कृत्त) %} 1. To surround
 2. to spin.

 kft {% (I) a. (generally at the end of compounds) %} doer,  maker,  performer,  manufacturer,  composer &c. See Bg.xv.15,  M.i.18.

 kft {% (II) m. %} 1. An affix used to form nouns from roots
 2. a noun formed by a Kṛit affix.

Bopp

Latin

 1. कृत् 6. P. कृन्तामि (gr. 335.) findere,  dissecare. DR. 8.
27.: चकर्त निशितैर् भल्लैर् धनूंषिच शिरांसिच
RAM. III. 74. 3.: द्रुमः परशुना कृत्तः. (कृत् correptum
est e कर्त् - v. «Vocalismus» p. 168. et cf. कर्त् - cui re-
spondet lith. kertù caedo,  infinit. kirs-ti
 gr. ϰείϱω,  ϰάϱσις, 
abjecto t,  quâ in re convenit cum slav. korjû scindo
lat. curtus,  cul-ter,  v. कर्त्री
 hib. ceartaighim «I prune, 
trim,  cut»,  cuirc «a knife».)
c. उत् i. q. simpl. H. 2. 13.: एषाम् उत्कृत्य मांसानि.
c. नि id. DR. 5. 24.: पपात शाखीऽव निकृत्तमूलः.
c. निस् abscindere. DR. 8. 21. ATM.: भुजम् मूले खङ्गेन
निरकृन्तत.
c. वि id. N. 10. 17.: कथम् वासो विकर्तेयम् secundum
1^mam classem.

 2. कृत् (r. कृ s. त्,  gr. 643.) faciens,  in fine compp. BH. 3. 5.
A. 4. 30.

Lanman

English

 √kṛt (kṛntáti,  -te [758]
 cakárta
 ákṛtat
kartiṣyáti,  kartsyáti
 kṛttá
 -kṛ́tya
kṛtyáte). cut
 cut off. [cf. kaṭa (for
karta,  ‘cut,  depression in the head, ’ i. e.), 
‘temple, ’ and κρότ-αφος,  ‘temple’
 Lat.
curt-us,  ‘docked,  short.’]
+ ud,  cut out or off
 cut up,  butcher.

 1kṛt,  vbl in cpds. making
 doing
 causing
 as m. maker. [√1kṛ,  1147c.]

 2kṛt,  a time,  in sa-kṛt. [perhaps fr.
√1kṛ,  ‘a doing,  a time’: cf. kṛ́tu,  ‘a
time.’]

Kridanta Forms

Sanskrit

कृत् (कृ꣡तीँ꣡ छेदने - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् =  कर्तनम्
अनीयर् =  कर्तनीयः - कर्तनीया
ण्वुल् =  कर्तकः - कर्तिका
तुमुँन् =  कर्तितुम्
तव्य =  कर्तितव्यः - कर्तितव्या
तृच् =  कर्तिता - कर्तित्री
क्त्वा =  कर्तित्वा
ल्यप् =  प्रकृत्य
क्तवतुँ =  कृत्तवान् - कृत्तवती
क्त =  कृत्तः - कृत्ता
शतृँ =  कृन्तन् - कृन्तन्ती / कृन्तती

कृत् (कृ꣡तीँ꣡ वेष्टने - रुधादिः - सेट्)
ल्युट् =  कर्तनम्
अनीयर् =  कर्तनीयः - कर्तनीया
ण्वुल् =  कर्तकः - कर्तिका
तुमुँन् =  कर्तितुम्
तव्य =  कर्तितव्यः - कर्तितव्या
तृच् =  कर्तिता - कर्तित्री
क्त्वा =  कर्तित्वा
ल्यप् =  प्रकृत्य
क्तवतुँ =  कृत्तवान् - कृत्तवती
क्त =  कृत्तः - कृत्ता
शतृँ =  कृन्तन् - कृन्तती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  कृत्
मूलधातुः:
   कृती
धात्वर्थः:
  छेदने
गणः:
  तुदादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  कृन्तति
अनुबन्धादिविशेषः:
  ईदित्, मुचादिः

धातुः:
  कृत्
मूलधातुः:
   कृती
धात्वर्थः:
  वेष्टने
गणः:
  रुधादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  कृणत्ति
अनुबन्धादिविशेषः:
  ईदित्

Abhyankara Grammar

English

कृत्  lit. activity
 a term used in the grammars of Pāṇini and others for affixes applied to roots to form verbal derivatives
 cf. कृदतिङ् । धातोः ( ३ ।१।९१ ) इत्यधिकारे तिङ्कवर्जितः प्रत्ययः कृत् स्यात् । Kāś. on III.1.93,  The kṛt affixes are given exhaustively by Pāṇini in Sūtras III.1.91 to III.4. I17. कृत् and तद्धित appear to be the ancient Pre-Pāṇinian terms used in the Nirukta and the Prātiśākhya works in the respective senses of root-born and noun-born words ( कृदन्त and तद्धितान्त according to Pāṇini's terminology),  and not in the sense of mere affixes
 cf. सन्त्यल्पप्रयोगाः कृतोप्यैकपदिकाः Nir. I.14: अथापि भाषिकेभ्यो धातुभ्यो नैगमाः कृतो भाष्यन्ते Nir. II.2
 तिङ्कृत्तद्धितसमासा: शब्दमयम् V.Pr. I.27
 also cf. V.Pr. VI.4. Patañjali and later grammarians have used the word कृत् in the sense of कृदन्त
 cf. गतिकारकोपपदानां कृद्भिः सह समासवचनं प्राक् सुबुत्पत्तेः Pari Śek.Pari.75. The kṛt affixes are given by Pāṇini in the senses of the different Kāra- kas अपादान,  संप्रदान,  करण,  अाधकरण,  कर्म and कर्तृ,  stating in general terms that if no other sense is assigned to a kṛt affix it should be understood that कर्ता or the agent of the verbal activity is the sense
 cf. कर्तरि कृत् । येष्वर्थनिर्देशो नास्ति तत्रेदमुपतिष्ठते Kāś. on III.4.67. The activity element possessed by the root lies generally dormant in the verbal derivative nouns
 cf. कृदभिहितो भावो द्रव्यवद्भवति,  क्रियावदपि । M.Bh.on V.4.19 and VI. 2.139

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  कृत्,  छिद्,  निकृत्,  निष्कृत्,  परिकृत्,  विकृत्,  विनिकृत्,  परिच्छिद्,  संछिद्,  परिच्छिद्,  लू,  व्रश्च्,  छो,  विच्छो,  दो,  विदो,  दा,  विदा,  छुट्,  छुर्,  तक्ष्,  वितक्ष्,  परिवस्,  परिव्रश्च्,  पर्यवच्छिद्,  पर्यवदो,  प्रच्छिद्,  प्रलू,  प्रव्रश्च्,  वस्,  विभज्,  विमथ्,  विहृ,  व्यपहृ,  समुच्छिद्,  समुत्कृत्,  समुपरुज्,  सम्प्रच्छिद्
verb
 
तीक्ष्णैः साधनैः कर्तनपूर्वकः विभजनानुकूलः व्यापारः।
 "सः क्षुपान् कर्तयति।"

Synonyms:
  कृत्
verb
 
तन्तूनां व्यावर्तनेन रज्जुनिर्माणानुकूलः व्यापारः।
 "पितामहः स्वस्थाने उपविश्य रज्जुं कृणत्ति।"

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कृत्,  ई श प छिदि । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (तुदां-परं-सकं-सेट् ।) ई,  कृत्तः । श प,  कृन्तति ।(यथा,  हितोपदेशे,  --“न विश्वसेदविश्वस्ते विश्वस्ते नातिविश्वसेत् ।विश्वासाद्भयमुत्पन्नं मूलान्यपि निकृन्तति” ॥
)नृत्कृत्वृदित्यादिसूत्रेण वेमत्वादेव निष्ठायांअनिमत्वे सिद्धे अस्य पूर्व्वस्य च ईदनुबन्धो नेम्-डीश्वीत्यस्य व्यभिचारसूचनार्थः । तेन धावुञ जवेमृजीत्यादीनां धाविताः पान्थसार्था इत्यादिसिद्धमिति रमानाथः । मनितः यतितं इत्यादिसिद्धमिति क्रमदीश्वरः । ईदित्करणमाभ्यां यङ्-लुकि निष्ठायां इम्निषेधार्थं इति केचित् ।चरीकृत्त इति । किञ्चैतन्मते धावितादीनांधावनं धावः धावोऽस्य जातः धावितः इत्यादिसमाधानम् । “विरहिनिकृन्तनकुन्तमुखाकृति-केतकिदन्तुरिताशे” इत्यत्र निकृन्तन इति जय-देवोक्तं निकृन्तं करोति इति शत्रन्तात् ञौनन्द्यादित्वादने साध्यम् । इति दुर्गादासः ॥

 कृत्,  ई ध वेष्टे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (रुधां-परं-सकं-सेट् । ईर्निष्ठायामनिट् ।) ई,  कृत्तः । ध, कृणत्ति चकर्त्त । इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कृत् पु०
  करोति प्रातिपदिकसंज्ञां कृ--क्विप् । १ प्रत्ययभेदे कृत्त्वंचधातुप्रकृतिकत्वे सति प्रातिपदिक संज्ञानिमित्तप्रत्ययत्वम् ।धातोरित्यधिकारेण तद्विधानात् धातुप्रकृतिकत्वम् “कृ-त्तद्धितसमासाश्चेति” पा० तस्य प्रातिपादकसंज्ञाव-त्त्वम् । अतएवोक्तमभियुक्तैः “उणाद्यन्तं कृदन्तञ्च तद्धि-तान्तं समासजम् । नामसंज्ञा भवेत्तेषां स्वाद्युत्पत्तिस्ततःपरम्” तद्धितव्युदासाय धातुप्रकृतिकत्वविशेषणम्तिङ् व्युदासाय प्रातिपदिक संज्ञानिमित्तत्वमिति “कर्त्तरिकृत्” पा० । “गतिकारकोपपदानां कृद्भिः समासवचनं प्राक्सुबुत्पत्तेः” वार्त्ति० । “कृदभिहितोभावोद्रव्यवत् प्रकाशते”महाभाष्यम् “सप्तम्याः कृति बहुलम्” पा० । २ कर्त्तरि त्रि०
 

Capeller

German

 2. कृत् s. 1. u. 2. कर्त्.

Grassman

German

 1. √kṛt [Fi. 〔36〕,  vgl. Cu. 〔53〕],  schneiden,  spalten,  zerspalten [A.].
Mit nis,  durch Spalten (des Felsens oder Verschlusses) herausschaffen [A.] aus [Ab.].
ví,  zerspalten,  zerschneiden [A.].
Stamm I. kṛntá:
(-āmi) VS. 〔5, 22〕.
-át [C.] ví: girím {665, 30}.
Imperf. ákṛnta (tonlos {893, 5}):
-at nís: gā́s antár áśmanas {820, 6}
 trī́ṇi udadhés {893, 5}.
Imperf. ákṛta [von Stamm II. kṛta]:
-as ví: dásyūn yónau {63, 4}.
Perf. stark cakart:
-titha: párvatam vájreṇa parvaśás {57, 6}.
-ta (-tā) [3. s.] ví: valám karéṇa‿iva {893, 6}
 parvaśás gā́m iva‿ asís {905, 6}.
Part. I. kṛtat [von Stamm II.]
enthalten in kṛtád-vasu.
Part. II. kṛtta
enthalten in a-kṛtta-ruc.
Absolutiv kṛ́tya:
-a vi {894, 8} (viravéṇa).
Verbale (kṛt)
enthalten in iṣukṛ́t.

 2. √kṛt,  den Faden drehen,  spinnen [Fi. 〔36〕]
 úd,  fortspinnen (den Faden).
Stamm kṛnt,  stark kṛṇat:
-atti úd: enam (yajñam) {956, 2},  wo das Opfer mit einem gespannten Faden verglichen wird.
Imperf. ákṛnta:
(-an) AV. 14, 1, 45.
Part. kṛntát:
(-átī) AV. 1, 27, 2 (sich windend).
Part. Pass. kṛtyámāna:
(-as) pari AV. 4, 16, 7 (umwunden) (kóśas).

 kṛ́t,  kṛtá s. kṛ.

Burnouf

French

 *कृत् कृत्। कृन्तामि 6
 p. चकर्त
 f2.
 कर्तिष्यामि et कर्त्स्यामि
 a1. अकर्तिषम्
pp. कृत्त। Couper,  diviser: राक्षसां ग्रीवा अपि
कृन्तामि je coupe même le cou aux Rākṣasas,  Vd.
		 Séparer en
coupant,  retrancher.
		 Au fig détruire: प्राणान् la vie m à m.
 
couper le souffle vital].

 *कृत् कृत्। कृणद्मि
 p. चकर्त,  etc.
Envelopper,  revêtir.

 कृत् कृत् (कृ) [à la fin des composés] qui fait,  qui
produit.

Stchoupak

French

 १ कृत्-
 {%kṛntati -te 
 cakarta 
 kartiṣyati 
 kṛtyate kartayati 
 kṛtta- %}
°कृत्य -- couper,  couper en morceaux,  découper,  diviser,  détruire 
 caus.
id.

 २ कृत्-
 ifc. ag. qui fait,  qui exécute,  etc. 
 auteur,  exécuteur,  etc.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.