| YouTube Channel

कृतघ्नः (kRtaghnaH)

 
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कृतघ्नः, त्रि, (कृतं येन केनचिज्जनेन उपकृतंहन्ति नाशयति यः अहङ्कारादिप्रयुक्तया दुष्ट-बुद्ध्या उपकृतस्यानङ्गीकारकत्वात् तथात्वम् ।)कृतहन्ता अर्थात् येन केनचित्कृतस्य उपकारा-देर्घातकः अस्वीकर्त्ता नेमखाराम इति पारस्यभाषा
(यथा, मनुः २१४ ।“पिशुनानृतिनोश्चान्नं क्रतुविक्रयिणस्तथा ।शैलूषतुन्नवायान्नं कृतघ्नस्यान्नमेव च”
)तस्य प्रायश्चित्ताभावो यथा, --“ब्रह्मघ्ने सुरापे चौरे गुरुतल्पगे ।निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः”
तु बहुविधो यथा, --“भर्त्तृपिण्डापहर्त्ता पितृपिण्डापहारकः ।यस्माद्गृहीत्वा विद्याञ्च दक्षिणां प्रयच्छति
पुत्त्रान् स्त्रियश्च यो द्वेष्टि यश्च तान् घातयेन्नरः ।कृतस्य दोषं वदति सकामान् करोति यः
स्मरेच्च कृतं यस्तु आश्रमान् यस्तु दूषयेत् ।सर्व्वांस्तानृषिभिः सार्द्धं कृतघ्नानब्रवीन्मनुः”
इति प्रायश्चित्ततत्त्वे स्कन्दपुराणवचनम्