कृतकं (kRtakaM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकृतकं, (कृत + संज्ञायां कन् ।) विडलवणम् ।इत्यमरः ॥
(अस्य पर्य्याया यथा, “विडम्पाक्यञ्च कृतकं तथा द्राविडमासुरम्” ॥
इति भावप्रकाशे पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
कृन्ततीति कृती छेदने + “बहुलमन्यत्रापि” ।उणां २ । ३७ । इति क्वुन् । मिथ्या । इत्यु-ज्ज्वलदत्तः ॥
वसुदेवस्य मदिरायां पत्न्यांजातः पुत्त्रविशेषः । यथा, भागवते ९ । २४ । ४८ ।“नन्दोपनन्दकृतकशूराद्या मदिरात्मजाः” ॥
त्रैलोक्यमेतत् कृतकमित्युच्यते कार्य्यत्वात् । यथा, विष्णुपुराणे । २ । ७ । १६-२० ।“पादगम्यन्तु यत्किञ्चित् वस्त्वस्ति पृथिवीमयम् ।स भूर्लोकः समाख्यातो विस्तारोऽस्य मयोदितः ॥
भूमिसूर्य्यान्तरं यत्तु सिद्धादिमुनिसेवितम् ।भुवर्लोकस्तु सोऽप्युक्तो द्वितीयो मुनिसत्तम ! ॥
ध्रुवसूर्य्यान्तरं यच्च नियुतानि चतुर्द्दश ।स्वर्लोकः सोऽपि गदितो लोकसंस्थानचिन्तकैः ॥
त्रैलोक्यमेतत् कृतकं मैत्रेय ! परिपठ्यते ।जनस्तपस्तथा सत्यमिति चाकृतकं त्रयम् ॥
कृताकृतकयोर्मध्ये मर्हलोक इति स्मृतः ।शून्यो भवति कल्पान्ते योऽत्यन्तं न विनश्यति” ॥
अत्र व्याख्यायां श्रीमत्स्वामिपादेनोक्तम् ।यथा, --“त्रैलोक्यं कृतकं प्रतिकल्पं कार्य्यत्वात् ।जनर्लोकादित्रयं अकृतकं प्रतिकल्पमकार्य्यत्वात् ॥
महलाकस्य कृताकृतत्वे हेतुमाह शून्य इति” ॥
)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.